Poëzie en prettig geklaag

Bo van Houwelingen

Op het boekomslag van Alles is begonnen, een 'vertelling' van Koos van Zomeren, prijkt een illustratie van de in Nederland zeldzame mannetjesorchis. Deze orchideeënsoort groeit in een perkje onder het raam van de werkkamer van Van Zomeren en speelt de hoofdrol in zijn boek.

Mannetjesorchis

Een groot deel van Van Zomerens oeuvre gaat over de natuur. Betrof het in vroeger werk vaak fauna, inmiddels schrijft hij meer over flora, want: 'Ik zie daar geen wreedheid, ik zie daar geen lijden, maar vooral: tegen het bederf dat ik daar zou kunnen zien, ben ik beschermd door een bijna kinderlijke onwetendheid.'

En inderdaad, nieuwsgierig als een kind gaat Van Zomeren op zoek naar de herkomst van 'zijn' mannetjesorchis. Die onbevangen zoektocht vormt een prettig contrast met de oudemannenknorrigheid waarmee hij de dramaatjes uit zijn dagelijks leven bespreekt. Mensen beantwoorden zijn brieven niet, het taalgebruik in het Journaal is beneden peil, de aandacht voor zijn werk neemt af en zijn boek over hazelwormen heeft te weinig waardering gekregen.

Terugblik

Uitvoerige beschrijvingen van het wel en wee van een mannetjesorchis onder het raam van een oude, klagende schrijver, dat klinkt niet bijzonder aanlokkelijk. Maar wie geduldig is, raakt op den duur gebiologeerd door de gedachtenstroom van de schrijver. Alles kabbelt voorbij: vakantieanekdotes, gepeins over schrijven, natuurwetenswaardigheden, bespiegelingen over ouder worden. Maar ook: poëzie, een liefdesgeschiedenis en fragmenten uit het 'ongeschreven oeuvre' van de schrijver.

In Alles is begonnen laat Van Zomeren zien wat hij zich in vijftig jaar schrijverschap meester heeft gemaakt. Een terugblik dus, en daarin weerklinkt de vraag wat het nou allemaal heeft voorgesteld. Van Zomeren geeft, op zijn kenmerkende ironische maar ontroerende manier, antwoord: 'In mannetjesorchissen uitgedrukt mag je mijn leven zo onderhand wel een doorslaand succes noemen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden