Muziek

Punk met een glimlach

Eind jaren zeventig was ze er ineens: een opleving van stijl en muziek uit de vroege jaren zestig. Een 4-delige cd-boxset haalt mooie herinneringen op. Wat maakt die dansbare en blijmoedige Mod-cultuur en -revival zo onverwoestbaar?

Mods aan de kust in Brighton in 1982.Beeld Hollandse Hoogte

Wie in het voorjaar van 1979 de Engelse kuststad Brighton bezocht, waande zich terug in 1964: scooters, pakken met sixties-snit, parka's, rood-wit-blauwe 'target symbols', poloshirts van Fred Perry en Ben Sherman, wollen truitjes met kleurige patronen. De 'Mod'-cultuur van vijftien jaar eerder was helemaal terug. Af en toe waren er zelfs weer grote knokpartijen tussen Mods (afkorting van 'Modernists') en motorrijdende, in zwart leer gestoken Rockers met vetkuiven. Net als in 1964.

De schijn bedroog gedeeltelijk. Die gevechten waren in scène gezet, werden uitgevochten door acteurs en vastgelegd door filmcamera's. Regisseur Franc Roddam werkte aan Quadrophenia, de verfilming van de gelijknamige rockopera van The Who uit 1973, die een ode was aan de hoogtijdagen van de Mod-beweging, zo'n tien jaar daarvoor. In die beginjaren was The Who er een toonaangevende exponent van geweest.

En toch: de 'Mod-revival' bestond niet alleen op de Quadrophenia-filmset, hij overspoelde in 1979 heel Engeland. Het was natuurlijk geen toeval dat Roddam besloot juist in dat jaar het zes jaar oude Quadrophenia te verfilmen. Mod was hot. Overal was, vijftien jaar na dato, weer Mod-muziek te horen: vroege The Who en Small Faces, obscure beat, sixties-ska, swingende soul van Motown. Als het maar dansbaar, energiek en blijmoedig was.

Neo-Mods in een danszaal in Engeland in 1980.Beeld Getty Images

Eendagsvliegen

Er waren ook nieuwe bands, die vaak aanschuurden tegen de recente punk maar zich nadrukkelijk kleedden en presenteerden als neo-Mods. The Jam, van de jonge, charismatische Paul Weller, was toonaangevend. De groep lag qua succes mijlen voor op de rest van het peloton, maar op gepaste afstand kwamen ze snel op: New Hearts, The Chords, Secret Affair, The Lambrettas.

Ze zouden bijna allemaal eendagsvliegen blijken en dan nog alleen in Engeland. Vrijwel alle bands van de 'Mod-revival' zijn vergeten en alleen al daarom is het leuk dat de box-set Millions Like Us er, verspreid over vier cd's, bijna honderd uit de vergetelheid sleurt. Mod was populair in het Engeland van 1978-1980, populairder aanvankelijk dan de muzikaal vruchtbaardere (en dus beter onthouden) new wave.

De vraag is hoe dat kwam. Waarom keek een generatie Engelse tieners plotseling om naar een jeugdcultuur en een modebeeld van vijftien jaar eerder? De Engelse gitaarpop was sinds The Beatles altijd vooruit blijven bewegen, via psychedelica, hardrock en punk. De Mod-revival was 'retro' en dat was, hoe paradoxaal, een tamelijk nieuw verschijnsel in 1979.

Playlist
1 (1979)Secret Affair - Time for Action

2 (1979) Squire - Walking Down the Kings Road
3 (1980) The Lambrettas - D-a-a-ance
4 (1979) The Purple Hearts - Millions Like Us
5 (1979) Strangeways - All the Sound of Fear

Te jong in tijden van punk

Belangrijk is dat de bandjes van de Mod-revival vooral populair waren onder tieners, niet zelden jonger dan 16: jeugd die tijdens de hoogconjunctuur van de punk (1976-1978) net te jong was om van hun ouders naar de concerten te mogen. Toen The Jam na de implosie van de Sex Pistols bleef bestaan en uitgroeide tot een van de populairste rockbands van Engeland, raakten tieners massaal geïnteresseerd in de Mod-identiteit die Paul Weller zo nadrukkelijk uitdroeg.

The Who had met de fraaie hoes van Quadrophenia (de Mod Jimmy, in zijn parka, op zijn met veel spiegels opgetuigde scooter) al in 1973 de nieuwsgierigheid geprikkeld. Weller zelf was overigens ook te jong om de originele Mod-golf te hebben meegemaakt: ten tijde van de 'veldslagen' in Brighton was hij een jaar of zes.

Alsnog een eigen punkgolfje, dát was de aantrekkingskracht van de Mod-revival voor de tieners van 1979. Ze gaven hun eigen draai aan de punkakkoorden: de originele Mod-cultuur van vijftien jaar eerder was bij uitstek een dansvloercultuur, die draaide om de meer soulvolle kant van de beat en de (liefst obscure) uptempo-soul die wat later, aan het begin van de jaren zeventig, Northern Soul zou gaan heten.

Die dansbaarheid horen we terug bij de punky bands van de Mod-revival. Cultuurjournalist Peter York had gelijk toen hij in 1978 schreef dat de nieuwe Mods dansten op 'punk with a smile': het was wat minder boos allemaal. En dat terwijl de grimmige, voor veel Engelsen armoedige Thatcher-jaren waren aangebroken, de sfeer in het land heel wat minder optimistisch was dan tijdens de originele Mod-golf en de Union Jack (door sixties-Mods nog zo trots verwerkt in colberts en wollen truitjes) inmiddels gekaapt was door voetbalhooligans en neo-fascisten van het National Front.

The Who - QuadropheniaBeeld .

Saamhorigheid

Het verklaart waarom de punks van een paar jaar eerder hun neus ophaalden voor de blije tieners die punkje speelden in de mode van vijftien jaar daarvoor. Bij de jonge Mod-punks van 1979 geen agressieve pogo, geen rondvliegend spuug, geen 'fuck the system' en geen uit monden geschopte tanden op de vloer na afloop van concerten.

De Mod-cultuur was er, net als in de jaren zestig, een van saamhorigheid en gevoel voor stijl. Muzikaal gezien een verlengstuk van de punk, maar cultureel gezien net zo goed een blijmoedige reactie erop: punkakkoorden in energieke gitaarliedjes, voor wie zich bij avant-gardistische post-punk en de sinistere synthesizerklanken van de opkomende new wave niet helemaal thuis voelde. Niet zo vreemd dat de jonge neo-Mods ook een poppy punkband als The Undertones (Teenage Kicks) omarmden, en de soulvolle pop van Dexys Midnight Runners.

De Mod-revival duurde maar kort: hoewel de box Millions Like Us de jaren 1977-1989 bestrijkt, dateert het leeuwendeel van de geselecteerde songs uit de jaren 1979 en 1980.

'Mod' ís er gewoon

De Mod-cultuur zou na de revival van 1979 nooit helemaal verdwijnen. In veel opzichten vormden de britpopkopstukken Oasis en Blur in 1994 de voorhoede van een derde golf (die de Union Jack weer uit de handen van de neo-nazi's griste), en een band als Kaiser Chiefs de duidelijkste exponent van een bescheiden vierde.

Retro is in de popcultuur van nu geen vies woord meer. En dus komt 'Mod' niet meer in korte, hevige golven, maar ís hij er gewoon, elke dag, als integraal onderdeel van de Engelse popcultuur, elke ochtend wanneer de kledingwinkels in de Londense Carnaby Street de deuren openen.

En de strijdkreet 'We are the Mods! We are the Mods'? Vijftig jaar na de veldslagen tegen de Rockers weerklinkt ze vrijwel dagelijks op het strand van Brighton, bij het zwarte skelet van de inmiddels afgebrande oude pier.

Millions Like Us: The Story of the Mod Revival 1977-1989. Cherry Red (box van 4 cd's).

Beeld .

Style Movement

Millions Like Us is met voorsprong de beste en meest uitvoerige box-set over de Mod-revival van rond 1979. De perfecte bloemlezing van de eerste golf, uit de jaren zestig, bestaat al veel langer: The In-Crowd: The Ultimate Mod Collection from the Original Style Movement 1958-1967, verschenen in 2001. Die box is nu lastig te vinden, maar aardige compilatie-cd's met sixties-Mod zijn er gelukkig in overvloed, vaak al voor een paar euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden