Puntige oren

In 1948 werd George Kettmann jr. gearresteerd in België, waar hij zich vanaf de zomer van 1945 had schuilgehouden onder een valse naam....

Naast ‘vrijwillige dienstneming in Duitse krijgsdienst’ werd hem ook aangerekend: ‘het schrijven en publiceren van artikelen en gedichten die het nationaal-socialisme en het antisemitisme verheerlijken’. Dat werk verscheen hoofdzakelijk bij de uitgeverij die hij in 1932 zelf had opgericht, De Amsterdamsche Keurkamer (waar in 1939 de vertaling van Mein Kampf verscheen).

Kettmann was een van de eerste leden van de NSB, maar in 1942 werd hij geroyeerd wegens kritiek op Mussert. Hij zocht zijn heil als Kriegsberichter in Duitse dienst, en die baan bracht hem naar Karelië, de Fins-Russische grensstreek, waar hij de inspiratie vond voor De verdrevene.

De heruitgave van die novelle wordt voorafgegaan door een inleiding waarin Willem Huberts trefzeker uitlegt hoe Kettmann de ideologie van de SS heeft ingebed in het verhaal: ‘bloed-en-bodem’, kameraadschap, racisme. Geen openlijke propaganda, maar een meeslepend verhaal met Duitsers als bevrijders. ‘Puntige, afstaande oren’ in plaats van ‘joden’.

Misschien is het toch beter eerst het verhaal en pas dan de inleiding te lezen. Huberts’ analyse geeft namelijk onvermijdelijk de ontknoping prijs, en richt de aandacht op de elementen die hij van belang acht.

Dat komt doordat Huberts De verdrevene beschouwt als een stilistisch zeer geslaagd exemplaar van ‘nationaal-socialistische letterkunde’, en niet als ‘letterkunde’ zonder meer. Een onbevangen lezing, en pas dan de exegese, lijkt me aantrekkelijker. In de inleiding blijft de echte, literaire ontknoping onderbelicht: dat Kettmann op bijna terloopse wijze, met enig gezang en veel knäckebröd, de moord op een jood verheerlijkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden