'Pukkelpop degradeert fans tot consumenten'

Door gratis drankbonnen te beloven degradeerde Pukkelpoporganisator Chokri Mahassine de fans tot anonieme consumenten, stelt de Belgische freelance-journalist Karl Van den Broeck.

Bezoekers van Pukkelpop keren terug naar huis.Beeld afp

Wat er op 18 augustus en de dagen na de Pukkelpopramp in en rond Hasselt gebeurde, was hartverwarmend. Via Twitter en Facebook boden buurtbewoners slaapplaatsen aan aan de doorweekte jongeren die vaak totaal ontredderd waren. Ongeruste ouders konden via een retweet van een berichtje van hun kinderen, toch weer gerust naar bed. Er werden spontaan carpooldiensten georganiseerd. Wasmachines werden ter beschikking gesteld om de in modder gedrenkte kleren weer schoon te krijgen. In tijden waarin egoïsme hoogtij lijkt te vieren, was deze spontane solidariteit een lichtpuntje.

Er waren nadien wel een paar mensen die hun ticket terugvroegen, maar een echt issue werd het niet. Nergens verschenen er berichten als zouden de gedupeerden zich verenigd hebben om Pukkelpop voor de rechter te dagen. Het gros van de festivalgangers was met zijn gedachten meer bij de slachtoffers dan bij zijn eigen portemonee.

Eten en drinken
En dan begaat Pukkelpopbaas Chokri Mahassine de blunder van zijn leven. In een persmededeling kondigde hij eergisteren aan dat wie een dagticket kocht voor de rampeditie voor 25 euro drank- en eetbonnen krijgt voor de volgende edities. Wie een combiticket heeft, mag voor 50 euro eten en drinken. Op Twitter en Facebook liepen al snel berichten binnen van mensen die de compensatie maar wat te minnetjes vonden. Pukkelpop zou geld genoeg hebben om iedereen te vergoeden. Drank en eten kosten de organisatie sowieso niets. Waarom is de compensatie zo laag? Het woord 'schaamteloos' viel al snel.

Een advocaat in Gazet van Antwerpen haalde er zelfs artikel 1184 van het Burgerlijk Wetboek bij. Festivalgangers kunnen per aangetekende brief de volledige som terugvragen en bij een negatief antwoord kunnen ze naar de vrederechter stappen.

Chokri Mahassine heeft met deze compensatieregeling de Pukkelpopfamilie opnieuw versplinterd tot zo'n honderdduizend individuele, anonieme consumenten. Hij spreekt hen aan op hun financieel kapitaal en niet op hun sociaal kapitaal. Daarmee bewijst hij dat er niets alternatiefs meer is aan Pukkelpop en de zogenaamde alternatieve muziekscène. Pukkelpop is platte commercie, ook al treden er groepen op die luidkeels beweren dat ze de mensen een geweten willen schoppen.

Socio's
Het had ook anders gekund. Chokri Mahassine kreeg vlak na de ramp een pientere suggestie van de Limburgse afdeling van het ACW (Het Algemeen Christelijk Werknemersverbond is de koepel van de christelijke werknemersorganisaties in Vlaanderen, red.). Die vermoedde toen dat veel festivalgangers akkoord zouden willen gaan met het omzetten van hun ticket in een aandeel van een nieuwe 'Coöperatieve Onderneming Pukkelpop'. Zo zou een groot deel van de 9 miljoen in kas blijven. Dat geld is noodzakelijk om Pukkelpop ook in 2012 en de volgende jaren te blijven organiseren.

'In een coöperatieve heeft elke aandeelhouder evenveel stemrecht. Dat verhoogt dus de betrokkenheid en de participatie van de aandeelhouders. Die kunnen ook voordelen krijgen, zoals een korting op volgende festivals of desnoods enkele gratis consumpties. De coöperanten gaan ook mee bepalen welke sociale en milieu-impulsen verder zullen groeien.'

Het voorstel van het ACW sluit perfect aan bij de tijdsgeest. Ook David Van Reybrouck doet voor zijn G1000-burgertop een beroep op duizenden (hopelijk tienduizenden) onafhankelijke burgers. Hij wil zich niet laten 'kopen' door bedrijven of sponsors.

Cynici die beweren dat zo'n coöperatieve geen slagkracht heeft, moeten het voorbeeld van FC Barcelona voor ogen houden. De beste voetbalclub ter wereld is eigendom van meer dan honderdduizend Catalaanse gezinnen: socio's. En ook Barrack 'Yes We Can' Obama dankt zijn verkiezing aan een fijnmazig systeem van crowdfunding.

De socio's van Pukkelpop hadden ook met honderdduizend kunnen zijn. Met 'hun' 9 miljoen hadden ze niet alleen Pukkelpop kunnen redden, ze hadden het festival ook opnieuw aansluiting kunnen doen vinden bij zijn oude roeping: een festival dat tegen de stroom wil ingaan.

Pukkelpop ontstond als een initiatief van een lokale jeugdbeweging. Het werd een filiaal van Live Nation, net als grote broer Rock Werchter. Live Nation is 's werelds grootste concertorganisator.

Progressieve Schueremans
Op 7 juli 1979 voerde wijlen Jacky Huys een dan nog jonge Hermans Schueremans op in De Morgen (Schueremans stond aan de wieg van Rock Werchter en Torhout-Werchter. Hij is momenteel voltijds concertpromotor voor Live Nation, dat ook de festivals in Torhout en Werchter opkocht red.). In progressieve speling. Schueremans zegt dat hij zich niet wil verkopen aan de commercie en benadrukt vooral zijn maatschappelijk engagement. Zo wijst hij erop dat de 'ontevreden jongeren' aan wie hij rockoptredens verkoopt met de eventuele winsten 'politieke acties' financieren.
'Wat wij in ieder geval niet doen', zegt hij, 'is zoals de grote promotoren afgaan op namen, ons alleen afvragen hoeveel volk er zou kunnen op afkomen.' Aan ophouden dacht Schueremans echter niet in 1979. 'In het circuit blijven staan, blijven nieuwe trends volgen, blijven met jonge mensen werken is voor mij een levensnoodzakelijke remedie tegen arrivisme', besluit hij het gesprek.

Misschien moet Chokri Mahassine maar eens vaker naar Herman Schueremans luisteren. De oude dan. Op de suggestie van ACW-Limburg kwam destijds geen reactie van de festivalorganisatie.

Karl Van den Broeck is freelance-journalist.

Dit artikel verscheen eerder in de Belgische krant De Morgen.

De Burgemeester van Hasselt Hilde Claes (L) en Pukkelpoporganisator Chokri Mahassine tijdens een persconferentie vlak na de ramp.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden