Doris Day rond 1960.

postuum doris day (1922 - 2019)

Publiekslieveling die gebukt ging onder haar tuttige imago

Doris Day rond 1960. Beeld Getty Images

Doris Day was een van de populairste zangeressen en actrices uit de jaren vijftig en begin jaren zestig, veelgevraagd en geliefd. Maar ondanks een turbulent privéleven en rollen die allesbehalve braaf waren, bleef ze bekendstaan als ‘een keurige maagd’.

Ze brak door met fluwelen nummers als Que sera, sera, uit de film The Man Who Knew Too Much van Alfred Hitchcock, waar ze ook in speelde. Tussen 1945 en 1967 nam Doris Day meer dan 650 liedjes op en werd ze jaar in jaar uit de best verkochte zangeres. Ze maakte hits als Sentimental Journey, Secret Love en Move Over Darling.

Day werd vooral bekend door romantische komedies, zoals Pillow Talk (1959) en That Touch of Mink (1962). Haar vaste tegenspeler was Rock Hudson, maar ze stond ook tegenover sterren als James Stewart, Clark Gable, Cary Grant en David Niven. In haar ‘bedroom comedies’ werden toespelingen op seks minutieus en met een knipoog afgedekt. Dat was destijds niet ongebruikelijk, maar tijdgenoten als Marilyn Monroe gingen verder. Het leverde Day een tuttig imago op, dat voer was voor grappenmakers: ze stond bekend als ‘de oudste maagd ter wereld’.

Terwijl de seksuele moraal in de jaren zestig losser werd, maakte Day vooral brave films en daalde haar populariteit als actrice. De grootste rol die ze afsloeg was die van Mrs. Robinson in The Graduate, een oudere vrouw die een jonge man verleidt. Ze vond het scenario ‘vulgair en aanstootgevend’.

Doris Day met haar vaste tegenspeler Rock Hudson. Beeld AFP

In haar memoires, gepubliceerd in 1976, maakte Day haar zedige imago belachelijk. ‘Ik sta bekend als een keurige maagd, het ideale buurmeisje. Dat imago is net zo verzonnen als de films waarin ik speel. Maar ja, ik ben nou eenmaal mevrouw Kuisheidsgordel.’

Ze voegde eraan toe dat ze ook speelde in films waarin ze werd verkracht, streed tegen de Ku Klux Klan of volkomen hysterisch werd. Haar favoriete rol was die van Calamity Jane, een drankzuchtige, ruige revolverheldin uit het Wilde Westen. 

Vier keer getrouwd

Haar privéleven was allesbehalve saai. Day was viermaal getrouwd: een van haar exen sloeg haar geregeld, stelt ze, een ander gaf stiekem zo veel geld uit dat hij haar achterliet met een schuld van een half miljoen dollar.

Day werd in 1922 geboren als Doris Mary Kappelhoff; haar grootouders waren immigranten uit Duitsland. Als 15-jarige gloorde een carrière als danseres toen ze door een auto-ongeluk haar rechterbeen brak en genoodzaakt werd een ander vak te kiezen. Terwijl ze revalideerde, ontdekte ze naar eigen zeggen dat ze goed kon zingen, toen ze meezong met de radio. Haar talent werd al snel opgemerkt, waarna ze besloot haar achternaam te veranderen om de kans op succes te vergroten.

Omdat ze prachtig kon zingen en eruitzag als een ‘all-American girl’, kreeg Day een rol in de muziekfilm Romance in the High Seas (1948), waarin ze een zangeres speelde. Het nummer It’s Magic, uit die film, werd een grote hit. Twintig jaar lang was ze een geliefd, veelgevraagd actrice.

Nadat haar filmcarrière was vastgelopen, stapte Day over naar de televisie. Daar was ze van 1968 tot 1973 te zien in de populaire comedyserie The Doris Day Show, waarin ze een weduwe speelde. Toen de publieke belangstelling ook daar afnam, begon ze zich steeds meer terug te trekken uit het openbare leven.

Dierenwelzijn

Days leven stond vanaf de jaren zeventig in het teken van dierenwelzijn, een onderwerp dat ze een warm hart toedroeg sinds haar jeugd, toen haar eerste hondje Tiny werd doodgereden.

Doris Day overleed maandag na een longontsteking, in haar huis in Carmel-by-the-Sea, Californië. In die badplaats kwamen fans op 3 april nog bijeen voor haar verjaardag om, zoals elk jaar, geld in te zamelen voor haar stichting.

Volgens de Doris Day Animal Foundation, die haar overlijden bekendmaakte, had ze geen behoefte aan een begrafenis of herdenkingsdienst. Ze kiest voor een anonieme grafsteen. Wie haar wil herdenken kan terecht op de site van de dierenwelzijnsorganisatie, bijvoorbeeld voor een donatie.

Fans hebben tot dusver tevergeefs gepleit voor een ere-Oscar voor Day. Ze kreeg in 1989 wel een ere-Golden Globe voor haar oeuvre en een ere-Grammy voor haar muziek. In 2011 haalde haar compilatiealbum My Heart nog de eerste plaats in het Verenigd Koninkrijk.

In de geschiedenis van de Nederpop overleeft de Amerikaanse actrice als de titelheldin van het nummer Doris Day van Doe Maar, met de voor jongere generaties onbegrijpelijke frase: ‘Hé, er is geen bal op de tv / alleen een film met Doris Day (er zit een knop op je tv / die helpt je zo uit de puree)’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden