Recensie KP Brehmer: Real Art — Fake News

Plots duikt beeldend kunstenaar KP Brehmer overal op. Zijn spel met leugen en waarheid is in tijden van Fake News weer actueel ★★★☆☆

Toch lukt het maar half om zijn werk nieuw leven in te blazen in het Gemeentemuseum Den Haag. De kwaliteit loopt te sterk uiteen.

KP Brehmer, Farbmuster Airblue ‒ Bloodred Color Sample Air Blue - Blood Red, 1967/1970 Beeld Roman Maerz

Dat de Duitse kunstenaar KP Brehmer (1938 – 1997) grotendeels in de vergetelheid geraakt is, is zowel opmerkelijk als begrijpelijk. Opmerkelijk, omdat de tijdgenoten met wie hij aan het begin van zijn carrière nauw optrok, zoals Richter en Sigmar Polke, wel wereldberoemd zouden worden. Begrijpelijk, omdat het grootste deel van zijn schilderijen en prints amper op kunst lijkt. Het zijn diagrammen, grafieken, postzegels of vlaggen, kortom: beelden die ergens anders thuis lijken te horen dan in het museum.

Een interessantere vraag: waarom wordt deze vergeten kunstenaar ineens weer afgestoft? De afgelopen jaren waren er solo-exposities in Londen, Hamburg en Berlijn, vergezeld van een lijvige catalogus. Nu volgt een groot overzicht in het Gemeentemuseum in Den Haag. Is die hernieuwde aandacht terecht?

Het Gemeentemuseum schept hoge verwachtingen met de titel, Real Art  — Fake News. Je proeft de ironie – die past bij het werk van Brehmer – en je proeft ook: het gaat hier om een kunstenaar met actualiteitswaarde. Die wordt flink opgepompt, maar de link met fake news is er wel degelijk. Brehmer was geïnteresseerd in de manieren waarop je met beelden kunt liegen. En dan vooral, met beelden die neutraal en objectief lijken.

Niets is hier wat het op het eerste gezicht lijkt. Als een Maurice de Hond van de schilderkunst brengt hij politieke voorkeuren in Duitsland in kaart, maar bij nadere beschouwing zaaien zijn grafieken enkel verwarring. Een atlaskaart van Vietnam wordt ingekleurd met een tint die in de legenda de naam ‘bloedrood’ meekrijgt. Een vlag van Duitsland, getiteld ‘Correctie op de nationale kleuren’, krijgt een totaal oneerlijke verdeling aan geel, rood en zwart. Die correleert, zo vermeldt de legenda, met de oneerlijke welvaartsverdeling in het land.

Dat je de thematiek van Brehmers werk met actuele kwesties (Fake news! Alternatieve feiten! Het misleidende effect van opiniepeilingen!) kunt verbinden, komt in Den Haag duidelijk naar voren. Toch lukt het maar half om deze vergeten kunstenaar nieuw leven in te blazen. De kwaliteit van het werk loopt te sterk uiteen. Veel fascinerende onderwerpen, maar weinig beelden die beklijven. Te vaak voelt ironie die Brehmer toepaste als ‘ontregelende strategie’ wat flauw en gedateerd aan. Kunst met een punchline: als je de grap snapt, valt er niet zoveel meer te zien.

In de laatste zaal wordt het toch nog spannend, hier maakt de ironie plaats voor bezetenheid. In kleurige lijnen en morse-achtige patronen doet de kunstenaar een poging zijn eigen innerlijke wereld om te zetten in een visueel systeem. Minutieus doen de diagrammen verslag van hoe hij zich op ieder uur van de dag voelde over liefdesleven, werk, gezondheid en financiële situatie. Het doet denken aan de apps die tegenwoordig beschikbaar zijn om je eigen gemoed en gezondheid te tracken. Geen fake news, wel actueel. En intrigerend, vooral omdat de punchline hier ontbreekt.

KP Brehmer: Real Art — Fake News

Gemeentemuseum Den Haag

T/m 27/10 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden