interview

Pride: Homo's en mijnwerkers sluiten de handen ineen

Scenarist Stephen Beresford en regisseur Matthew Warchus maakten de film Pride: hoe een mijnwerkersstaking in 1984 in Engeland leidde tot verbroedering door de verrassende hulp van gays. Door Berend Jan Bockting

Scène uit de film Pride: een groep homo's besluit stakende mijnwerkers te ondersteunen. Beeld Nicola Dove
Scène uit de film Pride: een groep homo's besluit stakende mijnwerkers te ondersteunen.Beeld Nicola Dove

Ze draaien er niet omheen, opvallend genoeg. 'Pride is een politieke film, wij zijn politieke filmmakers. Het zou gek zijn dat te ontkennen.' Scenarist Stephen Beresford vertelt in een hotel in Londen over Pride, zijn opgewekte speelfilmdebuut over de onwerkelijk geachte publieke steun van een groep homo's en lesbiennes aan de stakende mijnwerkers anno 1984. In het grauwe Engeland van Thatcher sloegen beide minderheden de handen ineen. De Britten - publiek én pers - lopen weg met hun film, een vertelling van een opmerkelijke geschiedenis die de afgelopen 30 jaar nagenoeg volledig in vergetelheid raakte. Pride is, in Engelse ogen althans, een film in de traditie van Billy Elliot; een typisch nationaal gerecht van sociaal realisme en lichtvoetig drama.

Regisseur Matthew Warchus, naast Beresford op een bankje, knikt bevestigend. 'Wanneer je als filmmaker toegeeft dat je film op de een of andere manier een politiek statement maakt, staat dat synoniem voor een commerciële dood. Dat is althans de hardnekkige gedachte. Maar dit is geen pamflettistische nichefilm, we hanteren geen heimelijke politieke agenda. Pride gaat bovenal over tolerantie en mededogen.'

De financiers van de film waren desondanks niet direct overtuigd. 'Voor we begonnen met filmen, maakten we onze producenten nogal nerveus. Ze drukten het ons stuk voor stuk op het hart: maak de film niet te politiek', zegt Warchus. 'Wij vonden het vooral opwindend om aan een mainstreamfilm te werken die scènes bevat waarin uitgebreid en hardop activistische protestliederen worden gezongen.'

undefined

null Beeld AFP
Beeld AFP

Groot publiek

Warchus en Beresford beloofden hun geldschieters een mainstream crowd pleaser. De bijkomende uitdaging: hoe maak je een vergeten politieke gebeurtenis toegankelijk voor een zo groot mogelijk publiek?

Warchus: 'Stephen is ongelofelijk goed in komedie. Hij gebruikt het op zo'n manier zodat hij wegkomt met alle scherpe randjes van dit verhaal. Ik heb niets tegen het verfilmen van een verhaal voor een groot publiek, integendeel, maar het mocht niet ten koste gaan van het drama rond de staking. De passie en woede van die tijd mochten niet ontbreken.'

Beresford: 'Ik denk niet dat humor de waarheid geweld aan doet. Het waren donkere tijden, maar dat betekent niet dat je het uitsluitend donker moet navertellen. Ik gebruik drie geweldige verhaalregels als maatstaf: make 'em cry, make 'em laugh, make 'em wait. Als je die regels gehoorzaamt zit het wel goed.'

undefined

null Beeld AFP
Beeld AFP

Opgewekt verhaal

Warchus: 'Uiteindelijk wisten we allemaal dat de levens van de mensen die deze geschiedenis echt meemaakten belangrijker zijn dan onze film. We raakten er volledig van doordrongen dat we werkten aan een eerbetoon voor deze mensen.'

Beresford: 'Het schrijven van drama, en daarmee bedoel ik teksten die door acteurs worden gespeeld, is de meest collaboratieve vorm van schrijven: je tekst wordt pas voltooid wanneer de regisseur en acteurs ermee aan de slag gaan. Ik was ooit acteur, dus ik ben ermee bekend. De balans tussen drama en komedie ontstaat wat dat betreft instinctief, en de verhouding is bovendien afhankelijk van de regie en het spel.'

Op de vraag wat de historische gebeurtenissen in Pride over het heden vertellen, antwoorden de makers minder eensgezind. Warchus: 'Men is altijd op zoek naar die ene verklarende anekdote: waarom is de tijd waarin wij nu leven het perfecte moment om deze specifieke geschiedenis te vertellen? Maar zo werkt het niet. Als iemand Stephen pas over vijf jaar had gevraagd om dit verhaal te schrijven hadden we nog vijf jaar moeten wachten, en we hadden 'm tien jaar geleden gemaakt als we toen al geld hadden gekregen. Ik denk wel dat mensen tegenwoordig trek hebben in een opgewekt verhaal als dit. Op eenvoudige wijze zeggen we iets over echt contact tussen mensen in moeilijke tijden: we bieden een hoopvolle gedachte.'

Geschiedenis

Volgens Beresford is de geschiedenis in Pride júíst nu interessant omdat het volledige verhaal destijds onderbelicht bleef. De scenarist raakt aan de onverholen media-aanklacht die hij als een rode draad door zijn film vlocht. In de Britse kranten werden de stakende mijnwerkers 30 jaar geleden beschouwd als communisten, vijanden van de staat. Pride vertelt hun verhaal daarentegen van binnenuit. 'Ook voor mij was het totaal nieuw, en dat terwijl het een verhaal van grote betekenis was voor de geschiedenis van burgerrechten in het Verenigd Koninkrijk. Het is een verhaal dat massaal is vergeten, dat in de geschiedenis is verdwenen en dat maakt het nu uiterst belangrijk. Dat verklaart ook waarom er hier zo enthousiast op wordt gereageerd: de mensen wisten niet dat dat gebeurde.'

Regisseur Warchus tracht de positieve ontvangst van de film in eigen land te verklaren. 'Het heeft zonder meer te maken met de globalisering van de wereld; veel mensen kregen in de tussenliggende jaren het gevoel dat ze kleiner en minder belangrijk zijn dan ze ooit waren. We leven daarnaast in een cultuur, nog altijd in de nadagen van Thatcher, waarin we heel bewust bezig zijn met strijd, de beste zijn. Als Pride een mainstreamhollywoodfilm zou zijn, waar die cultuur ook sterk wordt uitgedragen, dan was de staking voor de mijnwerkers een succes geweest, dankzij steun van de homo's en lesbiennes. Wellicht kwam iemand tegen het eind van de film zelfs met een medicijn tegen aids op de proppen.'

Beresford: 'Het medicijn vond diegene ergens onder in een mijn, tussen de kolen, haha. Zou dat geen mooie scène zijn?'

Warchus: 'Maar de werkelijkheid is anders. Pride gaat over grote, onmogelijk geachte sociale verandering, maar ook over verlies. Het is een herinnering aan een andere manier van denken, aan een tijd waarin niet alles om winnen draaide.'

null Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden