Publicist luidt noodklok: 'Het muziekgeheugen van Nederland dreigt te worden uitgewist'

Gaan de Nederlandse muziekarchieven binnenkort verloren?

Muziekjournalist Jacqueline Oskamp schreef een boek over de belabberde staat van muziekarchieven in Nederland. Morgen spreekt ze in Den Haag op het symposium Muziekarchieven bedreigd.

Muziekarchief Foto Joyce Vanderfeesten

Hoe ernstig is de situatie?

'Het muziekgeheugen van Nederland dreigt te worden uitgewist. Na bezuinigingen door het kabinet-Rutte I balanceren drie archieven op de rand van de afgrond. In naam bestaan ze nog en gemeenten als Den Haag en Hilversum springen bij, maar ze zijn weggestopt in de bezemkast. Er is amper mankracht om ze op orde te houden, laat staan nieuw materiaal te ontsluiten. Een sterfhuisconstructie. Bij een volgende bezuiniging kieperen ze over de rand.'

Om welke archieven gaat het?

'Het Nederlands Muziekinstituut in Den Haag herbergt kostbare schatten, zoals handgeschreven partituren van Mozart en Mahler. Ook bewaart het tientallen nalatenschappen van Nederlandse componisten, vol bladmuziek, brieven en foto's. In het archief van Muziek Centrum Nederland in Amsterdam zitten deelcollecties van verdwenen organisaties als muziekuitgeverij Donemus. Een oud-medewerker vond er onlangs een verloren gewaand pianoconcert uit 1949 van Ton de Leeuw, een belangrijke naoorlogse componist. Twee weken geleden ging het in première. Het archief van het Muziekcentrum van de Omroep in Hilversum beheert 5 kilometer bladmuziek. Ook lichte muziek. In 2013 dook een vergeten musical van Toon Hermans op.'

Waarom zou de overheid daar geen geld voor over hebben?

'Ik noem een handvol redenen. Het neoliberale idee dat cultuurinstellingen zichzelf moeten bedruipen, het besef dat we niet alles kunnen bewaren en de misplaatste gedachte dat digitalisering een wondermiddel is. Het diepere probleem is de discussie rond erfgoed en identiteit.'

Jacqueline Oskamp Foto Joyce Vanderfeesten

Leg eens uit?

'Steeds meer groepen definiëren hun identiteit via het verleden. Denk aan kwesties als de joods-christelijke traditie of de slavernij. Erfgoed speelt dan een belangrijke rol. Gek genoeg gaat er wel geld naar zaken als archeologie en monumentenzorg, maar niet naar het conserveren van muziek.'

Hoe komt dat?

'Klassieke muziek heeft een imagoprobleem. Ze zou ten dode zijn opgeschreven: kijk naar al die grijze hoofden in de zaal. Maar dat is nooit anders geweest. Sterker nog, het concertbezoek neemt toe.'

Hoe nu verder?

'Ook bij de overheid groeit het besef dat wellicht te drastisch is bezuinigd. Mijn boek en het symposium zetten hopelijk een kentering in gang.'

Opslaan en vernietigen - Muziekarchieven bedreigd, symposium in de Centrale Bibliotheek, Den Haag.

Meer over