Politie krijgt hackbevoegheden 'maar kan ze niet gebruiken'

De politie kan niet aan onlineopsporing gaan doen als de Tweede Kamer vasthoudt aan de bezuiniging op ict. Daarvoor waarschuwt Inge Philips, plaatsvervangend hoofd van de Landelijke Recherche en belast met de invoering van de wet Computercriminaliteit III bij de politie.

Philips: 'Wij gaat niet zomaar rondneuzen. Als wij bijzondere middelen inzetten, gaat dat per definitie op last van en onder toezicht van de officier van justitie.' Beeld anp

Het is volgens haar 'volstrekt onverenigbaar' om de politie nieuwe onlinetaken te geven, terwijl de politie ook 40 miljoen euro moet bezuinigen op ict. Philips: 'De politiek vraagt heel veel van de politie. Ze moeten zich goed afvragen waar de prioriteit ligt.'

Vlak voor Kerst stuurde het kabinet het wetsvoorstel Computercriminaliteit III naar de Kamer.

Aanpassing oude wetten

Het is een aanpassing van oude wetten aan de nieuwe digitale realiteit. Daarin krijgt de politie vijf nieuwe mogelijkheden om op te sporen en te vervolgen, zoals het op afstand binnendringen van computers en smartphones, het online inzetten van lokpubers en het tegengaan van oplichting op internet.

Sinds vorig jaar is de politie bezig vijfhonderd 'cybercops' aan te trekken voor onlinepolitiewerk, zoals surveilleren op het internet en het opsporen van daders van online-oplichting. Philips: 'Maar er moet wel een budget zijn. We kunnen deze agenten niet zonder fatsoenlijke spullen aan het werk zetten. Dan gaan ze gehandicapt van start.'

Lees hier een longread over de nieuwe bevoegdheden van de AIVD en de politie. Wat gaan ze ermee uitspoken?

Omstreden

De nieuwe wet is omstreden. Vooral de hackbevoegdheid, het op afstand ongezien binnendringen van computers en smartphones, kreeg veel kritiek vanwege de grote inbreuk die het maakt op iemands privéleven. De voorwaarden waaronder hacken mag zijn aangepast: enkel nog bij verdenking van een zwaar misdrijf waarop minimaal acht jaar gevangenisstraf staat. Inge Philips: 'Wij gaat niet zomaar rondneuzen. Als wij bijzondere middelen inzetten, gaat dat per definitie op last van en onder toezicht van de officier van justitie. Voor de zwaardere middelen, waaronder deze voorgestelde bevoegdheid, komt er zelfs vooraf een rechter-commissaris aan te pas.'

Ook inlichtingendiensten AIVD en MIVD krijgen nieuwe bevoegdheden. Een vernieuwde inlichtingenwet zal binnenkort naar de Kamer gaan. Ingewijden vertellen dat de AIVD de wet wil gebruiken om op internetkabels tussen Nederland en bijvoorbeeld Syrië kastjes te zetten. De datastroom die door de kabels gaat, wordt vervolgens gezeefd door de geheime dienst. Data die aan bepaalde filters voldoen, slaat de AIVD op. Filters kunnen bijvoorbeeld IP-adressen, gebruikersnamen of Nederlandse taalinstellingen op een computer in Syrië zijn.

Bronnen wijzen er verder op dat er een kentering zichtbaar is in de wijze waarop terroristen in Europa communiceren. In toenemende mate gebruiken zij sleeper cells: een groep mensen die zich onopvallend op laat gaan in een gemeenschap totdat ze wordt 'geactiveerd'. Dat activeren gebeurt op manieren waarop de geheime dienst moeilijk grip heeft. Niet via handlangers die vanuit Syrië een lastige en zichtbare reis door Europa maken, maar via apps, versleutelde communicatie of andere digitale wegen.

Vooral encryptie zou voor inlichtingendiensten een groot probleem zijn. Achter de schermen bepleit de AIVD inmiddels, met een beroep op het uitvoeren van zijn wettelijke taak, dat bedrijven de sleutels voor het terugdraaien van encryptie aan de dienst zal gaan geven om zo rechtmatige toegang af te dwingen. Een gevoelige zaak en politiek momenteel niet haalbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden