Prototype van de 'raider' meldt zich in polder

Eerst Vendex KBB, toen het mediabedrijf SBS Broadcasting, vorige week het afvalbedrijf AVR en nu VNU: Kohlberg Kravis Roberts & Co doet boodschappen in Nederland....

Geert Dekker

Eerst brutaal en opdringerig, toen ronduit vijandig enagressief: in de jaren tachtig kregen de investeerders vanKohlberg Kravis Roberts & Co (KKR) de naam de grootstelomperiken van de financiële wereld te zijn. Met geleend geldhaalden ze ondergewaardeerde bedrijven van de beurs. Deverliesgevende onderdelen werden weggesneden, wat gepaard gingmet massa-ontslagen. Daarna werden de overblijvende, gezondeonderdelen verkocht.

De handel rond deze zogenoemde leveraged buy-outs bleek eengoudmijn te zijn: de winsten rezen de pan uit. Het geld om deovernames te betalen werd geleend door hoogrentende obligatiesuit te geven, de zogenoemde junk bonds. De effectenbank DrexelBurnham Lambert, in de jaren tachtig min of meer de vaste partnervan KKR, was in die tak van sport de kampioen. De aanjager bijDrexel, Michael Milken, werd een paar jaar later veroordeeld voorallerlei vormen van sjoemelen en fraude. Hij zat bijna twee jaarin de gevangenis, betaalde zeshonderd miljoen dollar boeten enwerd door de toezichthouders voor het leven verbannen uit deeffectenhandel.

KKR overleefde de jaren tachtig beter, al bleven de raiderszitten met een nare herinnering aan het toppunt van de gekte, deovername van RJR Nabisco. Na een heftige overnamestrijd kocht KKRin 1989 deze voedsel- en tabaksfabrikant, voor bijna 25 miljarddollar. Dat was veel te veel, bleek later. Toen KKR vorig jaarhet allerlaatste onderdeel van RJR had verkocht, kon de balansworden opgemaakt: een miljardenverlies.

Het heeft de firma niet belet in de jaren daarna uit tegroeien tot 's werelds grootste privé-investeerder. KKR heeftnu 21 miljard dollar aan aandelenkapitaal uitstaan. Het kapitaalwordt, zoals bij al dit soort investeringsmaatschappijen,geleverd door pensioenfondsen, verzekeraars, banken en zeervermogende particulieren. Als het bod op VNU slaagt, komen daarwellicht een paar miljard dollar bij. Het is nog niet bekend hoegroot het aandeel van KKR in het consortium is.

KRR is het product van de twee neven Henry Kravis en GeorgeRoberts, nu 62 en 60 jaar oud. Eind jaren zestig, netafgestudeerd, kwamen ze in dienst bij Bear Stearns, een keurigeeffectenfirma aan Wall Street. Hun baas daar, Jerome Kohlberg,had een ideetje: hij sprak veel met managers die wel voelden vooreen overname van hun bedrijf, maar daarvoor niet het geld bijelkaar kregen. Kravis en Roberts werden op pad gestuurd diemanagers te helpen de financiering rond te krijgen.

Het ideetje pakte goed uit, tot in 1976. Bear Stearns voeldeer toen niet meer voor de deals die Kohlberg bedacht voor teschieten. De reden daarvoor is niet bekend.

Kohlberg vertrok en nam zijn twee jongelingen mee. Samenrichtten ze Kohlberg Kravis Roberts & Co op. Er volgde eenhausse aan overnames, uitmondend in de RJR Nabisco-transacties.

Toen was Jerome Kohlberg er al mee opgehouden. In 1987 richtte zijn eigen maatschappij op: Kohlberg & Company. In1994 ging hij met pensioen. Hij is nu 80 jaar.

Kravis en Roberts staan nog steeds aan het roer bij KKR. Hunvermogen wordt geschat op meer dan een miljard dollar (dat vanKohlberg overigens ook) en Kravis is uitgegroeid tot publiekfiguur, inclusief verschijningen op gala's voor goede doelen. Depionier van de gewaagde overnames leeft het leven van het nieuwegeld: zijn vader ging bankroet door de beurskrach van 1929, maarKravis verzamelt Britse schilderkunst uit de 19de eeuw en trouwdein 1994 voor de derde keer.

In het boek dat twee journalisten van The Wall Street Journalschreven over de strijd rond RJR Nabisco - Barbarians at theGate - wordt Kravis beschreven als een ijzig, humorloos enroofzuchtig figuur. 'De strijd tegen dat imago kan ik niet meerwinnen', heeft Kravis vaak gezegd.

De stijl van zijn bedrijf is na de wilde jaren tachtigveranderd, zeggen Europese zakenpartners van het Amerikaansebedrijf. Aan het begin van deze eeuw opende KKR een vestiging inLonden en van brutaliteit was toen weinig meer te merken.Vriendelijkheid is het nieuwe devies. Kopen en 'strippen' is erook niet meer bij; het is nu kopen en bouwen. KKR zet daarbijsterk het beloningsinstrument in: het management wordt in denieuwe opzet altijd aandeelhouder.

De historie en de ervaring verraadt zich nog wel in de aanpakvan KKR: de professionaliteit wordt alom geroemd. Dezeinvesteerder doet meer, langer en gedegener boekenonderzoek danalle andere firma's, zegt een Nederlandse kenner. Daarnaast staathij verbaasd van de sectorkennis van de Amerikanen.

Kritiek is er ook: de deelnemingen van KKR zijn de laatstejaren niet allemaal succesvol. Daarnaast is er twijfel over water gebeurt als Kravis en Roberts binnenkort stoppen: eenopvolgingsdrama doet een bedrijf nooit goed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden