Analyse Beeldvormers

Poetin die zijn gasten laat natregenen: hét bewijs voor zijn perfide karakter

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: het gezicht van Vladimir Poetin.

Poetin blijft droog, terwijl Grabar-Kitarovic de Kroatische bondscoach omhelst (rechts), na afloop van de verloren WK-finale tegen Frankrijk. Foto Matthias Schrader / AP

In december 2007 werd Vladimir Poetin verkozen tot ‘Persoon van het jaar’ door het Amerikaans tijdschrift Time, een jaarlijks ritueel waarbij het tijdschrift elke keer opnieuw moet uitleggen dat hiermee niet de beste mens op aarde, maar de belangrijkste nieuwspersoon wordt gekozen. Ter gelegenheid van de uitverkiezing ging Poetin ermee akkoord om voor de cover gefotografeerd te worden. De opdracht ging naar de Britse fotograaf Platon Antoniou, die werkt onder de naam Platon, vooral bekend van zijn indringende portretten van machthebbers.

Platon vertelde achteraf dat hij Poetin had ontdooid door over The Beatles te beginnen, waarvan de Russische president kennelijk een groot liefhebber is. Kijkend door de lens had hij gevraagd naar zijn favoriete nummer. Yesterday, had Poetin gezegd. En klik! Het is toch niet helemaal het warme portret van een nostalgische muziekliefhebber geworden (‘Suddenly, I’m not half the man I used to be.’ Vergeet het maar). Maar voor Platon had hij wel heel even toegang tot ‘het gezicht van de macht’. En wat zag hij daar? ‘IJskoude autoriteit.’ Het is het soort foto waarbij mensen graag melden dat Poetin het bij de KGB tot luitenant-kolonel schopte. Het is deze kille blik die het portret van Poetin uit 2007 ook heel geschikt maakt als materiaal voor de oppositie, tot grote tevredenheid van Platon, die zijn foto voortdurend tegenkomt op woedende spandoeken en websites.

Zagen we een andere Poetin op het afgelopen WK?

Op een foto (van de Russische fotograaf Alexei Nikolsky van persbureau Tass) die op zondag 15 juli, de dag van de WK-finale, massaal werd gedeeld, zagen we Emmanuel Macron vuistpompend op het ereterras staan na een van de Franse doelpunten. Geheel links zien we hoe de Kroatische president Kolinda Grabar-Kitarovic naar haar hoofd grijpt. Goed stel wel, Kolinda en Emmanuel, die de staatsman met overtuiging inruilde voor de innerlijke fan. De Kroatische president ging daarbij nog net een stapje verder door bij de wedstrijden van haar elftal in het bekende rood-wit-geblokt te verschijnen.

De Franse president Emmanuel Macron juicht tijdens de WK-finale op 15 juli. Foto Alexei Nikolsky / EPA

We zien Poetin links zitten, naast Fifa-voorzitter Gianni Infantino (beleefd applaus). Er is weinig van zijn gezicht af te lezen; hij zit achterover geleund. Wat zou hij van het gedrag van Macron vinden? Een teken van zwakte wellicht, omdat hij laat zien wat hij voelt? Makkelijk te bedenken, maar we weten het natuurlijk niet.

Bij de ceremonie op het veld barstte een enorme regenbui los. Er was een mannetje met een paraplu dat in de buurt van Poetin bleef. Poetin bleef droog, de rest had geen droge draad meer aan het lijf. Kijk naar zijn uitgestreken gezicht. Ook deze foto werd massaal gedeeld als bewijs voor het perfide karakter van de Russische president die zijn gasten liet natregenen. Het verhaal werd nog beter voor Macron en Grabar-Kitarovic, want wat hadden ze er al niet voor over om hun bezwete strijders zelf aan de doorweekte borst te drukken?

Een dag na de WK-finale stond Poetin op een ander veld. Tijdens de persconferentie na zijn privéontmoeting met de Amerikaanse president Donald Trump in Helsinki overhandigde hij hem de WK-bal. Op foto’s van het moment staart Trump naar de bal zoals hij eerder recht in de zon staarde. Er speelt een flauwe glimlach om Poetins lippen, waar je van alles in kunt lezen, maar die je ook zonder problemen ‘triomfantelijk’ kunt noemen.

Poetin overhandigt Trump de zwart-rood geblokte WK-bal na afloop van hun privéontmoeting in Helsinki op 16 juli. Foto Anatoly Maltsev / EPA

‘Nu ligt de bal op jouw helft’, zei Poetin bij de overhandiging. Slim: het blik met voetbalmetaforen opentrekken. The New York Times plaatste foto’s van het balmoment en liet het duiden door Brian Taylor, auteur van het boek The Code of Putinism. Tijdens de persconferentie, aldus Taylor, liet Poetin Trump eigen doelpunten maken met de bal. ‘Eigen doelpunt’: ‘a move in which a soccer player scores against his own team’, legde de Times uit aan zijn lezers.

Trump gooide de bal naar zijn vrouw Melania, die er de rest van de persconferentie mee in haar handen zat. De Republikeinse senator Lindsey Graham stelde later voor om de bal te checken op afluisterapparatuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.