Publieke werken is geslaagde film, met eersteklas digitaal vakwerk

De digitale-decorploeg van Publieke werken levert eersteklas vakwerk. Uitnodigend is het: door dit Amsterdam uit 1888 zou je best een uurtje willen dwalen. De goed uitgewerkte hoofdpersonages steken af tegen de statische maar noodzakelijke bijrollen.

'De vooruitgang wacht niet!', prediken de 19de-eeuwers in Publieke werken. Maar soms dient men te wachten op die vooruitgang. Thomas Rosenbooms te midden van grootstedelijke bouwdrift gesitueerde historische roman verscheen eind jaren negentig, maar viel pas overtuigend te visualiseren toen de modernste computerkunst ook beschikbaar kwam voor de Nederlandse speelfilm.

Het resultaat, met een krappe 6 miljoen euro aan budget, mag er zijn: aanschouw de bedrijvige hoofdstad anno 1888, bezien vanaf de nok van het Centraal Station, dan nog in aanbouw. Levensecht maar net niet felrealistisch; iets zachter voor de ogen, achter in de weidse shots zelfs schilderachtig. Vakwerk is het, van de (digitale) decorploeg. Uitnodigend ook: door dit Amsterdam zou je zo een uurtje willen dwalen, om vervolgens de verhaallijnen op te pikken van vioolbouwer Vedder (Gijs Scholten van Aschat) en diens neef Anijs (Jacob Derwig), apotheker te Hoogeveen.

Twee ambitieuze mannen, die zich boven hun stand wanen. Neef Anijs huwde opwaarts, met de apothekersdochter. En meent, in een mix van hoogmoed en menslievendheid, dat hij de nabij wonende turfstekers ook wel zonder artsendiploma kan behandelen. De alleenstaande Vedder, die nauwelijks violen slijt, rekent zich rijk wanneer de bouwers van het hoofdstedelijke Victoria Hotel zich bij hem melden met een verzoek tot uitkoop en slaat het eerste aanbod hooghartig af. Men móét zijn huisje wel kopen, toch?

Dat de neven in de problemen zullen geraken, is van meet af duidelijk, en goed voor een komisch effect. Daarbij brengen ze ook anderen in gevaar: het tweetal doet een nogal kwestieuze belegging in de oversteek van een colonne turfstekers, stuurt die op de pof naar Amerika voor een beter leven.

Regisseur Joram Lürsen is bekend met kunstig vervlochten verhaallijnen; zie Alles is liefde en Alles is familie. Zo ook scenarist Frank Ketelaar, met de tv-serie Overspel en Hazes-biopic Bloed, Zweet & Tranen. Aan Rosenbooms bestseller hadden ze geen gemakkelijke klus: de vele bijfiguren in diens roman zijn noodzakelijk voor de plot, maar veelal mager uitgeschreven; meer aangever dan mens. Dat wreekt zich in de vertaling naar film: sommige bijrollen blijven statisch.

De hoofdpersonages plaatsen daar behoorlijk wat tegenover: de pakkendste momenten in Publieke werken zijn die waarin Vedder en Anijs al pratend en fabulerend over hun betere toekomst in vervoering raken; het grote geluk is vlakbij!

De meer sceptische apothekersvrouw Martha (Rifka Lodeizen) trapt weliswaar op de rem, maar ook zij wil graag geloven in de plannetjes. Gijs Scholten van Aschat speelt zijn monomane vioolbouwer dicht bij scherts, legt zelfimportantie in elke blik, maar gaat niet over in schmieren. Derwigs formidabel geacteerde apotheker verschiet juist van kleur: nu eens onnozel, dan weer pedant, groothartig en aandoenlijk.

De miraculeuze ontknoping van Publieke werken krijgt in de film een net wat uitgebreider happy end. Dat voelt een tikje soaperig. Maar Lürsen slaagt grotendeels in de opzet van zijn zowel dramatische als kluchtige verfilming: die typische neven staan er mooi op, zo ook dat tijdsgewricht vol verandering.

Publieke werken, Regie: Joram Lürsen, Met: Gijs Scholten van Aschat, Jacob Derwig, Rifka Lodeizen, Juda Goslinga. 115 minuten. In 64 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden