Review

Prachtig boek over vergeten helden van het Rode Kruis

Ook de zwarte bladzijden komen aan de orde in de geschiedenis van het Nederlandse Rode Kruis.

Koning Willem-Alexander ontvangt in de Ridderzaal uit handen van Rode Kruisvrijwilliger Jordi Rijsdam het eerste exemplaar van het jubileumboek Hier om te helpen tijdens de viering van 150 jaar Nederlandse Rode Kruis.Beeld anp

Het uitstekend geschreven jubileumboek is een monument voor de vele vergeten helden van de hulporganisatie.

Het antwoord was kort en helder. Het Rode Kruis kon de heer Schmidt niet helpen. Het moest 'tot zijn groot leedwezen' mededelen dat men zich voor dergelijke vragen diende te wenden 'tot andere instanties'. Het was 1941. Schmidt had gehoord dat de Duitse bezetters joodse jongens hadden opgepakt en afgevoerd naar Mauthausen. Hij wist niet waar dat lag of wat dat betekende, maar konden daar wellicht geld en levensmiddelen naartoe worden gezonden? Nee dus.

Ad van Liempt en Margot van Kooten, Hier om te helpen - 150 jaar Nederlandse Rode Kruis (*****), non-fictie
Balans; 400 pagina's; euro 29,95.

Zwarte bladzijden

Het Rode Kruis had een bureau dat voedselpakketten verstuurde naar Nederlandse krijgsgevangen en geïnterneerden in het buitenland, maar joden... nee. Dan kreeg je toch maar bonje. En dus hebben zij nooit wat ontvangen. Natuurlijk, heel vaak mocht er ook niets verzonden worden. Maar de Rode Kruis-organisaties van andere landen trokken zich daar weinig van aan en deden hun uiterste best om hen te bereiken. Het Nederlandse Rode Kruis deed helemaal niets. De Nederlandse joodse concentratiekampgevangenen voelden zich dan ook aan hun lot overgelaten. Een zwarte bladzijde in de geschiedenis van het Nederlandse Rode Kruis, zo constateren Ad van Liempt en Margot van Kooten.

Hier om te helpen, met als ondertitel '150 jaar Nederlandse Rode Kruis', lijkt bij eerste oogopslag het zoveelste saaie jubileumboek, bedoeld om de jarige enige veren in de reet te steken. Maar niets daarvan. Dankzij uitstekende voorstudies zijn de auteurs erin geslaagd een levendig, spannend boek te schrijven waarin de zwarte bladzijden niet ontbreken. En waarbij het uitblijven van hulp aan de joden in concentratiekampen ongetwijfeld de zwartste bladzijde is.

Dan is er natuurlijk de verspilling en verwarring in de eerste uren of dagen na een ramp. De overschotten aan geld en goederen, de bestuurlijke kinnesinne, de vaak moeizame relatie tussen het hoofdbestuur en de lokale afdelingen - het komt allemaal aan bod. Er zijn altijd lessons to be learned. Maar daar gaat het niet om.

Klaarstaan om het goede te doen

Dit is vooral een boek over vergeten helden. Over Lisette Hellemans in de Boerenoorlog, over Margreta de Niet in Antwerpen in 1914, over dokter Pim Kolff en al die andere stoere Kampenaren die klaarstaan als daar in november 1944 open schuiten arriveren, volgepakt met Rotterdamse mannen voor de Arbeitseinsatz. Over zuster Koos van Schaik aan het Brabantse front, en Loes van Overeem in kamp Amersfoort, die in het kamp ging wonen om de Duitsers te dwingen de gevangenen beter te behandelen. Over Corry Zutphen in Volendam, nieuwjaarsnacht 2001. En zo zijn er nog veel, veel meer helden die in dit boek een plekje hebben gekregen.

Van Liempt en Van Kooten beschrijven anderhalve eeuw rampzalige geschiedenis door de ogen van eenvoudige mensen die simpelweg klaar stonden om het goede te doen. Dit is allesbehalve het zoveelste jubileumboek. Dit is een monument voor al die hulpverleners. En voor een organisatie waaraan duizenden hun leven te danken hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden