ProfielMarco Gerris

Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs is ultieme erkenning voor vrije geest Marco Gerris

Artistiek leider van ISH Dance Collective en voorloper in de urban arts treedt maandag toe tot een illuster rijtje kunstenaars.  

Marco Gerris, artistiek leider van ISH Dance Collective.Beeld ISH Dance Collective

Zijn skates gaan altijd overal mee naartoe. Naar de oefenhal van ISH aan het Gedempt Hamerkanaal in Amsterdam, op tournee naar Broadway en Edinburgh en op verre reizen naar Azië en Zuid-Amerika. Grote kans dat Marco Gerris (45) volgende maand zelfs op skates gaat trouwen, na dertien jaar verloving met de Zweeds-Nederlandse stuntvrouw en luchtacrobaat Micka Karlsson (40). En ja, hun 10-jarige zoon Kyano Valentino treedt nu al met extreme trucs in de voetsporen van zijn vader, die twintig jaar geleden Nederlands kampioen freestyleskaten werd.

Maandag ontvangt Gerris, geboren op de Filipijnen, als artistiek leider van ISH Dance Collective de prestigieuze Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs (150 duizend euro) voor zijn vernieuwing van de kunsten. Daarmee treedt hij toe tot het illustere rijtje van fotograaf Anton Corbijn, schrijver Geert Mak, regisseur Johan Simons, componist Reinbert de Leeuw en architect Francine Houben.

Met het door hem in 1999 opgerichte urban danscollectief ISH wist Gerris als eerste in Nederland de straatcultuur naar een internationaal podium te brengen. Met enerverende shows vol breakdance, hiphop, human beatboxing, basketbaltrucs, skatedans en stunts op BMX’jes. Ook zoekt Gerris succesvol de samenwerking met klassieke disciplines zoals opera en ballet.

Een grote kunstprijs als ultieme erkenning voor een jongen die twee keer van een kunstvakopleiding werd afgetrapt. Hij was te eigenwijs.

Toch hebben die vrije geest en koppigheid Gerris veel succes gebracht. In 1997 meldde hij zich bij een auditie voor de musical Eindeloos! van Dick Hauser. Met succes: een jaar lang deelde hij dansend het podium met Liesbeth List en Najib Amhali. Zijn vrije tijd bracht hij skatend met vrienden door in het Vondelpark. De producent van Eindeloos!  zag vervolgens wel iets in een grote skatedansshow door Gerris en zijn Vondelpark-vrienden. Eersteling ISH (1999) werd meteen een internationaal succes. De gelijknamige groep werd het eerste Nederlandse professionele podiumgezelschap in urban arts.

Gerris werkte al snel samen met grote namen, zoals choreografen Krisztina de Châtel en Jiri Kylián, het variétéduo Mini & Maxi en het hiphopduo Pete Philly & Perquisite. Hij verkende de wereld van William Shakespeare via Stormish – Who the f*** ISHakespeare (2010), en verbreedde zijn werkveld  naar de opera met MonteverdISH (2011). In balletchoreograaf Ernst Meisner, artistiek leider van de Junior Company van Het Nationale Ballet, vond hij een ideale zielsverwant om hiphop en ballet te mengen voor een groot publiek, zoals in Narnia: de leeuw, de heks en de kleerkast (8+, 2015) en Grimm (8+, 2018). Als corona geen spelbreker was geweest, had deze maand hun nieuwe productie Dorian (12+) het licht gezien.

Ook Amsterdamse deelgemeenten ontdekten het charismatische talent van de straatwijze Gerris. Met ruime financiële steun begon Gerris met producent Gerard Cornelisse in 2004 een tweede avontuur, een kunstopleiding in Amsterdam Osdorp, voor jongeren zonder diploma. Door financieel wanbeleid ging The ISH Institute echter in 2008 failliet. 

Maar Gerris is geen man van frustratie of wrok. Met vrienden van het eerste uur, zoals human beatboxer Abdelhadi Baaddi en breakdanser Carl Refos, keerde Gerris onder de naam ISH Dance Collective terug naar de kern: het maken van verbluffende creatieve cross-overs. En dat puur op theatrale en muzikale intuïtie.

GRIMM (8+) door ISH en de Junior Company van Het Nationale Ballet in 2018.Beeld Michel Schnater

Gerris kent geen angst, niet in sociaal opzicht, niet in de schijnwerpers. Als hij spontaan de kamer van een balletdirecteur binnenstapt, komt hij met een grote zaalproductie naar buiten. Volgens zijn verloofde Karlsson denkt Gerris altijd in oplossingen. ‘Niets is bij hem onmogelijk.’

Toen in 2004 de sars-uitbraak een streep haalde door een ISH-tournee naar China, besloot Gerris de vliegtickets te gebruiken voor een reis naar het weeshuis Cebu City op de Filipijnen. Daar had hij de eerste drie jaar van zijn leven doorgebracht. Karlsson: ‘Een non herinnerde zich nog dat hij Valentino Resumadero Libunao heette!’ Toen de zoektocht naar zijn biologische moeder snel doodliep, besloot Gerris ter plekke met Karlsson een skate- en acrobatiekshow te improviseren. ‘Hij zette alle weeskinderen ervoor in een taxi.’

Zijn Vlaamse adoptieouders haalden de kleine Valentino van de Filipijnen naar Brasschaat. Ze stuurden hun vrijbuitende zoon naar de (vrije) Rudolf Steinerschool in Antwerpen. Karlsson noemt dat ‘het beste wat Marco is overkomen’. Dat het Vlaamse sportjochie van het theater begon te dromen, kwam door een bezoek met zijn ouders aan de opera.

Inmiddels heeft Gerris met ISH zelf gezorgd voor een generatie nieuwe makers in de urban arts, zoals choreografen Alida Dors, Shailesh Bahoran, Sarada Sarita en Gil Gomes Leal.

Zijn charisma ging ook aan filmregisseurs en de televisiewereld niet onopgemerkt voorbij. Gerris was in 2010 en 2011 jurylid van talentenjacht So You Think You Can Dance en ontwikkelde in 2015 zelf met BNNVara het televisieformat voor The Freestyle Games. Als er nog één toekomstwens voor de prijswinnaar rest, is het een reisprogramma op televisie. Mits het op skates mag.

You’re so ish

Na twintig jaar moet Marco Gerris (45) de herkomst van de naam van zijn collectief nog steeds toelichten. ‘Een Amerikaanse jongen zei eens tegen mij: ‘You’re so ish.’ Ik begreep het meteen. Het komt van stylish. Haal ‘styl’ weg en je bent van alle stromingen. Onplaatsbaar.’ Dus mixt ISH alle soorten streetskills en urban sports: breakdance, freerunning, hiphop, human beatboxing, dj-ing, skaten, basketbal, freestyle, bmx’en, acrobatiek, jongleren, gevechtssport en hacky sacken (het hoog houden van een zakje met korrels). ‘Hoe meer variatie, hoe creatiever ik word.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden