Privacy zit niet meer in het DNA van Whatsapp

Aan het bureau van Whatsapp-medeoprichter Jan Koum plakt een post-it. 'No ads! No games! No gimmicks!', staat erop. Drie beloftes aan de gebruiker, drie dingen die Whatsapp Whatsapp maken. Of eigenlijk maakten, want sinds deze week kan het eerste deel van die officieuze slogan - géén advertenties -  met dikke stift worden doorgekrast. Door een andere gevleugelde uitspraak van de Oekraïens-Amerikaanse Koum - 'Privacy zit in ons DNA geprogrammeerd'- mag ook een streep.

Jongeren op de mobiele telefoon in Den Haag. Beeld Arie Kievit

Toen Facebook Whatsapp in 2014 overnam zeiden beide bedrijven dat er geen gegevens zouden worden gedeeld, maar tweeënhalf jaar en 1 miljard gebruikers later is dat precies wat gaat gebeuren. Door een aanpassing van de Algemene Voorwaarden, de eerste in vier jaar, geeft Whatsapp Facebook sinds deze week toegang tot de 06-nummers van gebruikers. Diezelfde gebruikers kunnen binnenkort appjes van bedrijven verwachten.

Deze berichten zijn afkomstig van bedrijven waar gebruikers eerder contact mee hadden en zullen volgens Whatsapp veelal een servicegericht karakter hebben. Denk aan een bericht van DHL over de bezorging van een pakket, of een appje over een 'potentieel frauduleuze transactie' van de bank.

Waken voor 'spam-achtige' toestanden

Klinkt handig, maar in de Algemene Voorwaarden is te lezen dat Whatsapp deze bedrijven óók toestemming geeft voor 'marketingberichten die een aanbieding kunnen bevatten'. Een bericht over een vertraagde vlucht kan dus best worden opgevolgd met reclame voor een vliegticket, al zegt Whatsapp te waken voor 'spam-achtige' toestanden. Op hun website noemt het bedrijf de koerswijziging een manier om 'mensen te helpen te communiceren met bedrijven', in plaats van andersom.

Wie dit soort berichten niet ziet zitten kan ze op verschillende manieren blokkeren (zie tips), maar tegen het delen van accountinformatie met Facebook is niets te doen. Met deze data - telefoonnummers, maar ook contactpersonen en informatie over hoe mensen Whatsapp gebruiken - wil Facebook naar eigen zeggen betere vriendsuggesties doen en relevantere advertenties tonen. Zo krijgen mensen die in Whatsapp met een bedrijf chatten straks op Facebook advertenties van hetzelfde merk te zien.

Het sociale netwerk krijgt nadrukkelijk geen toegang tot de inhoud van onze chatberichten, die Whatsapp sinds enkele maanden met encryptie heeft versleuteld.

Jan Koum, medeoprichter Whatsapp. Beeld afp

Veelzeggend moment

Dat Whatsapp nu privacy van gebruikers opoffert lijkt moeilijk te rijmen met de eerdere beloftes, maar lag volgens analisten toch in de lijn der verwachting. Als Whatsapp gratis en reclamevrij blijft brengt de berichtendienst geen geld in het laatje, terwijl Zuckerberg bijna 13 miljard euro voor de app heeft betaald. Met de gegevens van de berichtendienst krijgt het datahebberige Facebook, dat zelf zo'n beetje alles over zijn gebruikers weet, er eindelijk weer een lucratief puzzelstukje bij.

Volgens hoogleraar Techniek en Ethiek Jeroen van den Hoven is het moment van dit besluit veelzeggend. 'Je wacht tot mensen volledig aan jouw dienst gewend zijn, wat zeg ik, bijna verslaafd zijn, en dán ga je het exploiteren. Dat noemen we een 'Lock-in' situatie.' Volgens Van den Hoven is Whatsapp zo belangrijk geworden dat mensen niet meer kunnen overstappen. 'Nou ja, het kan wel, maar dan zitten ze daar in hun eentje, bij die andere app. En dat was nou net níet de bedoeling van een sociaal netwerk.'

Veiligheidsdiensten geen vat op terroristenchats (+)

Wat is het verschil tussen een groep terroristen die bij elkaar komt en op fluistertoon in codetaal plannen maakt en terroristen die dat op afstand via beveiligde chatapplicaties doen? Niet zoveel, zou je in eerste instantie denken. Het is in beide gevallen immers praktisch onmogelijk voor geheime diensten om de inhoud van die gesprekken - en dus de plannen - te achterhalen.

TIPS

Op Whatsapp blijven? Tegen het delen van data met Facebook is niks te doen, maar tegen berichten van bedrijven wel. Tik bij een pop-up over de nieuwe voorwaarden eerst op 'Lees meer' en zet dan de schakelaar bij 'Deel mijn accountinformatie 'uit. Bevestig en druk op 'Niet delen'.

Blindelings akkoord gegaan, maar nu spijt? Er zijn 30 dagen om dit terug te draaien. Kies 'Instellingen', dan 'Account' en zet de schakelaar bij 'Deel mijn accountinformatie' uit.

Bij Whatsapp weg? Op de website van belangenorganisatie Bits of Freedom staat een matrix die helder weergeeft hoe berichtendiensten met privacy omgaan. De mobiele applicatie Signal (gratis, alleen voor iOS en Android) komt als beste uit de bus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden