Drama

Rabbit-Proof Fence

Minachting nekt aboriginals

In vrijwel alle filmgenres wemelt het van de kwaadaardige mensen, die er maar zelden een geheim van maken hoe slecht hun bedoelingen zijn. Rabbit-Proof Fence van Phillip Noyce herinnert eraan dat ook de meest grove misdaden gepaard kunnen gaan met goede intenties en morele rechtvaardigingen.


'De inboorling moet, ondanks zichzelf, worden geholpen', verklaart Kenneth Branagh oprecht in de rol van A.O. Neville, in 1931 de voogd van alle aboriginals in het westen van Australië. De hulp die Neville biedt, is altijd dezelfde: om de nakomelingen van de oorspronkelijke bewoners, en dan vooral de halfbloedkinderen, te beschermen tegen het primitieve bestaan, worden ze weggehaald bij hun ouders. Liefst zo jong mogelijk, om ze snel als knecht of huishoudster dienstbaar te kunnen maken aan de blanke maatschappij.

The Stolen Generations worden de tienduizenden genoemd die van 1905 tot in de jaren zeventig op die manier werden gekidnapt door de overheid, om vaak voorgoed van hun familie gescheiden te blijven. Hun ontvoering was een structureel programma, bedoeld om taal en cultuur te laten verdwijnen, en de zwarte bevolking op basis van rassentheorieën weg te kweken. Een grootschalig project, dat in Rabbit-Proof Fence wordt teruggebracht tot het waargebeurde verhaal van drie kinderen die uit een opvoedingskamp ontsnappen, en duizenden kilometers naar huis afleggen.

Drie gezichten beheersen de film. De plechtige frons van Branagh wanneer hij zijn missie als Chief Protector toelicht, contrasteert met de intense uitdrukking van Everlyn Sampi die Molly, een van zijn slachtoffers, speelt. Daarnaast is er het geplooide gelaat van de aboriginal Moodoo (David Gulpilil), belast met het opsporen van het veertienjarige meisje, wanneer zij samen met haar zusje en een nichtje is gevlucht.

Regisseur Noyce is afkomstig uit Australië, maar werkte gedurende de jaren negentig in Hollywood. Zijn films daar, waaronder Patriot Games, Clear and Present Danger en The Bone Collector, toonden behoorlijk vakmanschap, dat Noyce nu met meer overtuiging aanwendt. Rabbit-Proof Fence is één lange achtervol ging. Een strijd tussen de meisjes en de tracker Moodoo die hen op de hielen zit, waarbij de regisseur de spanning opvoert en weer terugneemt, door het gevaar dat voor het drietal dreigt goed te doseren.

Soms neemt hij afstand van de meisjes door hun tocht te doorsnijden met scènes in de donkere vertrekken waar Branagh de berichten over de kinderen volgt, en zijn absurde ideeën over eugenetica met een diavoorstelling illustreert. Dan keert de film van theorie weer terug naar de wrede praktijk in de overbelichte woestijn.

Imposant is de omgeving waarin de zwerftocht plaatsvindt. Het beweeglijke camerawerk van Christopher Doyle maakt van West-Australië een desoriënterend en oververhit landschap. Een indruk die wordt versterkt door het sound design, waarin omgevingsgeluiden en muziek soepel in elkaar overgaan. Zo ontstaat een woestenij waarin alleen de eindeloze gaashekken die landbouwgrond tegen konijnen moeten beschermen een kompas bieden - Molly weet dat ook haar moeder aan het hek woont.

Rabbit-Proof Fence is meeslepend en aangrijpend, maar tegelijk blijkt de hele film slechts een voorbereiding. De echte klap komt pas als de epiloog met een paar woorden de verdere levensloop van Molly samenvat; hoe vasthoudend en inventief zij ook was, ze bleef een leven lang machteloos tegenover de minachting van de overheersers. Een minachting die voortleeft in de Australische regering die tot nog toe geen reden zag voor excuses of financiële compensatie aan de gestolen generaties.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden