Platen: klassiek

Reich blijft Reich in remixes van..

Howie B. en D*Note

Reich Remixed. Door o.a. Howie B., D*Note, DJ Spooky, Andrea Parker en Ken Ishii. Nonesuch7559-79552-2.

Steve Reich: Music for 18 Musicians. Steve Reich and Musicians. Nonesuch 7559-79448-2.

Steve Reich: Music for 18 Musicians. Ensemble Modern. RCA Red Seal 09026 68672 2.

Je zou het liefst willen weten wat Steve Reich er zelf van vindt: de cd Reich Remixed, waarop negen van zijn composities elektronisch zijn bewerkt door dj's die nog niet eens waren geboren toen Reich in 1965 dankzij wat gepruts met twee bandrecorders het fenomeen 'faseverschuiving' tot muzikale techniek verhief. Het is onwaarschijnlijk dat deze cd zonder medeweten van Reich tot stand is gekomen. Hij is uitgebracht op het label Nonesuch waarvan de componist al ruim vijftien jaar (vanaf het moment dat zijn vriend Robert Hurwitz daar de scepter zwaait) 'het fundament van de firma' is.

Het idee is geestig. Reich was een van de eersten die in het tijdperk van de technische reproductie juist met het falen van die techniek de muziek in een nieuwe richting stuurden. Hij wilde een tekst op twee bandrecorders synchroon laten afspelen, maar ze liepen steeds meer uit elkaar ('uit fase'), waardoor de tekst werd getransformeerd tot een swingend geheel van ritmisch gescandeerde lettergrepen zonder betekenis. Zo ontstonden tapestukken als It's Gonna Rain en Come Out.

Ook de jonge dj's van deze tijd weten wel wat leukers met hun apparatuur te doen dan braaf opnemen en afspelen. Een beetje met de naald in de groef van een plaat wiebelen levert een fantastisch schokkerig repeterend ritme op. Vertragen, versnellen, inkrimpen, oprekken, klankkleuren veranderen, een lekkere oempf-oempf-oempf-bas onder het origineel - digitaal kan het allemaal. Het mixen en remixen van bestaande muziek is de gewoonste zaak van de wereld voor ze, en dus is het aardig eens te kijken wat deze techniekvirtuozen doen met het materiaal van een pionier op dit terrein.

Hoeveel dj, hoeveel Reich en hoeveel techniek blijft er uiteindelijk over, na zo'n stevig robbertje identiteitsuitwisseling? Steve Reich blijft over het geheel genomen onmiskenbaar zijn eigen zelf, al wordt hij er niet in alle gevallen mooier op. Vooral in de twee mixen gebaseerd op tekstcomposities, Proverb en Come Out, is het storend dat Reichs eigen vloeiende overgangen van tekst naar klank zijn doorbroken.

Nummers waar de mix is gebaseerd op één compositie, zoals Music for 18 Musicians (remix door Coldcut), Eight Lines (Howie B.), en Piano Phase (D*Note's Phased & Konfused mix) zijn de eenvoudigste voorbeelden die het dichtst bij het oorspronkelijke materiaal blijven en het vooral moeten hebben van ritmische toevoegingen. Al is de remix van Music for 18 Musicians een geraffineerde inkrimping van het origineel en heeft Coldcut dat aangepakt met een goed oor voor de hallucinerende klankkleuren van Reich.

Een stuk verder gaat de remix van Drumming door Mantronik Maximum Drum Formula, waarin de ritmische patronen van Reich verwerkt zijn als basis voor een stevig house-nummer. Het meest interessant is de Megamix van Tranquility Bass, die zijn klankmengsel uit maar liefst negen stukken van Reich heeft gebrouwen.

Door de ijle sopraanstemmen uit Proverb roept de preekstem van Brother Walter 'It's gonna rain', bij de rustgevende gitaar uit Electric Counterpoint, ruisen de tapes van Come Out en klinkt op de achtergrond het handgeklap uit Clapping. Het is zoiets als 'The Concise Reich', maar dan wel voor mensen die bereid zijn echt hun oren open te zetten, want onder de oppervlakte van een swingende beat hebben de dj's meer verstopt dan bij een eerste keer luisteren opvalt.

Verder is het een leuke verkoopstunt van Nonesuch nieuwe liefhebbers te kweken voor de grote Reich-box die in 1997 ter gelegenheid van zijn zestigste verjaardag werd uitgebracht. De nieuwe opname van Music for 18 Musicians die door Reich en zijn ensemble voor die box is gemaakt, is nu ook los verkrijgbaar.

Dat levert dan meteen mooi vergelijkingsmateriaal voor de uitvoering door Ensemble Modern die net op RCA is uitgebracht. Het grappige is dat Reich juist zeer content is met het feit dat zijn nieuwe uitvoering (totaalduur nu 67:42) elf minuten langer duurt dan de oude uit de jaren zeventig, terwijl het Duitse ensemble het karwei nog binnen een uur klaart (58:07). Dat verschil in tijdsduur betekent overigens niet dat Ensemble Modern over de gehele linie sneller speelt. Sommige delen zijn juist weer langzamer dan bij Reich.

Toch is Reich over deze uitvoering - waarin twee van zijn eigen slagwerkers meespelen - zeer te spreken. Het liefst had hij zelf meegespeeld, zoals bij de concerten met het Ensemble Modern in 1997, maar in verband met contractuele verplichtingen was dat niet mogelijk. In accuratesse en precisie doet het Ensemble Modern zeker niet onder voor Reich and Musicians. Hun attack is wat scherper, en daardoor is ook het gehele klankbeeld wat pittiger en minder fluwelig dan dat van Reichs ensemble.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden