Raad voor Cultuur: stop verkoop museumwerken om geldtekort

De verkoop van museale stukken om financiële redenen moet worden gestopt, vindt de Raad voor Cultuur. Desnoods komt er een nieuwe wet voor.

Koningin Beatrix bekijkt met kunsthistoricus Zsuzsanna van Ruyven (L) en de directeur van museumgoudA Gerard de Kleijn (R) de 16e-eeuwse ontwerptekeningen voor de gebrandschilderde ramen van de Sint-Janskerk. De koningin opende in Gouda de tentoonstelling Schetsen van Schoonheid. © ANP

De Raad voor Cultuur is fel tegen de verkoop van werken uit museumcollecties om financiële redenen. De raad vreest dat het behoud van cultureel erfgoed onder druk komt te staan nu culturele instellingen meer ondernemerschap moeten gaan tonen. Eventueel moet er daarom een wet komen om erfgoed te beschermen.

De Raad voor Cultuur schrijft dit in een advies aan staatssecretaris Halbe Zijlstra van Cultuur, dat vandaag wordt gepubliceerd. Aanleiding voor het advies is het veilen van het schilderij The Schoolboys van Marlene Dumas. Het leverde het in nood verkerende museumgoudA 950 duizend euro op eind juni, waarmee het museum werd gered.

Verkoop wegens financiering
Volgens de raad is het zorgwekkend dat een museum een werk verkoopt om exploitatiekorten te dekken of om een financieel fundament onder de bedrijfsvoering te creëren. De raad verwijst daarmee ook naar de plannen van het Wereldmuseum in Rotterdam. Dat wil een belangrijk deel van de collectie verkopen om een fonds mee te vullen voor de exploitatie. Terwijl erfgoed juist steeds te gebruiken, benoemen, bestuderen, interpreteren en te bewonderen zou moeten zijn, vindt de raad.

MuseumgoudA maakt grote kans aanstaande maandag geroyeerd te worden als lid van de Nederlandse Museumvereniging. Het museum heeft zich niet gehouden aan de onderlinge afspraak om werk eerst aan elkaar aan te bieden. Volgens de Leidraad voor het Afstoten van Museale Objecten (LAMO) had dat wel gemoeten. Bovendien mag er volgens de leidraad alleen afgestoten worden als het gaat om het verbeteren van de collectie.

Willekeur
Maar volgens de raad ontbreken verdere sancties voor wie zich niet aan de LAMO houdt. Als deze vorm van zelfregulering niet werkt, is de bescherming van het cultureel erfgoed 'overgeleverd aan de willekeur van de eigenaar', aldus de raad.

'We moeten een duidelijke grens trekken', zegt Joop Daalmeijer, de nieuwe voorzitter van de Raad voor Cultuur. 'Als nu iemand mag verkopen om commerciële redenen, dan is het hek van de dam. Dan zal een volgende kunnen zeggen: hij mocht het ook. Overheden kunnen natuurlijk het hele museum leegverkopen, en in het gebouw een parkeergarage vestigen. Dat levert meer op. Maar dan heb je niets meer aan de samenleving te bieden.'

Daalmeijer is overigens tegen een royement van museumgoudA. 'Het had anders gemoeten, het museum had een ander parcours moeten kiezen. Maar als het museum nu uit de vereniging wordt gezet, verlies je helemaal de grip.'

De tentoonstelling 'Schetsen van Schoonheid' in museumgoudA, die gisteren door koningin Beatrix werd geopend, toont de 16de-eeuwse ontwerptekeningen voor de zogeheten Goudse Glazen, de gebrandschilderde ramen van de Sint-Janskerk in Gouda. In de zalen van het museum zijn de tekeningen opgehangen van glasschilder Dirck Crabeth, met daarop bijbelse taferelen. De tekeningen zijn de afgelopen zeven jaar gerestaureerd voor een bedrag van 1,2 miljoen euro. Het zijn volgens het museum de grootste tekeningen ter wereld; een aantal is 22 meter lang. De tentoonstelling is tot en met 9 april volgend jaar te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden