Pvc-buis door het hoofd

'Rotterdam heeft een naam hoog te houden als sportstad', schrijft de redactie van Transito: 'Feyenoord, de Kuip, Sparta, Bep van Klaveren, de Marathon.' En alsof dit nog niet genoeg is, voegt de sporthistoricus Jurryt van der Vooren hier aan toe: 'Rotterdam was de eerste Nederlandse stad waar een internationale voetbalwedstrijd...

Peter Swanborn

Aldus het twee maal per jaar verschijnende 'periodiek in boekvorm' Transito. En nu is er dan ook nog zoiets als Euro 2000. Reden genoeg om het nieuwste nummer geheel te wijden aan 'sport en cultuur'. Een nogal vreemd onderscheid, want de redactie lijkt vooral te willen bewijzen dat sport juist een wezenlijk onderdeel is van (de Rotterdamse) cultuur. Een tiental artikelen werd hiertoe bijeengebracht samen met een kleine bloemlezing van bekende Rotterdamse sportgedichten. Het prozadeel omvat welgeteld één kort verhaal.

De artikelen zijn wisselend van kwaliteit. Van een wat uit de kluiten gegroeide column van H.J.A. Hofland over voetbal als een 'product van de extase-industrie' tot een verbazingwekkend essay van de Rotterdamse student geneeskunde Ewout J. Hoorn over voetbal als een 'vredige oorlog'. Hoorn blijkt een ouderwetse wereldverbeteraar: 'Door sport wereldwijd te stimuleren en uit te dragen als vredige oorlog, als fair play, zou een kleine stap dichter bij vrede gezet kunnen worden.'

Alsof dit nog niet genoeg is, sluit Hoorn af met de pretentieuze opmerking dat zijn 'zware woorden dan ook vooral bedoeld zijn om mensen bewust te maken van de onderbewuste mechanismen die het plezier in sport geven'. Nog verbazingwekkender dan dit wereldvreemde geloof in de opvoedende taak van de sportpsycholoog is het feit dat de schrijver met dit essay de eerste prijs van een essaywedstrijd heeft gewonnen.

Veel leesbaarder is het artikel van Harry van Wijnen over de schandalige verdwijning van een muurschildering in de oude koffiekamer van het Feyenoord-stadion. De Katendrechtse kunstenaar Dolf Henkes maakte deze eind jaren dertig naar aanleiding van een wedstrijd tussen Arsenal en Feyenoord. Hij werkte er zes maanden aan en ontving een honorarium van 25 gulden per week. In 1989, een half jaar voor zijn dood, kreeg Henkes te horen dat zijn kunstwerk 'tijdelijk' was weggestopt achter een schrootjeswand en een verlaagd plafond.

De foto's die Transito toch heeft weten te maken van de bovenste helft van de schildering ('na ons hoofd door een opening in het plafond te hebben gewurmd') vertonen stopcontacten, pvc-buizen en ophangsystemen die in schouders, halzen en voorhoofden zijn bevestigd. Dolf Henkes was dan misschien geen Michelangelo, en al lijken zijn voetballers, aldus Van Wijnen, nog het meest op 'Katendrechtse slagerskechten', toch is hier duidelijk sprake van een vorm van cultuurbarbarij waarvoor Feyenoord, en daarmee ook Rotterdam, zich diep zou moeten schamen.

Transito is een blad dat de cultuur van een stad wil vastleggen. Archiveren in plaats van creëren. Een nobel, bescheiden standpunt. Maar waarom zo voorzichtig? Kan sport in tegenstelling tot andere cultuuruitingen geen kritiek verdragen? En ook geen humor? Peter Martens maakte in 1974 een foto van een bodybuilder die nog het meest doet denken aan Gerard Cox in diens nadagen: een sportbroek tot over zijn navel, een kin zo scherp als zijn neus, en een kapsel dat stijf staat van de haarlak.

Sport mag dan cultuur zijn, alleen deze foto is kunst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden