PodcastrecensieVerboden – Verjaagd – Vergeten

Podcast Verboden – Verjaagd – Vergeten laat ons door de nazi’s verboden muziek herontdekken ★★★★☆

De Volkskrant luistert naar (nieuwe) podcasts en bespreekt er elke week een. Vandaag: Verboden – Verjaagd – Vergeten.

Beeld NTR

Radio 4 besteedt veel aandacht aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Zo veel zelfs dat het twee verschillende podcastseries heeft over componisten die door de nazi’s werden opgejaagd, die in veel gevallen Joods waren en de oorlog niet overleefden. Margriet Vroomans (KRONCRV) maakte de serie Muziek tot leven, waarin musici uit Nederland centraal staan. De NTR heeft Verboden – Verjaagd – Vergeten, met langere afleveringen (meestal voorbij het halfuur), een internationale blik en een iets hoger instapniveau.

Waar Muziek tot leven meer voelt als een serie (mooi gemaakte) radio-items (ze werden ook uitgezonden in Vroomans’ programma De ochtend van 4), lijkt Verboden – Verjaagd – Vergeten meer op een klassieke podcast. Hans Haffmans is de goed ingevoerde vragensteller, Werner Herbers de deskundige die eigenlijk niet zo veel vragen nodig heeft. Herbers is oud-hoboïst van het Concertgebouworkest en, belangrijker, oprichter van de onvolprezen Ebony Band, die zich stortte op het repertoire uit het interbellum en veel door de nazi’s verboden, als entartet (gedegenereerd) bestempelde muziek herontdekte.

Het gaat over Hanns Eisler (componist van het DDR-volkslied), over Ernst Toch (die zich ‘the world’s most forgotten composer of the century’ vond), over Viktor Ullmann (van de in concentratiekamp Theresienstadt geschreven opera Der Kaiser von Atlantis) en over namen die ook bij menig muziekkenner geen belletje doen rinkelen, zoals Emil Frantisek Burian en Erich Itor Kahn. Waar in Muziek tot leven het rechtvaardigheidsgevoel de belangrijkste drijfveer van het maken moet zijn geweest, lijkt de voornaamste drijfveer in Verboden – Verjaagd – Vergeten een muzikale. De nadruk ligt op wat de componisten hebben gemaakt, hun wérk dat ons moet overleven: de componisten worden in de eerste plaats besproken omdat ze geweldig boeiende muziek hebben gemaakt.

De NTR-podcast barst van de fragmenten waarvan je zin krijgt om in al die oeuvres te duiken. Soms verbaas je je. Waarom worden de symfonieën van Bohuslav Martinu in Nederland zo weinig gespeeld? Waarom kende ik dat orkestlied, Geh’ leise, van Wilhelm Grosz nog niet? Soms hoop je dat je een stuk, post-corona, nog eens live mag horen, zoals de opera Flammen van alleskunner Erwin Schulhoff, de man die in 1942 in het interneringskamp Wülzburg aan de gevolgen van tuberculose overleed.

We worden er weer eens aan herinnerd hoe jazz doorsijpelde in de klanken van het Berlijn van de Weimarrepubliek, maar in de vorm van de muziek van Europese emigranten ook weer ‘terugkeerde’ in de VS, en hoe de Europese Joden die naar de VS trokken de Hollywoodsound maakten. Wat gebeurde er verschrikkelijk veel – conceptuele muziek, dodecafonie, futurisme – en wat horen we daar anno 2020 nog jammerlijk weinig van terug in onze concertzalen.

Verboden – Verjaagd – Vergeten

Klassiek

★★★★☆

Een podcast van de NTR door Werner Herbers, Hans Haffmans en Bas Hagemeijer

O.a. te beluisteren via radio4.nl en Spotify

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden