Pleitbezorger van moderne kunst

'Dichter onder de schilders' noemde de Amerikaan - en kenner van de moderne Franse literatuur - Francis Steegmuller Guillaume Apollinaire in zijn biografie uit 1963....

Of hij dat werkelijk was is de vraag, want Apollinaire leefde te kort (van 1880 tot 1918) om zijn hang naar de traditie, waarvan hij incidenteel ook nog wel blijk gaf, bij het klimmen der jaren in overeenstemming te brengen met zijn voorkeur voor de dichterlijke en schilderkunstige experimenten die hij als gedreven pleitbezorger 'salonfähig' trachtte te maken. Hoe hij dat deed en waarom, kan men lezen in Apollinaire over kunst (¿ 42,50), dat door de Amsterdamse uitgeverij Voetnoot werd uitgebracht in de opvallend vormgegeven reeks waarin ook de kunstkritieken van Charles Baudelaire zijn gepubliceerd.

In dit nieuwe deeltje zijn Apollinaire's 'Esthetische bespiegelingen' over kubisten als Picasso, Braque, Metzinger, Gris, Léger, Picabia en Duchamp opgenomen, alsmede het essay 'De nieuwe tijdgeest en de dichter'.

Terecht schijft de kunsthistoricus Evert van Uitert in zijn inleiding ('Een passie voor het nieuwe'), dat Apollinaire in zijn reflecties op het werk van de kubisten niet altijd even goed te volgen is, maar niettemin zijn het momentopnamen van toen, die min of meer fris van de lever een reactie tonen op werk dat destijds zo verraste (en verrassen móest een kunstwerk voor Apollinaire).

Deze kritieken gaan aan de 'heiligverklaring' van sommige besprokenen vooraf, en laten de lezer daardoor de oordeelsvorming in statu nascendi zien. Over een op een voetstuk geplaatste kunstenaar als Duchamp heet het hier nog: 'Duchamps kunst kan onvoorstelbaar krachtige werken voortbrengen. Zoals ooit een werk van Cimabue door de straten werd gedragen, heeft onze eeuw de vliegmachine van Blériot triomfantelijk naar het Arts et Métiers gedragen zien worden, boordevol menselijkheid, duizendjarige inspanningen en de nodige techniek. Misschien is het voorbehouden aan een kunstenaar zo vrij van esthetische obsessies en zo geobsedeerd door energie als Marcel Duchamp om de kunst en het volk met elkaar te verzoenen.'

Apollinaire over kunst werd vertaald door Jan Pieter van der Sterre; er staan mooie kleurillustraties in, en de teksten van Apollinaire zijn uitgebreid geannoteerd.

Willem Kuipers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden