Poëzie op onvermoede plekken

FISH TANK..

Ze wordt de opvolger van Ken Loach genoemd. Met nog maar twee lange speelfilms op haar naam geldt Andrea Arnold (1961) als de grote belofte van de Britse cinema. De voormalige danseres en presentatrice maakt als regisseur glansrijk carrière. In 2003 won ze een Oscar voor haar korte film Wasp; haar speelfilmdebuut Red Road (2006) leverde haar onder meer de Juryprijs op in Cannes.

Dezelfde eervolle Juryprijs won ze in mei voor Fish Tank, een sterk drama over puberverzet, familiebanden en ongeoorloofde liefde. De vergelijking met Ken Loach ligt voor de hand: net als de regisseur van Looking for Eric heeft Arnold oog voor het alledaagse, armlastige Engeland, dat ze op realistische maar zachtzinnige wijze portretteert.

Fish Tank, geproduceerd door Kees Kasander, gaat over de 15-jarige Mia, een nukkig meisje met problemen. Ze is van school getrapt, heeft ruzie met haar beste vriendin en raakt door haar agressieve gedrag nog verder in de puree. Thuis is er weinig te beleven. Mia’s moeder drinkt veel en denkt vooral aan zichzelf, haar jongere zusje is een plaag. Haar vader is al jaren buiten beeld.

De film speelt zich af in Essex, in een probleemwijk met grimmige flats. Arnolds stijl is beïnvloed door de documentaire en door de films van de Waalse broers Dardenne, maar ze voegt daar een eigen element aan toe. Het sociaal-realisme van Fish Tank wordt nooit grauw; de camera vindt poëzie op onverwachte plaatsen.

De introvert dansende Mia voor het raam, met uitzicht op sombere flats – Arnold filmt het zo dat het tafereel geen armzaligheid uitstraalt, maar kracht. Op dezelfde manier ziet ze de schoonheid in betonnen woonblokken, en in het rommelige grensgebied tussen stad en platteland. Fish Tank bevat veel beelden die beklijven, van landschappen die nooit eerder zo lyrisch werden vastgelegd.

Mia hoopt danseres te worden. Ze vindt steun voor haar plannen wanneer haar moeder een nieuwe vriend mee naar huis neemt. Connor (Michael Fassbender) lijkt een begerenswaardige stiefvader: hij heeft een vaste baan, is vriendelijk en behulpzaam. Al snel weet hij Mia’s wantrouwen weg te nemen.

De toenadering tussen het tienermeisje en de volwassen man, die misschien niet is wie hij beweert te zijn, vormt het hart van de film. Arnold neemt geen moreel standpunt in; ze registreert alleen, en laat ruimte voor voorzichtig optimisme.

Arnold gaf haar acteurs geen scenario. De film werd in chronologische volgorde opgenomen, waarbij alleen de eerstvolgende scène werd doorgenomen. Die aanpak was vooral bedoeld om de onervaren Katie Jarvis, letterlijk van de straat geplukt om de hoofdrol te spelen, niet in de war te brengen.

Het is een onorthodoxe methode, die goed uitpakt. Jarvis is een sterke debutant die zich overtuigend staande houdt. De onwetendheid van de acteurs over het scenario brengt bovendien een bijzondere spanning met zich mee. In hun spel valt geen enkele vooruitwijzing te lezen naar wat komen gaat. Het maakt Fish Tank tot een avontuur met een verrassende, indrukwekkende afloop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden