Puzzel van De Nachtwacht na 367 jaar opgelost

Historicus Bas Dudok van Heel ontrafelt namenbrij van Rembrandts meesterwerk...

Het duurde even: zo’n 367 jaar. Maar nu kan eindelijk op het beroemdste schilderij van Nederland worden aangewezen wie wie is. Op De Nachtwacht (1642) van Rembrandt identificeerde historicus Bas Dudok van Heel (71) de schutters van de Kloveniersdoelen. Hij presenteert zijn bevindingen, gepubliceerd in de eerste Engelse uitgave van het Bulletin van het Rijksmuseum, vandaag op de kunstbeurs Tefaf in Maastricht, die vrijdag opent voor publiek.

De namen van de schutters op De Nachtwacht waren al bekend: die werden rond 1715 op het doek bijgeschilderd. Maar wie wie is, was niet duidelijk. Op kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburch na. Maar zelfs van de beroemde kapitein klopten de gegevens niet: Banning Cocq, gereformeerd advocaat, blijkt Banninck Cocq te heten. Een heel andere Amsterdamse familie.

Van Heel onderzocht de familie, woonadressen en bezittingen van alle mannen, en groepeerde ze naar de leeftijd die ze in 1642 hadden. ‘Ik keek wie de rijkste en de dikste was en welke attributen ze dragen’, aldus Van Heel. Zijn grootste verrassing was een man die al in 1640 overleden bleek te zijn. ‘Rembrandt besloot dus al in 1640 De Nachtwacht te maken’.

Nog een vondst: de drummer. Prominent op het schilderij, maar niet voornaam genoeg om op de namenlijst te staan. Nu heeft hij een naam: Jacob Jorisz.

Naast de identificaties ontdekte Van Heel ook meer over de historische context. Hij reconstrueerde de Doelenzaal, de ontvangstzaal van de stad Amsterdam waarvoor het werk werd gemaakt. De Nachtwacht blijkt deel van een gesamtkunstwerk met vijf andere schuttersstukken, van schilders als Flinck en Van der Helst. ‘De doeken vormden één doorlopend fries. Ze zijn geïnspireerd op de grootse ontvangst van de verbannen koningin Maria de’Medici, die Amsterdam in 1638 bezocht’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.