Portret ontdekt in Dordts archief

Het Stadsarchief Dordrecht heeft in het eigen depot een portret ontdekt van Anna Maria Schuurman (1607-1678). Schuurman volgde als een van de eerste Nederlandse vrouwen colleges aan de universiteit, zij het in het geniep....

Van onze verslaggever

Het portret is een tekening in Oost-Indische inkt, gemaakt door A.C. van Veen of A.C.V. Veen in 1648. Het stuk is ontdekt tijdens de voorbereidingen voor de verhuizing van vier kilometer archiefmateriaal naar een nieuw depot. Achteraf blijkt het al ruim een eeuw onopgemerkt in het bezit te zijn van het Stadsarchief.

Het portret werd wel beschreven maar niet afgedrukt in de Catalogus van de Prentverzameling der gemeente Dordrecht, in 1899 samengesteld door de Dordtse archivaris J.C. Overvoorde. Het dook onlangs op in een map met al of niet vermeende doubletten (tweede exemplaren) van prenten en tekeningen.

Anna Maria Schuurman, ook wel Van Schurman genoemd, werd geboren in Keulen, maar woonde vanaf haar 7de in Utrecht. Ze bleek algauw hoogbegaafd en behept met een kunstzinnige aanleg. Als een van de eerste Nederlandse vrouwen volgde ze colleges aan de universiteit. Dat gebeurde niet in het openbaar, zoals Aletta Jacobs ruim twee eeuwen later wel deed. De Utrechtse hoogleraar Gijsbert Voet, ofwel Voetius, vond het goed dat Schuurman zijn theologische lessen volgde vanuit een nis, verborgen achter een gordijn of, volgens anderen, een houten schot met een kijkgat.

‘Ze vond dat ook vrouwen het recht hadden tot het verwerven van kennis en inzicht, niet alleen de begaafde zoals zij en zeker vrouwen die over een teveel aan vrije tijd beschikten’, aldus het Stadsarchief in een toelichting bij de vondst.

Schuurman genoot een zekere publieke faam tijdens haar leven. Ze correspondeerde met beroemde tijdgenoten. De dichter Jacob Cats zou haar ten huwelijk hebben gevraagd, hetgeen Schuurman afwees. Toch kreeg zij alle lof van ‘Vader Cats’, beroemd geworden om zijn moralistische verzen en spreuken (‘Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt hem wel’).

Schuurmans vriendschap met enkele Dordtenaren verklaart wellicht waarom het pas ontdekte portret in het Dordtse Stadsarchief belandde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden