Publieke inzameling stilleven

De Vereniging Rembrandt wil met publieksacties een schilderij aankopen ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Beatrix in 2005....

Voorzitter Jan Maarten Boll van de Vereniging Rembrandt kondigde de inzameling gisteren aan tijdens de Vijfde Rembrandtlezing in Amsterdam. Door middel van advertenties in dagbladen en op televisie hoopt hij het bedrag bijeen te brengen.

Het is voor het eerst dat de vereniging een dergelijke actie start. Boll: 'Het is allereerst een symbool van waardering voor de koningin, maar ook een herinneringsgeschenk voor ons allemaal'.

Het schilderij is bestemd voor het openbaar kunstbezit. Als Vivat Oraenge zal worden verworven, komt het in het Nationaal Museum Paleis Het Loo te hangen. Boll wil het publiek 'bewust maken van het belang van kunst voor de nationale identiteit. Ook bij mensen die hier korter zijn, zoals Turken en Marokkanen'.

Volgens hem symboliseert het werk 'de kracht van de band tussen Oranje en Nederland'. Op de bovenhelft van het schilderij is een sinaasappel afgebeeld, hangend onder een lauwerkrans en een bloesemtak, als symbool van de belofte, het verleden en de toekomst van het Huis Oranje. De onderste helft fungeert als tegenhanger: een meer gangbaar stilleven, met een geschilde sinaasappel, een oester, een kan en een wijnglas. Dit staat voor vergankelijkheid en lust.

Toch is dit schilderij gemaakt in een allerminst glorieuze periode voor de Oranjes. De stadhouders waren al in 1650 op een zijspoor gezet door de Hollandse regenten. Het luidde het zogenoemde Eerste Stadhouderloze tijdperk in, dat pas werd afgesloten toen er in 1672 een sterk militair leider nodig was en Willem III stadhouder werd. Deze prins van Oranje zou later zelfs koning van Engeland worden. De omslag ten gunste van de Oranjes ging gepaard met de moord op de regentenbroeders De Witt door de Oranje-aanhang.

Deze bloedige episode is echter ver verwijderd van de boodschap van het schilderij, vindt Boll. Vivat Oraenge is waarschijnlijk een directe reactie van de Oranjegezinde De Heem op het Eeuwige Edict (1667), waarmee de regenten de Oranjes uitsloten van alle openbare functies. Dat het schilderij in deze 'periode van onzekerheid' tot stand kwam, tekent volgens Boll 'de vitaliteit van de boodschap': 'Het werk kan daarom ook voor de huidige tijd een sterke bindende kracht hebben. Nationale identiteit heeft een kleur nodig, en die kleur is oranje.'

Het initiatief is bedacht toen kunsthandelaar Johnny van Haeften in Londen het schilderij op de markt bracht en het Mauritshuis en het Rijksmuseum door eerdere grote uitgaven geen voldoende aankoopbudget meer bleken te hebben. Volgens Boll hebben de eigenaren 'uit sympathie voor de actie' genoegen genomen met minder dan de marktprijs. Van Haeften heeft afstand van zijn commissie gedaan.

De Vereniging Rembrandt helpt met bijdragen van particulieren Nederlandse musea kunstwerken aan te kopen die van belang zijn voor het openbaar kunstbezit. Boll is tevens voorzitter van het Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit, in 1997 opgericht om in het bedrijfsleven fondsen te werven voor grotere aankopen. In 1998 verwierf die stichting de Victory Boogie Woogie van Mondriaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden