Popmuziek is onecht, en laten we daar blij om zijn

Ooit een uiting van verzet, is popmuziek verworden tot een gelikt commercieel product, zo betoogt de oudere generatie. De halsstarrigheid waarmee haar vertegenwoordigers zich vastklampen aan normen als rebellie en echtheid is even naïef als verstikkend, meent Jeroen de Kloet....

WEDEROM wordt de popmuziek op sterven na dood verklaard, ditmaal in de Volkskrant van 23 augustus door Peter Giesen. Volgens hem was pop in de jaren zestig nog een middel om de macht uit te dagen. De commercie heeft de angel er echter uitgehaald. Rebellie is verworden tot een pose die goed verkoopt. Ouders gaan nu samen met hun kinderen naar de Rolling Stones. Pop is hooguit nog een muzikale prozac om de nostalgie naar het verleden mee te voeden. De grijze haren van de sterren van weleer spreken boekdelen. Giesens klaagzang is even verleidelijk als verraderlijk.

Dat pop niets meer met politiek en rebellie te maken heeft, is nogal kort door de bocht. De rock-concerten in Belgrado tijdens de NAVO-bombardementen, de popconcerten van de democratiebeweging in Hongkong, de nazi-rock die extreem rechtse jongeren met elkaar bindt, de hiphop waarin de suprematie van de blanke cultuur aan de kaak gesteld wordt, het is slechts een greep van de rol die pop kan spelen in het gehele politieke spectrum. En nog altijd is pop een bron van controverse, getuige bijvoorbeeld de rechtszaak in de Verenigde Staten waarin Judas Priest werd aangeklaagd voor het aanzetten tot zelfmoord.

Er valt genoeg te rebelleren, alleen zijn de kaders minder rigide geworden in vergelijking met de jaren vijftig en zestig. Het gaat niet alleen meer om een jonge hedonistische generatie versus een oude burgerlijke generatie, maar ook om zwart versus wit, rechts versus links, allochtoon versus autochtoon. De rebellie is vluchtiger geworden, ongrijpbaarder, maar daarmee niet minder intens.

Er schuilt een groter probleem in de klaagzang van Giesen. Pop is nog immer gevangen in een subcultureel misverstand. De waas van rebellie die rondom pop - of beter: rock - hangt, schept dodelijk saaie en eenduidige verwachtingen. Pop zonder angel is pop in de penopauze, zo beweert Giesen. Veel pop valt hierdoor buiten de boot. In het subculturele misverstand staat rebellie gelijk aan authentiek en oorspronkelijk. Het is de commercie die deze waarden om zeep helpt.

De illusie van echtheid wordt hier een nieuw leven in geblazen. Het zoeken naar de bron blijkt een hopeloze taak, de eis van echtheid een achterhaalde. De Sex Pistols waren bovenal een slim concept van Malcolm McLaren en Vivienne Westwood. Hetgeen de Sex Pistols niet minder spannend maakt.

Het is niet verwonderlijk dat Britney Spears een dag later in alweer de Volkskrant gemakzuchtig wordt beschreven als een kind dat niet weet waar ze het over heeft. Volgens Machteld van Hulten is Britney fake. Ze is een nepsterretje bedoeld voor domme fans. De halsstarrigheid waarin deze schrijvers zich vastklampen aan normen als rebellie en echtheid is even naïef als verstikkend.

Het zijn de normen die we kennen van de zogenaamde hoge kunsten. Het echte, authentieke en zuivere, zo opgehemeld in de hoge kunst, worden in de wereld van de pop op zijn kop gezet. Het is de hoogste tijd om de onechtheid van de popmuziek te vieren.

Juist omdat het fake is daagt pop de gevestigde normen van kunst uit. De zomerhit van vandaag is morgen vergeten. Pop stelt de norm dat echte kunst tijdloos is aan de kaak. Het druist eveneens in tegen het idee van de unieke kunstenaar. Pop is een commercieel product en Britney Spears is slechts een sexy schakel binnen een complexe industrie. De Echte Ware Kunstenaar bestaat niet in het popuniversum. Waarom zou die ook moeten bestaan?

In pop gaat het erom of de muziek de juiste snaar weet te raken. Pop draait om plezier, om het vergeten van verleden en toekomst. Pop is een dramatisering van het heden. Pop morrelt aan normen die zo belangrijk zijn voor wat als hoge kunsten doorgaat.

Het is tijd om pop te bevrijden uit de verstikkende kaders van rebellie en echtheid. De duidelijkheid van de jaren zestig is verdampt, godzijdank. Laten we vooral meegaan in het vluchtige geluid van Britney Spears en Marco Borsato. Om ons te verliezen in het plezier van het nu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden