Drama

Post Tenebras Lux

Vroeg of laat rijst het vermoeden dat Reygadas zelf niet helemaal wist waar hij mee bezig was

Kevin Toma

De duivel is een graag gezien filmpersonage, maar nooit eerder maakte hij zo'n excentrieke entree als in Post Tenebras Lux. Een tengere, vuurrode en licht doorschijnende bloterik is hij, zijn bungelende geslachtsdelen net zo aanwezig als zijn bokkenpoten, hoorns en gepunte staart. Typisch detail: in zijn hand draagt hij een gereedschapskist. Een mislukte poging zich als klusjesman te vermommen? Wat hij 's nachts komt doen in het chique landhuis van houthandelaar Juan, loerend naar de slapende bewoners, is niet duidelijk.

In Post Tenebras Lux, dat in Cannes met de regieprijs werd bekroond, is het vaak alsof de ene scène door de andere aan de kant wordt gezet. Door de satan vergeet je al snel de magistrale openingsscène, waarin een klein meisje bij zonsondergang over een bergweide scharrelt, slechts vergezeld door koeien en honden, tot het zo donker is dat je haar alleen nog kunt zien wanneer in de verte de bliksem oplicht. Het meisje is Juans dochtertje Rut, en misschien is deze scène eigenlijk haar droom, zoals haar broertje Eleazar over een duivel-met-gereedschapskist droomt.

Regisseur Carlos Reygadas laat het verband tussen de gebeurtenissen in het midden, zoals iedere toeschouwer ook zelf moet uitvogelen waarom het beeld dikwijls vervormd en gespiegeld is - alsof je door een stuk gebroken glas naar de film kijkt.

Daarmee zijn slechts enkele raadsels van Post Tenebras Lux genoemd. Steeds wanneer Juan het 'gewone' hoofdpersonage van een redelijk helder plot lijkt te worden - verhuisd van stad naar platteland vindt hij moeizaam zijn plek tussen de lokale bevolking en dreigt hij te bezwijken onder verschrikkelijke agressie-aanvallen - springt Reygadas naar ruimtes, gebeurtenissen en personages die met dat verhaal ogenschijnlijk niets te maken hebben. Een orgie in een Franse sauna. Een rugbywedstrijd, ergens in Engeland. Kinderen ravottend aan zee. De meest bizarre onthoofding uit de filmgeschiedenis. Soms krijg je de touwtjes aan elkaar vastgeknoopt, vaak ook niet.

Dat had een droom van een film op kunnen leveren, die zijn publiek voorbij alle ratio en rede wel degelijk weet in te palmen. Helaas is Post Tenebras Lux te vrijblijvend en confuus van vorm: het ene moment losjes uit de pols geschoten, het volgende zo precies als een landschapsschilderij.

Vroeg of laat rijst het vermoeden dat Reygadas zelf niet helemaal wist waar hij mee bezig was. Fascinatie maakt dan plaats voor onverschilligheid, hoe lovenswaardig het ook is dat Reygadas naar nieuwe filmwetten zoekt en hoe zinnenstrelend en surreëel de beelden ook zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden