Publiek wil niets anders horen dan muziek

De uitreiking van de Buma Toonzetters Prijs werd omlijst door veel gepraat en betrekkelijk weinig muziek, bij gemis aan een orkest. Beterschap is aangezegd.

‘Wij componisten zijn geen showbizzmensen’, zegt Robin de Raaff (1968) vlak nadat hij zondag in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de Buma Toonzetters Prijs van 10 duizend euro gelaten in ontvangst nam. Zijn Vioolconcert werd bekroond door een internationale jury als beste compositie van 2008 tijdens de tweede editie van Toonzetters, een festival dat zich in drie concerten richt op Nederlandse composities uit het voorgaande jaar en volgens de presentatrice Thea Derks ‘de componist die normaal op een zolderkamertje zit een gezicht wil geven ’.

Voor De Raaff betekent componeren inderdaad isoleren. ‘Ik sluit mezelf helemaal op.’ Voor de gelegenheid beklommen hij en zijn collega’s het podium en trakteerde hij de halfvolle Muziekgebouwzaal – met vele vakgenoten en nieuwe muziekliefhebbers, een enkele Uitmarktgast uitgezonderd – op interviews. Dat vooral de muziek moest spreken, lieten zij én de bezoekers merken, die onrustig gingen schuiven op de stoelen bij langdradige gesprekken, opmerkingen als ‘Kom nu maar op met die muziek!’ mompelend.

Het aantrekkelijke van het Toonzettersfestival van Buma Cultuur, Muziek Centrum Nederland en Muziekgebouw aan ‘t IJ bleek de diversiteit van de zeven Nederlandse composities uit 2008. Een afwisselend landschap, gecreëerd door verschillende generaties, trok voorbij. Van een genuanceerd en spannend tapestuk van ‘senior componist’ Roderik de Man (1941) tot een verfrissend klankspectrum van ensemble en luchtpiano in Op/weggeblazen van Wilbert Bulsink (1983). Hijgende luchtdrukgeluiden smolten als een reusachtige panfluit samen met ijle strijkersloopjes en fiere wervelwinden van blazers.

Tussendoor een fijnmazig versus knetterhard klankveldenweefsel in Waves 5 to 7 van Peter Adriaansz en het lichtvoetige, tikkeltje flegmatische Derde Strijkkwartet van Hanny Kulenty. De vrolijke noot vormde het First Harmoniumconcerto van Martijn Padding, dat het harmonium als een koddig preluderend en later opzwepend instrument in het zonnetje zette.

Serieuzer van aard waren de genomineerde composities voor de Buma Toonzetters Prijs. In het doorwrochte Aliquid pro stat aliquo produceerde VocaalLAB Nederland schrille, klagende wanhoopskreten. Bijzonder spannend was het compacte, instrumentale Nine Tensions van Einar Torfi Einarsson, dat in enkele seconden omschakelde van angstaanjagend geveeg tot heftige erupties.

Toonzetters gaf tegelijk een kijkje in de kwaliteitskeuken van de Nederlandse ensemblecultuur. Gerenommeerde gezelschappen als het Asko/Schönberg Ensemble, Nieuw Ensemble en het Osiris Trio deelden het podium met relatieve nieuwkomers als Ensemble Klang en het Rubens Kwartet.

De gedupeerde van de avond: de geselecteerde orkestwerken van Rozalie Hirs, Klas Torstensson en Robin de Raaff. Van hen werd een ouder ensemblestuk gespeeld, omdat er op een zo korte termijn geen orkest beschikbaar was. Frank Helmink, de directeur van Buma Cultuur, beloofde voor volgend jaar beterschap.

Een merkwaardig geval van ongelukkige omstandigheden. De Raaffs Vioolconcert had niet geklonken en toch de Toonzetters Prijs in de wacht gesleept. Na afloop: ‘De reden waarom ik op het podium geen gat in de lucht sprong, is dat mijn Vioolconcert een dramatisch werk is.’

Inhoud wint het kennelijk van uiterlijke schijn bij De Raaff, die met het Vioolconcert, een opdrachtwerk van de ZaterdagMatinee en uitgevoerd in december 2008, de saxofonist en goede vriend William Raaijman herdenkt, die in 2007 op 35-jarige leeftijd overleed. Inspiratie putte De Raaff uit de dramatiek van het Vioolconcert van Alban Berg; hij gaf zijn werk dezelfde subtitel ‘Dem Andenken eines Engels’.

Terwijl het Vioolconcert voorlopig in de kou staat en de componist hoopt op een tweede première, bij voorkeur in het buitenland, gaat De Raaff aan de slag met een nieuwe opdracht van de ZaterdagMatinee, een concert voor saxofoonkwartet. En de plannen voor deze week? ‘Uitrusten en babysitten’, laat de kersverse vader weten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden