Prikkel uw brein met Nationale IQ-test

Zaterdag is-ie er weer, De Nationale IQ Test. Een echte IQ-test is het niet, maar wel een mooie kans 'om de hersenen te prikkelen'.

Demonstratie van de psychograaf, een apparaat uit 1938 voor het testen van de hersenen. Beeld Corbis

Het lijkt toch een blijvertje te worden, De Nationale IQ Test op televisie. BNN, dat het programma uitzond van 2001 tot en met 2015, besloot ermee te stoppen, 'om ruimte te maken voor nieuwe plannen'; nieuwe nationale testen zijn volgens de omroep in de maak. Producent Warner Bros., voorheen Eyeworks, klopte aan bij RTL, dat onmiddellijk toehapte. 'Het is entertainment dat bij ons past. Je kunt er met het hele gezin naar kijken en meedoen', verklaart een woordvoerder. Wat ook helpt: 'Het is een bewezen succes.' Het programma - door de makers 'edutainment' genoemd, amusement met inhoud - trok bij BNN steevast zo'n 1,5 miljoen kijkers.

Zaterdagavond 2 januari is het debuut op RTL4, live vanuit Studio Nieuw Noord in Amsterdam, met Beau van Erven Dorens en Jeroen van Koningsbrugge als presentatoren. De formule blijft goeddeels hetzelfde, al zullen er ter verhoging van de amusementswaarde filmpjes met enkele coryfeeën uit de RTL-stal worden toegevoegd. Vijf groepen van vijftig personen uit de samenleving - dit keer advocaten, juffen, 'real men', personal trainers en de onvermijdelijke blondjes - beantwoorden zestig meerkeuzevragen op het terrein van taal, rekenen, logisch denken, ruimtelijk inzicht en geheugen. Ook doen acht Bekende Nederlanders mee, onder wie in deze editie cabaretier Klaas van der Eerden en acteur Géza Weisz. Via de RTL XL-app kan thuis worden meegespeeld.

Vooroordelen

Volgens creative director Judith Hülsenbeck van Warner behoort het spelen met vooroordelen tot de charmes van het programma. 'Het is leuk als ze blijken te kloppen, maar het is zeker zo leuk als dat juist niet het geval is.' Zoals bij de deelname in 2012 van Bibi Breijman, bekend als Kabouter in de realityserie Oh Oh Cherso. Zij haalde een score van 132 en verdiende daarmee de kwalificatie hoogbegaafd. 'Op zoiets hoop je altijd, natuurlijk.'

De zoektocht naar BN'ers die willen meedoen, is elk jaar weer uitputtend. Een redacteur is maandenlang aan het bellen; lang niet alle gedroomde kandidaten zeggen hun komst toe. Hülsenbeck: 'Ze vragen altijd wie er nog meer zitten. De angst is groot om voortaan als extreem dom te boek te staan. Maar de test zegt niet alles over iemands intelligentie. Je kunt volledig blokkeren door de stress.' Om de drempelvrees te verlagen, hebben de presentatoren zelf de test gedaan. De uitslag maakte potentiële deelnemers er niet geruster op: Van Erven Dorens haalde 119, Van Koningsbrugge kwam uit op 126; beiden bovengemiddeld begaafd.

Belangrijk voor de IQ-test

1. Goede nachtrust.

2. Geen alcohol.

3. Maak de test in een rustige ruimte.

4. Voorkom dat je honger krijgt.

5. Oefen op bestaande peilingen. De formulering en de manier van testen wennen.

Momentopname

Het format is in 2000 bedacht door producent Reinout Oerlemans, toen nog verbonden aan Endemol en volgens de overlevering geïnspireerd door een test in een blad. Oerlemans nam de rechten mee toen hij zijn bedrijf Eyeworks begon. Het programma werd onder de titel Test the Nation verkocht aan zenders in onder meer de VS, Groot-Brittannië en Duitsland.

Gedurende het bestaan van de test zijn er geregeld twijfels geuit over het wetenschappelijke gehalte. De denktijd zou te kort zijn, de vraagstelling te beperkt. De vragen worden bedacht door de redactie van Warner, waarna een representatief panel van 500 personen de test maakt. Op basis van die resultaten wordt de normering vastgesteld, waarbij 100 als het gemiddelde geldt.

Hülsenbeck van Warner wijst erop dat de IQ-waarde een momentopname is. 'De uitslagen zijn fluïde. Iemand die 120 haalt, kan de volgende dag lager scoren, na een slechte nacht of een stevige ruzie.' Neuropsychologe Margriet Sitskoorn, schrijfster van het boek Het maakbare brein, is als adviseur verbonden aan de productie en ook aanwezig bij de opnamen. Ze beklemtoont dat het programma niet als een officiële IQ-test kan gelden. Die vraagt een uitgebreidere ijking. 'Maar de vragen op tv doen wel een beroep op vaardigheden die bij een echte test ook vaak worden gemeten.' Het programma draagt volgens haar bij aan een brede kennismaking met wetenschap. 'Dit programma is een mooi platform om de hersenen te prikkelen.'

De Nationale IQ Test, zaterdag 2 januari, 20.00 uur, RTL4.

Nationale sekstest

RTL wil de komende maanden vier nationale testen uitzenden. De eerste is al op 13 januari: de sekstest op RTL5, gepresenteerd door Yolanthe Sneijder-Cabau en Rick Brandsteder, waarin de kennis over seksualiteit wordt gepeild. De thema's van de andere tests zijn nog niet bekend.

BNN presenteert binnenkort zijn nieuwe testen. Afgelopen maandag zond deze omroep nog De Nationale 2015 Test uit op NPO 3. De omroep bezit de rechten van De Grote Spuiten & Slikken Test, De Proefkonijnentest en De Nationale Reistest.

RTL wil de komende maanden vier nationale testen uitzenden. De eerste is al op 13 januari: de sekstest op RTL5, gepresenteerd door Yolanthe Sneijder-Cabau en Rick Brandsteder, waarin de kennis over seksualiteit wordt gepeild. De thema's van de andere tests zijn nog niet bekend.

BNN presenteert binnenkort zijn nieuwe testen. Afgelopen maandag zond deze omroep nog De Nationale 2015 Test uit op NPO 3. De omroep bezit de rechten van De Grote Spuiten & Slikken Test, De Proefkonijnentest en De Nationale Reistest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden