Prachtige details bij kerst volgens Bach

De Nederlandse Bachvereniging reist rond met een serie jubelende kerstconcerten. Dirigent Jos van Veldhoven belicht prachtige details, van pastorale hobo's tot swing met een plukbas.

Beeld anp

Engelen, herders, het kindeke Jezus. Elk jaar tegen kerst moet Johann Sebastian Bach zich suf hebben gepeinsd, hoe hij de vreugde rond de geboorte van de Messias nú weer moest verklanken. Met de jubeltonen die hij vond, reist De Nederlandse Bachvereniging van kerk naar concertzaal. Kerst volgens Bach? Dat is een feest van schetterende trompetten, juichende koren en zachtmoedige hobo's.

De Bachvereniging trapte z'n tournee zaterdag af in stormwind. Het gesuis en geklepper rond de Alkmaarse Grote Kerk verleende het concert een extra authentiek tintje. Net als Bachs kerkvolk in Leipzig werd de concertganger immers doorlopend herinnerd aan zijn eigen nietigheid.

Het maakte des te ontvankelijker voor sublieme passages uit Bachs pen. Neem alleen al het moment van de geboorte. De cantate opent niet met het gepuf en gekrijs van een kraambed. Welnee, na een pijnloze bevalling glijdt de Heiland soepel in het stro, begeleid door neuriënde violen en een dwarsfluit die stilletjes juicht.

Of pak het jubelkoor aan het begin van de cantate. In ijltempo schatert het 'la-ha-ha-ha-chens' door de kerk. Bach lichtte de noten trouwens uit een orkestsuite van eigen hand, wat erop duidt dat hij in de aanloop naar Eerste Kerstdag 1725 last had van deadlinestress.

Zijn zaakwaarnemer op aarde, dirigent Jos van Veldhoven, toonde in Alkmaar een neus voor fraaie details, van pastorale hobo's tot swing met een plukbas. Een vondst waren de off stage gezongen kersthits en . Ze vormden de opmaat voor wiegende kerstmuziek van Bachs tijdgenoten Torelli en Locatelli.

Donderdag, in de Naardense Grote Kerk, plaatst de Bachvereniging camera's bij zijn kerstconcert. Dat betekent verse voorraad voor het project All of Bach, dat in 2022 elke snipper Bach online heeft staan. Dan kan heel de wereld beleven hoe de Britse tenor Charles Daniels zijn stem uit de tenen haalt, maar raadselachtig genoeg toch kan laten zweven.

Of hoe de sopraan Maria Keohane haar roomblanke geluid uitspreidt over 'Höchster, mache deine Güte'. Strikt genomen komt die aria niet uit een kerstcantate, maar wie de goedheid van de Hoogste zo invoelbaar schildert, ontloopt de kritiek. Belachelijk trouwens, hoe weinig Bach voor dit glansstuk nodig had. Sopraan, cello, kistorgel, klaar.

Johann Sebastian Bach: kerstcantates. De Nederlandse Bachvereniging o.l.v. Jos van Veldhoven. Alkmaar, Grote Kerk, 12/12. Tournee t/m 23/12, bachvereniging.nl

De Nederlandse BachverenigingBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden