Poëzie op social media: vind-ik-leuks voor versjes

Het gedicht is weer populair. Maar niet in de dichtbundel. Nee, poëzie beleeft een wederopstanding op sociale media. Vind-ik-leuks voor versjes.

Gedichten van LarGedichten van Lars van der Werf en Janneke Knüppe.Beeld Studio V

Zie jij in de mijne

met je twee blauwe

wat ik met m'n bruine

zie in de jouwe?'

Het versje is geschreven met een typemachine, eronder staat een handtekening. Naast het vind-ik-leuk-duimpje staat dat 433 personen het leuk vinden. Deze teksten deelt Lars van der Werf (27) sinds twee jaar op sociale media. Inmiddels staat er een verzameling van meer dan honderd stuks op zijn Facebookpagina - zijn ongecompliceerde versjes hebben al meer dan zesduizend fans.

Van der Werf noemt zichzelf geen dichter. 'Het zijn kleine gedachten op rijm. Light verse, oftewel plezierdichten.' Toch liet hij in april op Facebook weten dat hij zijn gedichten wilde bundelen. Binnen een week meldden zich vier uitgeverijen. Van der Werf koos Meulenhoff, de grootste. Een half jaar later was er een boekje waarvan de oplage inmiddels rond de tienduizend ligt. Ook staan zijn versjes in tijdschriften als Flow, Flair, Cosmopolitan, Margriet en Wendy. Hij schrijft 'versjes op maat' en opent dit jaar een webshop, met onder andere canvas tasjes en dekbedovertrekken.

Van der Werf is geen uitzondering: ook Janneke Knüppe (28) schrijft als 'Gewoon JIP' gedichtjes die ze in strakke opmaak deelt op Facebook, Instagram en Pinterest:

'Als alles kan

in je kop

is iedere dag

er een als vrijdag

heus

let maar op.'

In februari begon Knüppe met het delen van haar teksten. Inmiddels liggen haar kaarten voor 2,20 euro bij 25 verkooppunten, voornamelijk concept stores. Ook schrijft Knüppe gedichten op verzoek. Sinds kort heeft ze een kantoor met twee plekken: voor haarzelf en een productontwikkelaar, met wie ze samenwerkt om haar aanbod aan producten met teksten uit te breiden - bijvoorbeeld met tassen en iPhone-hoesjes. Dit jaar gaat Knüppe waarschijnlijk zelf een boekje uitgeven.

De teksten van Van der Werf en Knüppe doen het zo goed dat beiden kunnen leven van hun dichtersbestaan. En dat is bijzonder, aangezien dichten normaal geen lucratieve bezigheid is. Thomas Möhlmann, poëziemedewerker van het Letterenfonds en zelf dichter: 'De eerste druk van een dichtbundel ligt meestal tussen de 500 en 750. De schrijver krijgt 1 of 2 euro per verkochte dichtbundel, dus reken maar uit. Tot een tweede druk komt het bij poëziebundels meestal niet.' Verder is het volgens Möhlmann niet zo dat het ineens slecht gaat met de dichtbundel: 'Poëzie verkocht sowieso nooit gek veel.'

Volgens Marije Koens van de Amsterdamse stichting Perdu is poëzie steeds meer aanwezig in de publieke ruimte: 'We hebben een dichter des vaderlands, gemeenten plaatsen gedichten op gebouwen en er komen meer literaire festivals bij, zoals het internationale Read My World Festival in Amsterdam. Daarnaast zie je dichters op populaire festivals als Lowlands.'

En dus ook, in sterk toenemende mate, op sociale media. Zowel schrijvers van poëzie zonder uitgever als gearriveerde dichters vinden zo hun weg naar een nieuw, of in elk geval groter, publiek. Koens: 'Iemand als Astrid Lampe maakt veelvuldig gebruik van sociale media om gedichten te delen.' Van Lampe verschenen sinds 1997 zeven dichtbundels, bij uitgeverij Querido. Ze gebruikt Facebook om gedichten te verspreiden, zowel van zichzelf als van anderen.

Kort en luchtig

Sociale media bieden mogelijkheden voor de poëzie. Ook Suzanne Meeuwissen van het Letterenfonds, gespecialiseerd in digitale literaire ontwikkelingen, is enthousiast. 'Poëzie is vaak bondig en daardoor gemakkelijk online te delen. Op deze manier krijgt het een tweede leven.'

De light verse, het genre van Lars van der Werf, lijkt Meeuwissen bij uitstek makkelijk deelbaar door de luchtige toon van de gedichtjes. Dat de jonge dichter het daarnaast voor elkaar heeft gekregen een uitgeverij te strikken, laat zien dat Facebook niet het eindstation hoeft te zijn. 'Dat dit zo kan lopen, had ik nog niet eerder gehoord, en dat hij nu kan leven van zijn gedichten, dat is bijzonder.'

Marije Koens van Perdu ziet ook nadelen van sociale media voor de poëzie. 'Als je je gedicht op Facebook plaatst, geef je je copyright uit handen. Zo is het in theorie mogelijk dat Facebook je dichtregel voor eigen marketingdoeleinden inzet. Facebook kan ongetwijfeld effectief zijn voor zelfpromotie en naamsbekendheid, en het is interessant om te zien wat de mogelijkheden zijn. Verder vind ik het een afschuwelijk bedrijf.'

Een ander nadeel is volgens Koens de korte aandachtsboog die de internetlezers hebben. 'Het is geen omgeving van aandacht. De versjes die online succes hebben, lijken mij een vorm van snel, oppervlakkig vermaak. Dat maakt ze geschikt voor sociale media, maar nog geen goede poëzie.'

Volgens Lars zit in die eenvoud juist de kracht. Zelf is hij groot fan van Toon Hermans: 'Fantastisch hoe hij met één zin een hele zaal kon laten lachen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden