Interview Menno Bentveld

Presentator Menno Bentveld: ‘Ik wil bijna zeggen: ik ben een soort allemansvriend’

Beeld Frank Ruiter

Als tiener liep hij mee in antikernwapendemonstraties, nu maakt hij zich sterk voor het behoud van de grutto. Presentator Menno Bentveld (52) over het vuur dat weer in hem is gaan branden.

Tapuit of grutto? (1)

‘Ze zijn allebei genomineerd voor de Vogel van het Jaar. Met die verkiezing willen we met Vroege vogels, samen met De wereld draait door, bedreigde vogels onder de aandacht brengen. Bij DWDD pleitte ik voor winst voor de tapuit, met zijn prachtige Zorro-masker. Toch kies ik nu onze nationale vogel, de grutto. Die vertelt een beter verhaal.

‘De grutto - lange snavel, hoog op de poten, mooie rossige borst - overwintert in Afrika en keert in het voorjaar terug naar Europa. Van de Europese grutto’s broedt 70 procent in Nederland, we hebben dus een grote verantwoordelijkheid. Maar het gaat er onwaarschijnlijk slecht mee. Ik geloof dat er nog 30 duizend broedparen zijn en dat aantal holt jaarlijks met 5 procent achteruit.

‘De afgelopen halve eeuw hebben we het de grutto, een boerenlandvogel, verschrikkelijk moeilijk gemaakt. Dat is niet simpelweg de schuld van de boeren, maar wel van het systeem waarin zij moeten opereren. Na de Tweede Wereldoorlog hebben we ingezet op groei, groei, groei. Door intensieve veeteelt moesten monden worden gevoed. Veel koeien staan op het monotone Engelse raaigras. En dat gras betekent geen bloemen, geen bloemen betekenen geen insecten en geen insecten betekenen geen weidevogels, zoals de grutto.’

Idealist of realist?

‘Op de middelbare school was ik een idealist. Als puber liep ik in 1983 mee met de antikernwapendemonstratie. In die tijd werden grote gele vaten met kernafval zomaar in de zee geflikkerd. Hoe verzin je het? Die dingen liggen nu nog te verrotten.

‘In die tijd ging het nog slechter met het milieu dan nu. De grap was dat je een fotorolletje kon ontwikkelen in de Rijn. Daar zaten genoeg chemicaliën in.

‘Mijn vader had een eigen meubelzaak en was een echte middenstander, een VVD’er. Ik stemde PPR (een voorloper van GroenLinks, red.), zat in de punkhoek en droeg leren jassen. Aan tafel voerden we stevige discussies die mijn moeder probeerde te sussen door links en rechts een lepeltje jus uit te delen.

‘Nu rammel ik niet meer aan hekken en zwerf ik tussen D66 en GroenLinks. Maar onder meer door Vroege vogels is het idealistische vuur weer gaan branden: dit voorjaar liep ik mee met de klimaatdemonstratie. Ik maak me verschrikkelijk zorgen over wat we allemaal aan het verklooien zijn.’

Tapuit of grutto? (2)

‘Ik presenteer Vroege vogels nu twaalf jaar en zie gelukkig ook dingen ten goede veranderen. Als we ergens even met onze poten vanaf blijven, is de natuur veerkrachtig. Ik heb prachtige moeraslanden zien ontstaan en grote roofvogels als de zee- en visarend zien verschijnen. Dat is fantastisch.

‘In onze uitzending van vrijdag tonen we de hoogtepunten van het afgelopen seizoen. De roerdomp, een dikke, bruinige reigerachtige, komt zeker voorbij. Die kan zich goed camoufleren, je ziet hem bijna nooit. Dankzij een oplettende natuurfotograaf hebben we hem twee minuten gefilmd terwijl hij langs de rietkraag aan het jagen was. Ook de grote oeverspin en de das, waar het heel goed mee gaat, komen aan bod.’

Kassa of De wereld draait door?

‘Bij beide programma’s ben ik als presentator ingevallen. Ik kies De wereld draait door. De breedte van dat programma spreekt me aan. Ik ben een enorme generalist: ik weet van niets alles, maar van veel dingen heel veel. Kassa richt zich op consumentenzaken.

‘Toen Matthijs van Nieuwkerk in 2011 ziek was, viel ik in. Het ging goed en de kijker was positief, maar die is denk ik minder kritisch bij zo’n plotselinge invalbeurt. Dat zou misschien anders zijn als je zo’n programma helemaal overneemt. 

‘Ik weet dat de NPO presentatoren zoekt voor de opvolger van Jinek. Ze denken nu aan een roulatieschema met vijf duo’s. Ik ben nog niet gepolst. Als ze me voor één avond zouden vragen, zou ik daar zeker op ingaan. Bij vijf avonden zou ik twijfelen: wat ik nu heb wil ik niet snel opgeven. De radiovariant van Vroege vogels, die ik op zondagochtend presenteer, is samen met Max Nieuwsweekend het best beluisterde programma op Radio 1.’

Adem in of adem uit?

‘Ik vond de show van Jochem Myjer, die zo heette, ontzettend goed. Bovendien is Jochem een goede Leidse vriend.

‘O, dit gaat over mijn record adem inhouden? Ja, ik heb dat in 2010 acht minuten volgehouden. We maakten toen een aflevering voor Nieuwslicht (populair-wetenschappelijk programma, red.) over free diving, duiken zonder zuurstof.

‘Met een paar trucjes kan iedereen het lang volhouden. Aan de rand van een zwembad adem je eerst via een zuurstofmasker een kwartier pure zuurstof in. Vervolgens doe je dat masker af, ga je onderwater en moet je níét aan je ademhaling denken, maar in gedachten van huis naar station lopen. Je loopt de deur uit, draait de sleutel in het slot, gaat het tuinpad af, slaat af naar rechts. Denk je wél aan je ademhaling, dan begin je opnieuw. Als dat niet lukt, ga je naar de bodem van het zwembad kijken. Je volgt een scheurtje in het voegwerk, een drijvende pleister. En als dát niet lukt, pers je er op wilskracht nog een minuutje uit.

‘Ik geloof dat acht minuten destijds een Nederlands record was, maar volgens mij werden er niet zo veel records van bijgehouden.’

Leiden of Utrecht?

‘Ik heb met héél veel plezier in Utrecht gestudeerd. Het studentenleven helemaal meegemaakt, lid geweest van studentenvereniging Unitas. Het zou mijn tweede keus zijn.

‘Maar mijn hart ligt in Leiden, een stad waar je komt en nooit gaat. Ik ben een geboren en getogen Leidenaar. Qua grootte lijkt het op Delft, Haarlem, Zwolle, Breda. Maar: Leiden heeft de oudste universiteit, de oudste hortus botanicus. Het ligt dicht bij het strand, het Groene Hart en Schiphol. En per inwoner heeft het de meeste rijksmusea, grachten en hofjes. Maar ik moet niet te veel reclame maken, want nu Amsterdam wordt overstroomd door toeristen zie je een deel naar Leiden komen. Dus google Leiden vooral, maar kom er niet naartoe.

Boksen of lezen?

‘Twee hobby’s van me. Mijn zoon van 23 zat bij een boksschooltje en zei dat ik eens mee moest. Dat raakte me. Hij vindt me dus geen oude lul met wie hij niet gezien wil worden. Ik boks nu 2,5 jaar met plezier: een beetje geiten met elkaar, afzien met elkaar, roepen naar elkaar: ‘Kom op!’

‘Maar ik kies lezen. In Leiden ben ik lid van een gentlemen’s book club, die is opgezet voor mannen die anders toch maar zielig thuiszitten - een beetje met een kwinkslag natuurlijk. Onno Blom, de biograaf van Jan Wolkers en de jonge Rembrandt, is de oprichter. Hij heeft een enorm netwerk in de schrijverswereld, dus de groten der Nederlandse aarde - Ilja Leonard Pfeijffer, Jan Siebelink, Peter Buwalda - komen langs in koffiehuis Borgman Borgman.

‘Normaal gesproken geven die schrijvers lezingen door het land voor nette dames boven de veertig - de groep die nog leest. Wij brullen er vragen over seks, drugs en rock-’n-roll doorheen. Dat vinden ze heel leuk.

‘Ik zit in nog meer herenclubs - o nee, dit gaat tot kritiek leiden. Zoals de Commissie Haring & Wittebrood, waarbij mannen in hoge hoeden en jacquets eten uitdelen aan alle Leidenaren tijdens de viering van het Leidens Ontzet.’

Ingetogen of uitgesproken?

‘Ingetogen, maar ik denk dat veel kennissen dan zullen denken: welnee. Tijdens vergaderingen ben ik uitgesproken, bemoei ik me voortdurend met het werk van de regisseur.

‘Misschien ben ik meer genuanceerd dan ingetogen. Ik maak vaak afwegingen, veroordeel iemand niet snel. Voor mijn documentaire De muur sprak ik in 2014 Amerikanen aan de grens met Mexico. ‘Komen jullie Europeanen nou vertellen dat die muur slecht is?’, zeiden zij. ‘Wij wonen tegen een derdewereldland aan. Bij jullie zit de Middellandse Zee ertussen. Daar houden fregatten migranten tegen en overlijden er meer dan bij ons.’ Dat hield me wel een spiegel voor.

‘Ja, ik ben me bewust van mijn keurige imago. Ik kan er slecht tegen als mensen mij een lul vinden. Ik zag laatst een herhaling van The Roast met Giel Beelen. Ik heb het idee dat hij er totaal niet mee zit als hij wordt afgezeken - hij is natuurlijk ook een ontzettende zak hooi. Maar ik zou zoiets niet fijn vinden. Ook ruzies en confrontaties vind ik ontzettend klote. Om me heen zie ik managers die keuzes moeten maken, mensen moeten ontslaan. Dat zou ik verschrikkelijk vinden. Ik wil bijna zeggen: ik ben een soort allemansvriend.’

Cv Menno Bentveld

1967 -  Geboren in Leiden

1985 -  Studie theaterwetenschappen in Utrecht

1995 - Overstap van Veronica naar Vara

1996-2005 - Jules Unlimited 

1999-2018 - Op weg naar het Lagerhuis

2003-2007 -Herexamen

2007 -Deelname Wie is de Mol

2007-nu - Vroege vogels op radio en tv

2012 -  Hallo wereld, hier olieramp

2014-2016 - De muur

2019 - Ik, plastic

Menno Bentveld heeft een vriendin en woont in Leiden. Hij heeft drie volwassen kinderen.

Vroege vogels (BNNVara), vrijdag op 19.35 uur op NPO2. De radiovariant is zondag tussen 7 en 10 uur op Radio 1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden