Kunstwerk van de week

Pure Love van Hans Hovy is seksueel en geweldloos, in een tentoonstelling die bol staat van de giftige mannelijkheid

Pure Love van Hans Hovy. Beeld Natascha Libbert
Pure Love van Hans Hovy.Beeld Natascha Libbert

Wekelijks bespreken we een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt. Deze week: Pure Love van Hans Hovy.

Wat voor beelden hebben we eigenlijk van niet-problematische mannelijke seksualiteit? Het lijkt een beetje een naïeve vraag. Sinds #MeToo is juist de cocktail van machtsmisbruik en seks die giftige mannelijkheid heet eindelijk eens scherper in beeld gekomen, en het is belangrijk om daar niet van weg te kijken. Toch snakte ik deze week, bij het lezen over het zoveelste voorbeeld (zie de beschuldigingen aan het adres van rockster Marilyn Manson), naar een tegengif. In Pure Love, van de Nederlandse beeldhouwer Hans Hovy, vond ik dat.

Voor ik inga op dat kunstwerk, eerst iets over waar ik het zag: in de tentoonstelling Shame! and Masculinity, in cultureel centrum H401, voorheen bekend als Castrum Peregrini. Over die tentoonstelling kun je namelijk niet schrijven zonder te benoemen dat dit huis zelf ook een verleden heeft dat wordt getekend door seksueel misbruik en giftige mannelijkheid. De Volkskrant schreef daar in 2019 al uitgebreid over. Dichter Wolfgang Frommel, oprichter van kunstenaarsgenootschap Castrum Peregrini, dat huisde in een monumentaal pand aan de Herengracht 401 in Amsterdam, heeft tussen 1942 en 1986 tientallen jonge mannen en vrouwen misbruikt. Een aantal van hen was minderjarig. Dit werd in 2019 vastgesteld door een onafhankelijke onderzoekscommissie die de zaak in opdracht van het huidige bestuur van de stichting onderzocht.

Shame! and Masculinity refereert indirect aan die geschiedenis. In de tentoonstelling reflecteren hedendaagse kunstenaars op schaamte en mannelijkheid, met kunstwerken die onder andere de link tussen geweld, macht en mannelijke seksualiteit verbeelden. Het is een van de manieren waarop H401 probeert het pijnlijke verleden een plek te geven, in plaats van het weg te moffelen. Met, in dit geval, de kunst als mediator.

Het mag duidelijk zijn: wat er is gebeurd blijft verschrikkelijk voor de slachtoffers, daar verandert zo’n tentoonstelling niets aan. Wel is Shame! and Masculinity bijzonder. Na een aantal feministische golven is ‘De Man’ niet langer neutraal maar ook een geliefd studieobject, en zelden levert dat zulke gelaagde beelden op als hier. De tentoonstelling – gesloten, maar op afspraak en in een videotour te zien – deinst er niet voor terug om de giftige kanten van mannelijke seksualiteit te verbeelden: verkrachting, agressie, macht en geweld komen ruimschoots aan bod. Naast de tentoonstelling is bovendien een mooi boek uitgegeven dat dieper ingaat op mannelijkheid en schaamte. En online vind je ook een programma met lezingen en interviews rondom het thema.

‘Schets voor een monument voor de vrede’ van Marlene Dumas. Beeld Natascha Libbert
‘Schets voor een monument voor de vrede’ van Marlene Dumas.Beeld Natascha Libbert

Luchtigheid is er ook, met name in de inkttekeningen van Marlene Dumas. Grappig en pijnlijk tegelijk is haar Schets voor een monument voor de vrede, waarop twee mensen een reusachtig beeld van een slappe piemel aanbidden. Voilà: de relatie tussen mannelijkheid, seks en macht in een simpel beeld gevangen, met dank aan de ironische omkering. Mannelijke seksualiteit is fallus is geweld. Een slappe piemel is niet seksueel, en dus niet gevaarlijk.

Pure Love van Hans Hovy is juist seksueel en geweldloos tegelijk. Het beeld, een sensueel landschap van witte en roze speksteen, levert geen eenduidig commentaar op mannelijke seksualiteit, of op seks in het algemeen. Ja, natuurlijk, je herkent direct fallussen en openingen, uitstulpingen en rondingen. Plat gezegd: een versmelting van mannelijke en vrouwelijke vormen. Maar hoe langer je kijkt, hoe minder belangrijk die platte interpretatie wordt. Wat dit beeld vooral zo mooi maakt, is hoe de vormen en materialen samen een spannend spel aangaan. De zijdezachte afwerking maakt dat de stenen vormen er tegelijkertijd hard en zacht uitzien. Sterk en kwetsbaar. Teer en zwaar. Doorschijnend en stevig.

Pure Love zit, kortom, vol met tegenstrijdigheden. Het schuurt en wringt. De confrontatie ziet er niet gewelddadig uit, maar juist lief en speels. Aaibaar en sexy. Het is, in een tentoonstelling die verder bol staat van de giftige mannelijkheid, behoorlijk utopisch om te zien.

Hans Hovy Beeld
Hans Hovy

Wie: Hans Hovy (Amsterdam, 1953)

Wat: Pure Love (2008/2010/2013), uit de Collectie Boudi Eskens

Materiaal: Wit en roze speksteen

Afmetingen: 16,1 x 22,9 x 19,6 cm

Waar te zien: Tentoonstelling Shame! and Masculinity, H401, Amsterdam. Op afspraak te bezoeken, of online.

Zie ook: Het mooie boek bij de tentoonstelling, van uitgeverij Valiz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden