Porno is definitief salonfähig geworden

Beeld afp

De porno-industrie verkeert heden ten dage in uitstekend gezelschap. Deze week maakte de VPRO bekend een documentaireserie te produceren over de branche waar natuurlijk niemand naar kijkt, maar waarin jaarlijks toch miljarden omgaan. De omroep heeft drie regisseurs gevraagd een korte pornofilm te maken en volgt hen in het maakproces. Dat zal uiteindelijk op tv worden uitgezonden, de daadwerkelijke films zijn alleen na tien uur 's avonds op internet te bekijken.

'Porno is alom aanwezig tegenwoordig, maar speelt zich grotendeels achter gesloten deuren af', zei hoofdredacteur Stan van Engelen tegen De Telegraaf. 'Voor ons reden om dat fenomeen nader onder de loep te nemen.'

De krant, nog nagloeiend van de opwinding over die andere documentaire van die andere omroep, wilde weten of de VPRO niet bang was 'voor een rel van Jesse-achtige proporties'. Ach, er zou wel wat kritiek op komen, verwachtte Van Engelen. 'Maar ik sta er voor honderd procent achter.' Met die kritiek viel het overigens mee. Tot dusver roerde alleen de SGP zich - de andere christelijke partijen waren wellicht te druk met het verhogen van het eigen risico van de verweesde gewone Nederlander.

Het initiatief van de VPRO past in een trendje, waarbij bloedserieuze media porno de afgelopen jaren bloedserieus zijn gaan nemen. In Nederland publiceerde De Correspondent al in 2014 een reeks onderzoeksverhalen over het onderwerp, een jaar later volgde The Economist, het poepchique Britse blad. Onlangs verscheen ook de podcast The Butterfly Effect van Jon Ronson. Bij het luisteren naar het nichemedium podcast sla ik altijd bijna van zelfvoldaanheid achterover, dus we mogen concluderen dat porno definitief salonfähig is - als onderwerp van journalistiek onderzoek, tenminste.

Ronson is een Britse journalist met een scherp oog voor onlinecultuur. Twee jaar geleden publiceerde hij So You've Been Publicly Shamed, een boek over mensen die online kapotgemaakt werden. In The Butterfly Effect onderzoekt hij 'wie de prijs betaalt voor gratis porno', dus wat de online-alomtegenwoordigheid betekent voor makers én kijkers.

Achter het succes van de zogenoemde tubesites met gratis porno blijkt de ietwat schutterige en inmiddels schatrijke Duitse nerd Fabian Thylmann te schuilen. In 2010 kocht hij PornHub; hij investeerde in goede programmeurs, verbeterde de site en nam uiteindelijk de verzwakte concurrenten over.

Met die aanpak heeft hij de industrie voor altijd veranderd. Voor de makers is er nauwelijks nog droog brood - of nou ja, een goeie glimmende bak - in te verdienen, omdat liefhebbers de video's gratis verspreiden via de tubesites.

Gek genoeg is de aantrekkingskracht groter dan ooit. Doordat jonge mensen veel met porno in aanraking komen, hebben er meer de ambitie om acteur te worden. De omloopsnelheid is hoog, de meesten spelen in een paar films en dan is de glans wel van hun mooie, jonge lijven. Maar ja, dan staan ze dus wel de rest van hun leven gratis en voor niets op PornHub.

Soms hebben technologische ingrepen fascinerende gevolgen, zo blijkt uit de podcast. Online krijgen video's tags mee om ze goed vindbaar te maken. Populair zijn 'teen' en 'milf', tieners en oudere vrouwen. Actrices kunnen tot hun 22ste voor tiener doorgaan, vrouwen zijn vanaf hun 30ste blijkbaar al een milf. In de jaren daartussen bevinden de actrices zich in een tagvrij niemandsland met weinig werk. En dus maken ze bizarre fetisjfilms op aanvraag.

Ronson toont in zeven afleveringen dat er vaak ontluisterende en soms ontroerende dingen gebeuren in de pornowereld. En hij laat zien dat gratis verkrijgbaarheid niet alleen de industrie, maar ook de samenleving heeft veranderd. Daarom is het goed dat de VPRO volgt - zij het met een wat wildere aanpak. Door de films zelf te produceren kan de omroep een inkijkje krijgen, met alle keuzes en dilemma's die daarbij horen.

Inderdaad: van onze belastingcenten. Zo betalen we anno 2017 alsnog voor porno. Een zeldzaamheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden