Beeldvormers De reuzenmiereneter

Precies op het juiste moment verscheen deze opgezette reuzenmiereneter bij een termietenheuvel

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: wachten op de miereneter.

Beeld Marcio Cabral

Drie jaar lang had de Braziliaanse fotograaf Marcio Cabral op de juiste omstandigheden gewacht om de reuzenmiereneter op zijn nachtelijke strooptochten in het Emas National Park, midden in het Amazonegebied, te betrappen. Hij wist precies wat hij wilde hebben. Het moment dat de opgloeiende termietenheuvel een beeldrijm zou vormen met de oneindige sterrenhemel en dan gezelschap zou krijgen van die massamoordenaar met zijn lange tong (goed voor dertigduizend mieren per dag). Na dagen regenval was hij er opeens. Cabral maakte een foto voordat het dier weer in de nacht verdween. Het was genoeg.

De foto werd onder de titel The Night Raider (‘De nachtelijke overvaller’) ingezonden voor de Wildlife Photographer of the Year-competitie, de belangrijkste natuurfotografie-competitie van het jaar, georganiseerd door het Natural History Museum in Londen. Cabral won in 2017 de categorie ‘dieren in hun omgeving’ en de foto hing vanaf oktober vorig jaar in het museum. Tot zover geen problemen.

Beeld RV

Er kwam een beschuldiging binnen bij de competitie. De inhoud van de mededeling was tamelijk ongelofelijk: fotograaf Cabral had de opgezette miereneter die bij de entree van het National Park stond (bekend om zijn reuzenmiereneters immers) midden in de nacht naar de termietenheuvel gesjouwd en hem als model gebruikt. En dat mag niet. Laten we de spelregels erbij halen. Inzendingen mogen de kijker ‘niet bedriegen of de realiteit van de natuur op een valse manier voorstellen’.

Het Natural History Museum nam de tip serieus en huurde vijf experts in, onder wie twee Zuid-Amerika-deskundigen, twee zoogdierenkenners en de taxidermie-specialist van het museum zelf. De vijf deskundigen concludeerden, onafhankelijk van elkaar, dat de miereneter een opgezet dier betrof, en wel het exemplaar dat de ingang van het park opluisterde. De vijf vonden opvallende overeenkomsten in de houding van de dieren, patronen in de vacht en de plek waar plukjes haar omhoog staken.

Ontkenning

De fotograaf ontkende elke vorm van fraude. Hij leverde beeldmateriaal in, maar daar stond wel een termietenheuvel op, maar geen miereneter. Op die ene foto na dan. Het was lastig aan te nemen dat er van aankomst en vertrek van de zeldzame miereneter geen foto gemaakt was. Een aangeleverde getuige werd als onbetrouwbaar terzijde geschoven. Eind april werd de foto van de tentoonstelling verwijderd.

Het was niet de eerste keer dat de competitie in opspraak was. In 2010 werd de winnaar van de competitie later geschorst omdat hij met een tamme wolf had gewerkt. En ook dat mag niet.

Met deze foto ('Dumpster Diver') won de Amerikaanse fotograaf Corey Arnold in de categorie ‘Nature’ van de World Press Photo. Beeld EPA

The Guardian schreef naar aanleiding van de fraude van Cabral een stuk met de kop: ‘De smoezelige wereld van de wildlife-fotografie’. De competitie van het Natural History Museum staat in dienst van, naar eigen zeggen, de ‘schoonheid en de kwetsbaarheid van de natuur’ en er is in de wereld van de natuurfotografie een aantal trucs om die schoonheid een handje te helpen. Dat kan variëren van het verwijderen van drijvend afval bij onderwaterfotografie (met Photoshop) tot aan het fotograferen van weldoorvoede dieren met glanzende vacht in natuurparken, want mensen zien liever niet de wrede willekeur van de natuur. Koning Leeuw moet er vooral majestueus uitzien en niet graatmager en op sterven na dood (zie ook het debat rond onze eigen Oostvaardersplassen).

En voor je het weet loop je ’s nachts met een opgezette miereneter door een natuurpark te sjouwen om de natuur een handje te helpen.

Het is aardig om de Wildlife Photographer of the Year te vergelijken met de categorie ‘Nature’ van de World Press Photo, dit jaar gewonnen door de Amerikaanse fotograaf Corey Arnold met Dumpster Diver. We zien een zeearend (bald eagle) in een afvalbak zitten, tussen de vuilniszakken, met een stuk vlees in zijn bek. De foto werd genomen in Dutch Harbor, Alaska, een plek waar vijfduizend mensen wonen en vijfhonderd zeearenden. Kwetsbaar, zeker, en wellicht ook van grote schoonheid. Maar deze zeearend was er in Londen nooit doorheen gekomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.