REPORTAGE

'Politici, bemoei je wél met kunst'

Beeld Foto Ton Koene

'Publieke debatten over kunstbeleid worden veelal bepaald door braafpraat en heilige huisjes,' zei Stadsschouwburgdirecteur Melle Daamen onlangs. Het Paradisodebat, de afsluiting van de Uitmarkt in Amsterdam, was een uitzondering. 'Wees realistisch, denk het onmogelijke', met die uitspraak (van filosoof Ernst Bloch) wilde belangenclub Kunsten '92 de discussie voeren over de ambities voor kunst en politiek.

Over onmogelijk gesproken: nog geen half uur nadat acteur Gijs Scholten van Asschat de zaal had betoverd met citaten uit Albert Camus' 'De kunstenaar en zijn tijd' ('Als kunst geen avontuur is, wat is het dan wel?') vroeg Jacques Monasch, PvdA-woordvoerder voor cultuur in de Tweede Kamer, zich af of het niet tijd werd het vierjaarlijkse subsidiestelsel los te laten. 'Met het cultuurplan', zei hij, 'hebben we het debat over de waarde van kunst gedood.'

Wat die waarde is? In de woorden van schrijfster en filosofe Joke Hermsen: 'In deze consumptiemaatschappij waar van ons wordt verlangd dat we meteen betekenis geven aan de kant-en-klare beelden in de media, is kunst een moment van hapering. Kunst schept een interval tussen zien en begrijpen, kunst slaat de vaste grond onder onze voeten vandaan.'

Hermsen trapte ook tegen een heilig huisje door het kunstbeleid van Thorbecke bij het vuil te zetten. De 19de-eeuwse liberale staatsman schreef immers voor dat politiek geen inhoudelijke bemoeienis mocht hebben met de kunsten. 'De zuinigheid, desinteresse en totale visieloosheid waarmee in Den Haag over kunst wordt gepraat, is daarvan het gevolg', zei Hermsen. Ze riep politici en kunstenaars op wel een inhoudelijk gesprek over kunst te voeren.

De Tweede Kamerleden roerden zich daarna het heftigst. Arno Rutte, VVD, kon zich niet voorstellen dat kunstenaars die zo hechten aan hun artistieke vrijheid, bemoeienis wensten van de politiek. Barbara Visser, beeldend kunstenaar en voorzitter van de Akademie van Kunsten: 'Er is een verschil tussen bemoeienis en een visie hebben.' Tweede Kamerlid Mona Keizer (CDA) zag meteen de pindakaasvloer van Wim T. Schippers voor zich. 'Moeten we daarover in de Kamer in debat?' Waarop Hermsen antwoordde: 'Juist! Dat is een goed signaal. Want daarmee geeft u een beeld van de veelzijdigheid van het volk dat u vertegenwoordigt.'

Schouwburgdirecteur Daamen opperde: 'Zet vijf of tien politici in een zaal bij elkaar, zonder camera, om te praten over kunstbeleid. Doe dat in de zaal ernaast met vijf of tien kunstenaars. Ik ben ervan overtuigd dat er aan het eind een behoorlijke consensus is.'

In de laatste minuten werd het plan geopperd voor een mid-term Paradisodebat, over een half jaar. Opdracht van Adriaan Visser, de Rotterdamse wethouder van Cultuur, aan Gijs Scholten van Asschat: kom eens een paar dagen op mijn stoel zitten. En Mona Keizer mag even ruilen met een directeur van een culturele instelling. Het applaus onderstreepte het nieuwe elan dat de zaal in elk geval voor even voelde.

We are public

Jasper Krabbé in het Tropenmuseum, de fotofair Unseen, een nieuw toneelstuk van Orkater en Reinbert de Leeuw in Het Concertgebouw: dat is een greep uit het septemberprogramma van het nieuwe cultuurplatform We are Public. Tijdens de Uitmarkt presenteerden oprichters Leon Caren en Bas Morsch zich met een nieuw cultuurlidmaatschap. Het platform telt een kleine 2.800 leden. Voor 15 euro per maand kunnen die gratis of voor de helft van de prijs naar een door een onafhankelijke redactie geselecteerd aantal voorstellingen. Carré, Foam, Eye, Het Concertgebouw en Holland Festival zijn al aangesloten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden