Kunst

Prinsessen kunnen prima zichzelf redden, laat dit feministische kunstwerk in Den Haag zien

Lara Schnitger bij haar sculptuur This Princess Saves Herself, na de onthulling voor de Bijenkorf in Den Haag. Beeld Pauline Niks
Lara Schnitger bij haar sculptuur This Princess Saves Herself, na de onthulling voor de Bijenkorf in Den Haag.Beeld Pauline Niks

De Nederlands-Amerikaanse beeldend kunstenaar Lara Schnitger leidt speelse feministische processie naar haar nieuwe werk in de Haagse Beeldengalerij.

Den Haag is wel gewend aan demonstraties en toch maakt zaterdag een stoet door de binnenstad bovengemiddeld veel verbaasde, geamuseerde én argwanende blikken los. Hogepriesters in lange gewaden houden houten stokken vast met relieken van lingerie en kant. Ze worden gevolgd door vrouwen én mannen in blauwe overalls. Ze dragen bonte spandoeken met teksten als ‘A dress is not a yes’ en ‘Baas in eigen buik’.

‘Wat leuk, een processie!’, lacht een voorbijganger bij Paleis Noordeinde. ‘Ik vind het best eng’, fluistert een dame op het Lange Voorhout, haar arm nog wat steviger inhakend bij haar echtgenoot. ‘O, een vrouwenemancipatiedingetje’, snuift een man, nadat hij bij de Hofvijver een woordje uitleg heeft aangehoord.

De speelse, maar politiek geladen protestmars is een initiatief van de Nederlands-Amerikaanse beeldend kunstenaar Lara Schnitger (52). Ze maakte in de jaren negentig furore met zaalvullende beelden van erotiserende pantykousen. Ze duwde op video haar tong zo schalks in een stukje kauwgom dat het schaamrood je op de kaken sprong. Met stof maakt ze intieme beelden en architecturale installaties. In haar feministische statements spelen teksten (zoals bumperstickers en slogans) een grote rol.

De optocht met quilts van Lara Schnitger voert door de Haagse binnenstad. Beeld Pauline Niks
De optocht met quilts van Lara Schnitger voert door de Haagse binnenstad.Beeld Pauline Niks

Sinds 2015 heeft Schnitger tochten georganiseerd door de straten van Basel, Sidney, Parijs, Dresden, Berlijn, Washington, New York en haar woonplaats Los Angeles. In Den Haag, waar ze vier jaar woonde toen ze er de kunstacademie deed, eindigt de route in de Grote Marktstraat. Midden in de drukke winkelstraat zal een nieuw beeld van haar worden onthuld.

‘Be the walker, not the dog!’, roept Schnitger aan het hoofd van de optocht – een spreekkoor herhaalt de slogan die ook op een van de quilts te lezen is. ‘Don’t let the boys win!’ Een vriendinnengroep joelt enthousiast mee vanaf een terras terwijl drie passerende jongens het geheel schaapachtig gadeslaan.

Inspiratie voor haar sculpturale processies put de kunstenaar uit de ‘SlutWalks’ (slettenwandelingen) die in 2011 in Canada en elders in de wereld werden georganiseerd. Ze waren een reactie op een politieagent in Toronto die zei dat vrouwen zich ‘niet als sletten moeten kleden’, want dan vroegen ze er zelf om slachtoffer te worden van seksueel geweld. ‘Bij de SlutWalks liepen veel vrouwen naakt of in lingerie mee, met teksten op hun borsten’, vertelt Schnitger bij kunstcentrum Stroom Den Haag, het startpunt van de tocht. ‘Ze maakten duidelijk dat je er niet om vraagt om verkracht te worden als je een kort rokje draagt.’

Schnitger laat zich ook inspireren door de suffragettes die rond 1903 in de VS demonstreerden voor het vrouwenstemrecht. ‘Zij kwamen uit de betere klassen en waren trouwens keurig netjes gekleed, in het wit. Ze wilden geen enkele aanstoot geven.’ De tocht door Den Haag en andere steden heeft ze Suffragette City gedoopt, naar een nummer van David Bowie uit 1972. Strijden voor vrouwenrechten is niet iets van vroeger, benadrukt Schnitger. ‘Nog steeds krijgen vrouwen minder betaald dan mannen, werken ze minder bij gebrek aan kinderopvang en worden ze sletten genoemd om hun kleding.’

Lara Schnitger en Peter Struycken tijdens de tocht. Ze staan bij het Thorbecke-standbeeld van Thom Puckey. Beeld Pauline Niks
Lara Schnitger en Peter Struycken tijdens de tocht. Ze staan bij het Thorbecke-standbeeld van Thom Puckey.Beeld Pauline Niks

In de tocht loopt ook kunstenaar Peter Struycken (82) mee. Begin jaren negentig vroeg de gemeente Den Haag hem een groot beeld te maken op de drukste plek van het centrum. In plaats daarvan bedacht hij de Haagse Beeldengalerij, bestaande uit veertig ovale sokkels. Daarop staan om de 25 meter sculpturen (van onder anderen Carel Visser, Atelier Van Lieshout en André Kruysen). Een groot werk van Karel Appel, op de kruising van de Grote Marktstraat en het Spui, vormt het hart.

‘Het idee van de Beeldengalerij is dat de sculpturen kunnen wisselen van plek’, vertelt Struycken. ‘Als een werk altijd op dezelfde plek staat, valt het je op het laatst niet meer op.’ Inmiddels zijn er meer sculpturen dan sokkels en soms verhuizen ze daarom tijdelijk naar een openbaar depot in het Zuiderpark. Dat is volgens Struycken geen diskwalificatie. ‘Als het werk terugkeert, krijgt het weer een herwaardering, nieuwe aandacht en misschien zelfs een nieuwe betekenis.’

Lara Schnitger bij haar sculptuur This Princess Saves Herself, voor de Bijenkorf in Den Haag. Beeld Pauline Niks
Lara Schnitger bij haar sculptuur This Princess Saves Herself, voor de Bijenkorf in Den Haag.Beeld Pauline Niks

Er zijn nog vooral mannen in de Beeldengalerij vertegenwoordigd. Daarom wordt er gaandeweg meer plaats gemaakt voor vrouwelijke kunstenaars en makers met diverse achtergronden. Voor het werk van Lara Schnitger is een sokkel vrijgemaakt voor de Bijenkorf. Onder luid gejoel wordt het werk onthuld. Het is een stoer, haast constructivistisch beeld. Een brede, zwarte sjerp - of is het een jarretel, een korset? - draait zwierig omhoog, vastgesnoerd door zilveren koorden. Het lijkt alsof het bronzen kunstwerk nog kan uitrafelen, kan bewegen.

‘Ik hoop dat voorbijgangers het aanraken’, zegt Schnitger, ‘en eromheen lopen.’ Alleen dan kun je op het zwarte brons de titel helemaal lezen: This Princess Saves Herself – deze prinses redt zichzelf. ‘De meeste sprookjes zijn zo rolbevestigend’, zegt de kunstenaar. ‘Of neem de verhalen van Jip en Janneke, die kunnen toch niet meer? We zitten niet te wachten op een laveloze prinses die wakker wordt gekust door een prins. We hebben verhalen nodig over gelijkwaardigheid. Deze prinses doet het lekker zelf.’

Nomadische textiel

De meeste werken van Lara Schnitger (Haarlem, 1969) zijn van textiel. Een lap stof kun je vouwen, knippen, stretchen, proppen en het is ‘nomadisch’, zegt ze – je kunt het desnoods in je koffer meenemen, zoals de quilts voor de mars in Den Haag. Ze nam ze mee uit Los Angeles, waar ze woont en werkt. Bij Annet Gelink Gallery in Amsterdam is t/m 24 december de expositie 16 Nipples in the Afternoon. Daar laat Lara Schnitger textielwerk zien dat verwant is met haar bronzen sculptuur voor de Haagse Beeldengalerij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden