ColumnBoekenweek

Poëzie is óók ritme en klank

Schrijversbrieven en de cd Blues & Poetry maakten Arjan Peters duidelijk dat muziek een puik antidepressivum is.

null Beeld null

Om het niets te vermijden, de depressie die gepaard gaat met staren naar het plafond, dient men in beweging te blijven. Dat is de les uit Gaven, giften en vergiften (Querido; € 20,99), de briefwisseling uit de jaren zestig tussen Simon Vestdijk en Willem Brakman, beiden arts, beiden schrijver en beiden bekend met antidepressiva. Al houden de twee een jolige toon aan, de tragische ongelijkheid van de vriendschap maakt het boek ook wrang. Brakman is de beginnende auteur die opkijkt tegen Vestdijk. De laatste is in zijn nadagen, worstelt met diverse vriendinnen én heeft Brakman nodig om allerlei pillen te proeven – bezorger van de brieven, Nico Keuning, gewaagt van een halve apotheek. Al in zijn eerste brief verzoekt Vestdijk om tranquillizers. Brakman werd door hem gebruikt.

Maar Willem laat zijn humeur niet bederven en komt met mooie opmerkingen. Zo schafte hij zich in 1964 een bandrecorder aan, en liet daarop het Adagio uit de zevende symfonie van Bruckner klinken, op advies van Vestdijk. ‘Zelden was ik droeviger verheugd.’ Aan lawaai heeft hij altijd een hekel gehad, ‘dat wijst op muzikaliteit, Chopin kon niet tegen het verschuiven van een herfstig blad over de stenen (wat een luxe om zo’n afwijking te kúnnen hebben).’ Als Vestdijk laat weten dat hij tijdens een helse depressie niets kan, zelfs geen van zijn 1.500 grammofoonplaten beluisteren, is dat het begin van het einde.

Bijna honderd jaar geleden bezocht de Spaanse dichter Federico García Lorca de grotten van Sacromonte in Granada, waar de flamenco van de zigeuners hem inspireerde tot liedjes in moderne, zinnelijke bewoordingen. Zoals Y Después (‘En daarna’) dat laat horen dat alles verdwijnt en vervaagt – de labyrinten die de tijd schept, de illusie van de dageraad, de kussen – alles. Alleen de woestijn blijft over, en wel ‘un ondulado desierto’, een golvende woestijn.

Dat stemt melancholiek, om al dat verdwijnen, maar door die golven aan het eind is er toch nog sprake van beweging. Op de nieuwe cd Blues & Poetry (Silvox records; € 15,75) van Astrid Seriese (zang) en Erwin van Ligten (gitaar), samen twee instrumenten die tot de mooiste van Nederland behoren, is goed hoorbaar dat poëzie óók ritme en klank is, wat veel zogenaamde kenners nogal eens dreigen te vergeten.

Luister hoe die twee op de tekst van Lorca, en muziek van Louis Andriessen, de Spaanse woestijn intrekken. Zelden was je verheugender droevig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden