Idfa Prille politici

Prille politici op het Idfa: van Sylvana Simons als belegerd mens tot Poetin in zijn eerste regeringsjaar

Niks zo fijn als een politicus die de camera ook toelaat áchter de schermen. Zo leren de op Idfa vertoonde documentaireportretten van Vladimir Poetin en Sylvana Simons. 

Sylvana Simmons in de documentaire Sylvana, Demon or Diva.

‘Hallo, ben je daar weer met dat cameraatje van je?’ Zo begroet Vladimir Poetin filmmaker Vitali Manski, die hij heeft ontboden in het Kremlin. De Russische president heeft nog wat ‘belangrijke’ zaken te zeggen voor de film die Manski in 2000 namens de staatsomroep over hem maakt. Dat democratie de beste staatsvorm is, bijvoorbeeld – Poetin kijkt er vroom bij. En dat ­gekozen leiders, zoals hijzelf, zich bij ieder besluit dienen te realiseren (‘heel belangrijk!’) dat ze straks, na de regeringstermijn, weer normale ­burgers zullen zijn, die leven met de gevolgen van het gevoerde beleid.

Dicht op de huid

Bijna twintig jaar later is president Poetin nog altijd geen normale ­burger. En heeft Manski zijn opnamen van de toen nog relatief onbekende staatsman opnieuw gemonteerd. Het resultaat, Putin’s Witnesses, is een van nabij gefilmd en met voice-over geactualiseerd commentaar op Poetins machtsgreep. De sleutel tot succes, legt Poetin uit, is het volk te doen geloven dat ‘alles wat we zeggen en doen’ in het landsbelang is. De mooiste opnamen zijn die van ­Boris Jeltsin, die thuis voor Manski’s camera zit te wachten op een telefoontje van de zojuist ingezworen Poetin, die niet zal terugbellen. Zelden werd de transitie van macht zo dicht op de bloeddoorlopen huid gefilmd.

Manski (54), die tegenwoordig in Riga woont, maakte eerder de documentaire Under the Sun (2015) over de verregaande ingrepen van de Noord-Koreaanse propagandadienst bij zijn poging een ‘normaal’ gezin uit ­Pyongyang te portretteren. Toen smokkelde hij zijn opnamen het land uit. Daarmee vergeleken was de prille president Poetin best schappelijk als documentaireonderwerp. ‘Ik ga me niet bemoeien met het creatieve ­proces’, zei die tegen de filmende Manski.

Sylvana, Demon or Diva?

Ook Sylvana Simons gaf filmmaker Ingeborg Jansen de vrije hand bij het filmen van haar campagnetijd, als lijsttrekker van de politieke partij Bij1. De documentaire Sylvana, Demon or Diva ging zondag in première op het festival en is 21 november te zien bij de NPO.

Naast een portret van een prille ­politica, is Sylvana, Demon or Diva een portret van een belegerd mens. Al sinds haar opmerking aan tafel bij DWDD, over de door Martin Šimek ­gebezigde term ‘zwartjes’, verkeert ­Simons in een mediastorm en vormt ze een prominente stem in het Nederlandse racismedebat. Over straat lopen of online gaan levert haar een wisselbad op van warme, grove en soms ook bedreigende ­reacties; de politie houdt haar voordeur in de gaten als de Sinterklaasstoet voorbijtrekt. Regisseur Jansen laat de camera stelselmatig doorlopen op ongemakkelijke ­momenten, zoals die waarin Simons discussieert met mensen die menen dat haar toon ‘polariseert’. Dán schiet Simons pas echt in de strijdmodus. Beelden die over twintig jaar vermoedelijk nog van waarde zijn: zó praatten we toen in Nederland.

In een nagesprek in Carré, zondagmiddag na afloop van de eerste vertoning, zegt regisseur Jansen een objectieve film te hebben gemaakt. ‘Maar De Telegraaf schrijft nu dat mijn film pro-Sylvana is. En als ik hoor hoezeer de zaal zojuist meeleefde, begrijp ik dat wel een beetje.’

Die zaal, deels gevuld met Bij1-­betrokkenen en sympathisanten, klonk uiterst tevreden met de documentaire. Echter, Jansen laat wel ­degelijk ruimte aan de kijker voor een eigen oordeel. ‘Ik denk dat het ook een film is voor tegenstanders van ­Simons, al weet ik niet of die gaan kijken. De film werkt als een spiegel. Wat denk ik van Sylvana? Maar ook: wat denk ik van de reacties op Sylvana?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden