Opinie

'Publieke omroep chanteert burgers met cookiemuur'

Sinds deze week zijn de websites www.uitzendinggemist.nl en www.omroep.nl voorzien van een 'cookiemuur'. Om de websites te kunnen bekijken, moeten bezoekers cookies accepteren van bedrijven als Google, Facebook en Twitter. Wie dat niet wil, komt de websites niet op. 'De NPO ontzegt hiermee de burger het recht op vrije toegang tot de programma's van de publieke omroep', vindt Simon Wisselink van het bedrijf Kirra, een Nederlandse ontwikkelaar van websoftware.

Beeld Screenshot van de NPO mededeling op de site uitzendinggemist.

Op 5 juni 2012 trad de aangepaste Telecommunicatiewet, beter bekend als de 'cookiewet', in werking. De wet is bedoeld om de privacy van burgers op internet beter te beschermen. Door deze wetswijziging is het niet meer toegestaan om zonder toestemming van een bezoeker cookies te plaatsen voor doeleinden zoals het tonen van advertenties of het verzamelen van gegevens over het surfgedrag. Adverteerders zijn met cookies in staat om profielen van bezoekers op te bouwen en daar bijvoorbeeld hun advertenties op aan te passen.

Toestemming krijgen
Als een website toch cookies wil plaatsen, dan is daarvoor expliciete toestemming nodig. Veel websites, zoals www.wehkamp.nl en www.nu.nl, negeren (bewust of onbewust) deze toestemmingsvereiste en kiezen ervoor om de bezoeker alleen te informeren over het gebruik van cookies. Onder de nieuwe wet is dat niet voldoende.

Veel andere websites zoals www.debijenkorf.nl en www.klm.nl negeren de nieuwe wet (vooralsnog) volledig en plaatsen cookies zonder daar melding van te maken. De Rabobank maakt het helemaal bont: op www.rabobank.nl wordt keurig om toestemming gevraagd, maar er worden desalniettemin direct cookies geplaatst, en zelfs wanneer de bezoeker kiest voor 'Cookies niet toestaan' blijven de cookies gewoon actief.

Cookiemuur
Pas na een brief van handhavingsinstantie OPTA kwam de NPO schoorvoetend in actie. Wie nu www.uitzendinggemist.nl of www.omroep.nl wil bezoeken, moet toestemming geven voor cookies. De NPO heeft gekozen voor een radicale methode door van bezoekers te eisen dat zij akkoord gaan met alle mogelijke cookies. Bezoekers die niet willen dat hun surfgedrag wordt gedeeld met partijen als Google, Facebook, Twitter en andere grote adverteerders, wordt toegang tot de website volledig ontzegd. Dit najaar wordt deze 'cookiemuur' geleidelijk voor alle websites van de publieke omroepen ingevoerd, zo stelt de NPO.

De door NPO gekozen aanpak is opmerkelijk. Het is gebruikelijk om bezoekers gewoon toe te laten tot de website en alleen toestemming te vragen voor het plaatsen van cookies voor speciale functies zoals het bekijken van Youtube video's of Google Maps-kaarten. De ervaring van de afgelopen maanden leert dat slechts een klein deel van de bezoekers in dat geval toestemming geeft. Als het overgrote deel van de bezoekers aangeeft dat zij niet op cookies zitten te wachten, ligt het dan niet voor de hand om cookies waar mogelijk te vermijden?

Publieke middelen
Omdat de NPO vanuit belastinggeld wordt gefinancierd, mogen bezoekers verwachten dat zij de websites kunnen bezoeken zonder onnodige privacybezwaren. De omroep geeft op hun website aan niet anders te kunnen, omdat zij verplicht is om statistieken over haar bezoekers te rapporteren aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Dit is echter geen bezwaar. Het is uitstekend mogelijk om statistieken over het gebruik van een website te verzamelen, zonder dat daarvoor individuele bezoekers gevolgd hoeven te worden met cookies. In de prestatie-afspraken die zijn gemaakt tussen het ministerie en de NPO wordt abstract gesproken over het meten van 'bereik', maar er zijn verschillende manieren om dat te doen. Het gebruik van cookies is daarvoor niet essentieel. Bovendien wordt in de afspraken tussen het ministerie en de NPO expliciet ruimte gelaten voor een aanpassing van de gerapporteerde gegevens wanneer verandering van regelgeving daartoe aanleiding zou geven.

Voorbeeldfunctie
De NPO is de eerste grote overheidsorganisatie die voor deze radicale oplossing kiest, en geeft daarmee een signaal af naar andere overheidsinstellingen en het bedrijfsleven. Als de aanpak van de omroep navolging krijgt, dan zal een groot deel van de Nederlandse websites binnenkort verdwijnen achter een cookiemuur. Het was de bedoeling van de wetgever om de privacy van bezoekers van websites beter te beschermen, maar de oplossing van de NPO leidt ertoe dat bezoekers hun privacy juist moeten opgeven om websites te kunnen bekijken. Hierdoor worden bezoekers in feite gechanteerd om hun privacy op te geven en wordt de wet een wassen neus.

Simon Wisselink (@simonwisselink) is hoofd Research & Development van Kirra. Kirra is een Nederlandse ontwikkelaar van websoftware, gevestigd in Groningen. Kirra heeft sinds de introductie van de cookiewet haar statistiekenpakket Kirra Analytics aangepast om zonder cookies te werken. Kirra Analytics is daarmee in staat om statistieken over het gebruik van websites te verzamelen, zonder individuele bezoekers te volgen. Website: www.kirra.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden