Raadselachtig als licht van de zee

Maborosi van Hirokazu Kore-Eda. Met Makiko Esumi, Takashi Naitoh. In Desmet Amsterdam en Plaza Futura Eindhoven...

PETER VAN BUEREN

Na afloop van Maborosi zou eigenlijk de beginscène, vóór de titels, nog eens gedraaid moeten worden. Een meisje bekijkt zichzelf in een spiegel. Buiten fietst een jongen langs, zijn fietsbel klinkt. 'Ikuo, kom me helpen', roept een moederstem. In een steeg zitten wat mensen. Een oude vrouw loopt de steeg uit, de hoek om. Het meisje met de spiegel rent naar buiten, de oude vrouw achterna. Op een brug haalt zij haar in. 'Ga alsjeblieft niet weg, papa zal boos worden', zegt het meisje. De oude vrouw laat zich niet overhalen: 'Ik sterf liever thuis.'

Als de film écht begint zien we een vrouw, Yukimo, getrouwd met Ikuo en moeder van een zoon, Yuichi. Ikuo is ongetwijfeld datzelfde jongetje op de fiets, Yukimo dat meisje uit de vóórscène. Als volwassen vrouw voelt ze zich belast met de gedachte dat zij ooit, toen ze twaalf was, haar grootmoeder liet weglopen. Zonder die voorscène begrijp je er niets van en de voorscène zonder de rest zegt ook al niets.

Het huwelijk van Yumiko en Ikuo lijkt probleemloos en het is onbegrijpelijk waarom Ikuo op zekere dag onder de trein loopt. Het enige wat hij nalaat is de sleutel van zijn fiets. Op beslissende momenten in de film klinkt het geluid van een fietsbel. Als tekens van leven, waar het vaak om de dood gaat. De raadselachtige zelfmoord van haar man zal Yukimo haar hele leven in gedachten blijven. Ze begrijpt niets van dood en leven, en over het raadsel van dood en leven gaat de film.

Via een huwelijksbureau leert Yukimo een weduwnaar in een vissersdorp kennen, met wie zij trouwt en opnieuw een leven van geruisloos geluk leidt. Wanneer zij echter naar haar geboorteplaats terugkeert voor het huwelijk van haar broer, worden de herinneringen aan de zelfmoord van Ikuo weer wakker.

Deze worden nog heftiger als een oude vissersvrouw, die de zee in gaat om krab te halen, niet terugkomt. Weer iemand die opeens verdwijnt, denkt Ikuo, en ze verlaat het huis om aan de kant van de weg in de verte een begrafenisstoet te zien. Haar man vindt haar en vertelt over 'Maborosi', het licht dat weerschijnt op de zee. De zee die een macht van verleiding heeft waaraan niemand zich kan onttrekken. Het besef van dit raadselachtige licht geeft Yumiko eindelijk de kracht van berusting.

De film zo samenvatten is als een gedicht ontdoen van zijn raadsel. In Maborosi worden weinig emoties getoond, maar je weet dat ze er zijn, ook al zie je ze niet. De film is net zo raadselachtig als het licht van de zee waaraan de titel ontleend is. De debuterende Japanse regisseur Hirokazu Kore-Eda volgt in stijl en aankleding de poëzie van het gegeven. In strakke lijnen en zonder veel beweging tekent hij de gebeurtenissen. Een verhaal is er nauwelijks, er is eerder sprake van een reeks scènes waarin de personages zonder enige nadruk en zelden in close ups worden geplaatst in hun omgeving: de strakke binnenhuisarchitectuur van Japanse huizen, waar nooit frutsels op de grond liggen, de levenloze landschappen.

Hirokazu Kore-Eda werkt binnen nauwkeurige kaders en ruimtes, waarin lijnen en licht de sfeer bepalen. Glimpjes licht die glimpjes onthulling geven van verstopte geheimzinnigheid. De film is als een lege koffer waarmee veel is gereisd. Een enkel voorwerp verraadt de reiservaringen van een vrouw die denkt dat zij schuld heeft aan veranderingen, maar uiteindelijk beseft dat er weinig valt in te grijpen. Beweging lijkt een illusie. De enige beweging is het leven zelf, en de enige manier om troost te vinden is het zich overgeven aan de natuur en het leven zoals het is. Dat lijkt de boodschap van een film die in kaalheid zijn kracht vindt.

Peter van Bueren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden