'Racistische Vrouwenhater? Ik ben een progressieve en feministische multikuller'

Na zijn opiniestuk over Rihanna-gate werd Rutger Bregman voor vrouwenhater en racist uitgemaakt. Maar hij wilde juist een serieuze discussie over hoe we 'kansarmen' een steuntje in de rug kunnen geven.

Rihanna tijdens een concert in Londen.Beeld bruno

Sinds kort mag ik mijzelf zowel vrouwenhater als racist noemen. Dat is toch licht bevreemdend, daar ik kort geleden nog wakker werd met het idee een linkse, progressieve en feministische multikuller te zijn. Ene Makbouli, vertegenwoordiger van het 'stilettofeminisme', schreef in een kloek betoog met de illustere titel 'Fuck de Bregmannen' dat ik vrouwen de jaren vijftig in wilde schoppen. Op GeenStijl ontdekte ik dat ik naast 'roomblanke vrouwenhater' ook nog eens een onverschrokken racist moest zijn. Dat de reaguurders op GeenStijl vervolgens als één man achter mij gingen staan was bemoedigend, maar ook een tikje verontrustend. Hoe is het zover gekomen?

Meer dan een stukje met mijn irritaties over de Rihanna-gate was er niet voor nodig. Mijn punt? Dat Eva Hoeke het allemaal niet zo slecht had bedoeld, dat Rihanna in haar overtrokken reactie de dichotomie tussen de 'rassen' alleen maar versterkte en dat we ons beter bezig kunnen houden met een serieuze discussie over hoe we 'kansarmen' een steuntje in de rug kunnen geven.

Tot mijn verbazing riep die term 'kansarm' veel wrevel op. De stilettofeminist vond het denigrerend, terwijl ik het juist bedoeld had als een zuivere kwalificatie van een werkelijkheid waarin getalenteerde vrouwen zoals zij veel moeilijker in de top van het bedrijfsleven en de universiteit komen. Hetzelfde geldt voor mensen met een allochtone achtergrond, zoals onlangs ook weer bleek in een onderzoek naar de selectiecriteria van uitzendbureaus. Dat racisme volgens de moderne biologie klinkklare onzin is wil natuurlijk niet zeggen dat racisme niet bestaat. Wat ik wel bedoelde te zeggen is dat Rihanna de categorieën van de racisten niet zo gewillig zou moeten overnemen.

'Dat er op het gebied van onder meer cultuur, historie, educatie en toekomstperspectief wel grote verschillen kunnen zijn, doet volgens Bregman kennelijk niet ter zake', aldus Ties Joosten in een reactie. Ik begin steeds meer te twijfelen aan mijn eigen communicatieve vaardigheden, want dat doet juist wel ter zake.

Moeilijk doen
Het is de crux van het probleem dat ik wilde aankaarten: waarom moeilijk doen over een paar woorden als er nog steeds sprake is van een systematische achterstelling van mensen op basis van afkomst, religie of sekse? Het ware probleem zit hem niet in het taalgebruik van Eva Hoeke of MC Biggah.

Er is nog veel werk te verzetten in Nederland als het gaat om de emancipatie van achtergestelde groepen. Maar het valt niet te ontkennen dat we wat rassenperceptie de VS een eind vooruit zijn. Ik leerde pas op de universiteit dat het Sinterklaasfeest eigenlijk racistisch is. Dat komt ongetwijfeld door mijn 'merkwaardige blinde vlek voor de racistische lading van woorden en gebruiken' (Joosten), maar is dat niet juist hartstikke fijn? Hadden we allemaal maar zo'n blinde vlek!

Dat Zwarte Piet niet uit de schoorsteen komt (want hoe kan het dat zijn kleren nog schoon zijn? En hoe komt hij aan dat kroeshaar en die rode lippen?), begin ik me langzamerhand te realiseren. Ik had al een tijdje mijn twijfels over het waarheidsgehalte van het Sinterklaasfeest, maar bij zulke tradities gaat het ook om perceptie. Wat dat betreft geloof ik in mijn eigen onschuld.

Helaas kan ik niet pretenderen een hiphopdeskundige te zijn. Maar 'een paar geile videoclips' (Joosten) lijkt me wat de Amerikaanse scene betreft toch wat zacht uitgedrukt. Gelukkig hebben we in Nederland een boel sympathieke rappers, zoals MC Biggah en Ali B. Het ging me om dat contrast, van de brave MC Biggah tegenover de harde rapcultuur van de VS waarin het woord 'nigger' zwaar beladen is. Onze gangsterrapper-in-opleiding schrok zich een hoedje toen hij het woord er per ongeluk uitfloepte.

Maar goed, een welgemeend excuus aan iedereen die mijn stuk als een pleidooi voor vrouwenhaat en racisme opvatte is wel op zijn plaats. Ik beloof dat ik morgen weer wakker word als een linkse, progressieve en feministische multikuller.

Rutger Bregman is historicus en publicist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden