AchtergrondEwart van der Horst

Producent Ewart van der Horst (DWDD, Jinek) is de Nederlandse talkshowtovenaar

Van der Horst was de architect van DWDD en maakte met Jort Kelder Hoe heurt het eigenlijk?. Kelder: ‘Ewart heeft de thermometer in de billetjes van de kijker, en dat zie je terug.’

Ewart van der Horst (links) met Matthijs van Nieuwkerk in 2006. Beeld HH

Voordat Eva Jinek een contract tekende bij RTL, waar ze vrijdagavond om tien voor half elf debuteert, stelde ze een voorwaarde: Ewart van der Horst, de producent van haar talkshow, moest mee. Ze halen het beste in elkaar naar boven, vindt ze.

De zender ging akkoord en schoof huisproducent Blue Circle aan de kant. PilotStudio, Van der Horsts productiebedrijf, zal ook de talkshow Beau onder zijn hoede nemen.

Aan complimenten geen gebrek in de tv-wereld. Die is zo klein dat je mensen beter te vriend kunt houden. Maar wie je ook spreekt over Ewart van der Horst (48), iedereen beklemtoont dat hij echt goed is in zijn vak. Zijn aanpak wordt overal gekopieerd.

Wat zijn de lessen van Van der Horst? Die vraag wil hij zelf niet beantwoorden. ‘Dit voelt erg ongemakkelijk’, appt hij. ‘Er zijn mensen voor de schermen en mensen achter de schermen. Ik behoor graag tot die laatste groep. Succes!’

Bied structuur en variatie

Succes kent vele vaders. Maar toen De wereld draait door in 2007 de Gouden Televizier-Ring won voor het beste tv-programma, roemde presentator Matthijs van Nieuwkerk in zijn dankwoord Van der Horst. Hij omschreef hem als de architect van het programma.

Zijn rol was cruciaal, mailt Van Nieuwkerk. Drie weken voor de eerste uitzending was er niet eens een geschikt format. ‘Toen werd ik voorgesteld aan ene Ewart van der Horst. In drie weken tijd timmerde hij een talkshow-format in elkaar. Ik heb natuurlijk meegepraat en meegedacht, maar als een luitenant tweede klas. Ik was wat tv betreft nog groen als gras.’

Het format stond al snel als een huis: drie grote gespreksonderwerpen, met veel aandacht voor media en cultuur, minstens vier ‘grote namen’ en luchtige rubriekjes tussendoor. ‘Het huis is nog vaak verbouwd en anders ingericht, maar zonder hem was er niks te verbouwen, denk ik.’

Tv-kenner Bert van der Veer: ‘Ewart van der Horst laat een standaardformule los op zijn programma’s. Hij maakt er een soort invuloefening van. Dat bedoel ik niet bagatelliserend. Structuur is belangrijk, dat vinden kijkers prettig. Ik zie dat ook bij Ladies Night, dat hij produceert. Het ligt niet aan hem dat die talkshow nog geen groot succes is, maar aan Net 5. Die zender trekt nog weinig kijkers.’

Je moet een format wel gevarieerd invullen. Volgens Van der Horst is het onvermijdelijk dat soms iets ter sprake komt wat een kijker minder interesseert. Dat is niet erg, mits hij of zij erop vertrouwt dat er daarna weer iets leuks komt.

Let op het tempo

Inmiddels zijn we eraan gewend dat Matthijs van Nieuwkerk in acht minuten een minister interviewt over een belangrijk onderwerp. Maar toen Van der Horst zijn presentator voor het eerst vertelde dat hij zo weinig tijd zou krijgen, zei Van Nieuwkerk: dat kan helemaal niet.

Nieuw waren ook de korte optredens. Zelfs de beroemde Amerikaanse rockband Queens of the Stone Age kreeg maar anderhalve minuut. Critici spraken er aanvankelijk schande van, maar volgens Van der Horst kan het niet anders: kijkers gaan zappen als het langer duurt.

‘Een van zijn stokpaardjes is tempo’, zegt Jaïr Ferwerda, die politieke reportages maakt bij Jinek en meeverhuist naar RTL. ‘Ik stuur mijn bijdrage altijd eerst naar Ewart. Alles wat het verhaal vertraagt, moet eruit. Hij ziet als geen ander hoe het beter kan.’

Houd rekening met zappers

Toen DWDD in september 2006 werd verplaatst van 19.00 naar 19.30, op Nederland 3, was de redactie bang dat kijkers halverwege weg zouden zappen naar het achtuurjournaal op Nederland 1. Van der Horst verzon een list: om 1 minuut voor acht begon een rubriek met grappige filmpjes, De tv draait door. Het werd een doorslaand succes.

Dat Jinek op RTL 4 tien minuten eerder begint dan NPO’s nieuwe talkshow Op1, is handig. Als even voor half elf reclame te zien is op NPO 1, zapt een deel van het publiek naar Jinek, om te kijken wie daar zitten. Om te voorkomen dat ze terugschakelen tijdens een reclameblok, zendt RTL alleen commercials uit vlak voor het gesprek met de eerste gast(en). Daarna volgt een uur zónder reclames – een opmerkelijk, gedurfd besluit van de commerciële zender.

Ook slim is het besluit Jinek 3 januari te laten debuteren op RTL 4, drie dagen voor Op1. Zo profiteert ze van het populaire programma dat vrijdag te zien is voor haar talkshow, de talentenjacht The Voice of Holland. De eerste slag is per definitie voor haar.

Hans Beerekamp, oud-tv-criticus van NRC Handelsblad, sprak ooit van de ‘Ewartvanderhorsting’ van de Nederlandse tv, met overal snelle, gevarieerde programma’s. Ook op RTL Boulevard, waar Van der Horst hoofdredacteur was, drukte hij zijn stempel.

‘Ewart heeft de thermometer in de billetjes van de kijker, en dat zie je terug’, beaamt Jort Kelder, die met hem Hoe heurt het eigenlijk? maakte. ‘Ik ben positief over hem, maar het nadeel is dat talkshows steeds meer op elkaar gaan lijken. Het wordt één grote soep.’

Van Nieuwkerk ziet dat ook: ‘Succes wordt zonder al te veel verlegenheid en schaamte gekopieerd. In Amerika zijn ze nog verder, daar wordt er over de vorm niet eens meer nagedacht en maakt alleen de host het verschil. Dat is een schraal voorland.’

Wees hard en standvastig

Als ineens iets bijzonders gebeurt en zich een actuele topgast aandient, kan Van der Horst op de valreep een onderwerp afblazen waar een redacteur een week zijn ziel en zaligheid in heeft gestopt. 

‘Ewart is een kleine Napoleon’, zegt Kelder. ‘Als hij iets vindt, zegt hij het. Hij heeft soms knetterende botsingen met Eva Jinek. Ewart wil de talkshowtafel vol zetten met gasten, terwijl Eva weleens wat langer met iemand wil praten.’

‘Hij kan helemaal uit zijn plaat gaan als er iets fout gaat’, zegt Jaïr Ferwerda. ‘Dan roept Ewart iets als: ‘Potverdomme jongens, kom op!’ De volgende keer gaat het dan wel goed.’

In een recent interview in het Algemeen Dagblad noemde Eva Jinek haar producent iemand die het uiterste vergt van anderen. ‘Hij is een televisiemaker pur sang, met zo veel energie. Een beest.’

Bert Huisjes, directeur-hoofdredacteur van omroep WNL: ‘Ik denk eerlijk gezegd dat Eva best zonder hem kan. Maar presentatoren zijn kwetsbaar. Als een talkshow niet genoeg kijkers trekt, wil de zenderleiding zich ermee bemoeien. Dan moet er meer entertainment in. Zo ging het mis met Humberto Tan en Twan Huys. Met Ewart erbij weet Eva zeker dat ze niet alleen komt te staan tegenover de leiding. Dan kan ze aan haar plan vasthouden.’

Ferwerda: ‘Tv is een gevaarlijk vak. Iedereen heeft een mening en bemoeit zich ermee. Ewart gaat overal voor liggen, als een waakhond. Hij neemt ruis weg, zodat ik – net als Eva – me kan richten op de kern van mijn werk.’

Ga uit van de presentator

In relatief schaarse interviews typeert van der Horst zichzelf als een voetbalcoach die nadenkt over de randvoorwaarden en de tactiek. Daarna is het aan het team en de sterspeler.

Bij Jinek was het nodig haar ‘uit een keurslijf’ te halen, zei hij in 2017 in Het Parool: ‘Het programma was erg donker en inhoudelijk zwaar, met gasten die ongemakkelijk op een bank zaten. Eva is behalve journalist ook een gangmaker. Dan moet je lekker een stamtafel nemen. Met een biertje.’

En het format van De wereld draait door? ‘Ik heb het programma om Matthijs heen verzonnen’, vertelde hij in 2011 in de Volkskrant. ‘Matthijs weet iets van kunst, film, cultuur, sport: alle dingen die het leven leuk maken.’

Overigens zegt Van Nieuwkerk net zoiets over Van der Horst, met wie hij bevriend is: ‘Ewart is een traditionele, ware gymnasiast in de grappige vermomming van een razendsnelle reclamejongen uit de jaren tachtig, met de eeuwige zonnebril als diadeem. Hij kent al zijn klassiekers, of het nu sport, literatuur, film, media, wijn of zijn tweede vaderland Puglia is. Ewart is de beste schijnbeweging die Hilversum in huis heeft.’

Neem een ‘toverveer’ mee

Bert Huisjes vroeg Van der Horst in 2011 mee te denken over een zondagse talkshow met Eva Jinek. ‘Ik heb die twee bij elkaar gebracht’, zegt hij. Later was Van der Horst betrokken bij het opzetten van Goedemorgen Nederland, WNL’s doordeweekse ochtendshow op NPO 1.

Huisjes: ‘In ons zondagprogramma plaatste hij Eva in een stoel tegenover haar gasten, die op een bank zaten. Dat was belangrijk, want ze was een vrij jonge vrouw die grote namen ontving. Met dit beeldtrucje zorgde hij dat ze de bovenliggende partij was.’

‘Belangrijker is dat hij vertrouwen geeft. Ewart is als het muisje met de toverveer dat Dombo, de olifant, ervan overtuigt dat hij kan vliegen. Het is een psychologisch proces: houd dit vast en je kunt het. Je kunt het laaielichterij noemen maar als het werkt, dan werkt het. Presentatoren zijn bang om te falen, ze hebben veel bevestiging nodig.’

De late talkshow van Eva Jinek op NPO 1 was in 2015 geen onverdeeld succes. Critici noemden de presentatrice een ijskonijn, concurrent RTL Late Night scoorde beter. Pas toen Van der Horst erbij kwam, begin 2016, keerde het tij. Hij produceerde het programma niet alleen, hij gaf Jinek tijdens de show zelf aanwijzingen en complimenten, via haar oortje.

Matthijs van Nieuwkerk: ‘Eva werd een succes toen Ewart zich ermee ging bemoeien. Hij heeft Eva wakker gekust. Lucky Ewart, het bleek de beste presentatrice van het land te zijn.’

Talkshows zijn geen radio op tv

Ferwerda: ‘Ewart roept vaak: ‘Jongens, ik wil televisie maken: er moet beeld bij!’ Als iets ter sprake komt aan de talkshowtafel, moet de kijker een foto zien, of bewegend beeld. Hij heeft een team van beeldredacteuren dat overal zoekt naar geschikte en grappige filmpjes.’

Bert van der Veer, die tot twee jaar geleden Jinek regisseerde: ‘Ik werd soms gek van Ewart. Hij had de neiging achter mijn rug mee te tetteren: ‘Ik wil nu dit, ik wil nu dat.’ Ik was vooral bezig met de emoties aan tafel, hij lette meer op beeld: nu deze foto, tekst of filmpje.’

Ga tot het uiterste

Van der Horst bijt zich vast in programma’s, zegt Taco Zimmerman van Tuvalu Media, producent van onder meer Maestro, waarin bekende Nederlanders leren dirigeren. Zimmerman kent Van der Horst al lang; ze zaten naast elkaar op het gymnasium in Haarlem. ‘Ewarts grote kracht is dat hij tot het gaatje gaat en overal bovenop zit. Bij Jinek staat hij bijna elke dag op de vloer.’

Van der Veer: ‘Hij was zo vaak op de redactie dat ik me afvroeg of zijn vrouw het nog trok. En als Ewart er niet was, hing hij aan de telefoon. Hij is geobsedeerd door zijn werk, dat helpt enorm.’

Ewart van der Horst

1971 Geboren op 24 mei in Amsterdam

1988 Eindredacteur Club Veronica

1995 Creatief directeur tv-zender TMF

1996 Lanceert (met anderen) popgroep Hakkûhbar, die nummer 1 haalt met Gabbertje

1998 Programmamaker Endemol

2002 Hoofdredacteur RTL Boulevard

2005 Bedenker en hoofdredacteur DWDD

2008 Tv-producent bij Tuvalu Media

2010 Bedenker PowNews

2011 Richt productiehuis PilotStudio op

2013 Uitgever van amayzine.com, Franska.nl, etc.

2014 Producent De Avond van de Filmmuziek 

2016 Hoofdredacteur Jinek

2019 Producent Ladies Night (Net5)

2020 Producent Jinek bij RTL

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden