Platen: Klassiek

Jacqueline du Pré ontroert met celloconcert Elgar..

Elgar, celloconcert (met Jacqueline du Pré) en Enigma-variaties o.l.v. Barenboim, Sony. Beethoven, door Du Pré en Barenboim, EMI. Couperin e.a., door Du Pré, William Pleeth e.a., EMI.

Zuiver muzikaal bezien, hoort de multiple sclerose die de gezondheid sloopte van Jacqueline du Pré tot de gemeenste streken die het noodlot ooit voor zijn rekening nam. Dat de fenomenale Engelse celliste op haar achtentwintigste moest stoppen omdat ze geen gevoel meer in de vingers had, waarna ze er nog eens veertien jaar over mocht doen om dood te gaan (ze zou nu 54 zijn geweest), moet onverteerbaar zijn voor hen die Du Pré gekend hebben, en is voor hen die alleen haar opnamen kennen ook niet zonder verdriet te aanvaarden. De spontaniteit van haar cellospel, die zich kon vermengen met een verbazingwekkend muzikaal inzicht, is vastgelegd in opnamen die nog altijd exemplarisch kunnen worden genoemd.

Tot Du Pré's meest ontroerende verrichtingen hoorde de uitvoering van het celloconcert van Elgar, waarvan CBS opnamen maakte tijdens concerten in 1970, met het orkest van Philadelphia onder leiding van Du Pré's toenmalige partner Daniel Barenboim. Sony heeft de opname opnieuw uitgebracht ter gelegenheid van de omstreden Du Pré-film Hilary and Jackie die momenteel te zien is in de bioscopen. EMI haakt erop in met Beethoven-sonatevertolkingen door Du Pré en Barenboim, ook uit 1970. Ze zijn niet volmaakt maar wel buitengewoon levendig. Ook bij EMI: radio-opnamen van een heel jonge Du Pré met Bach, Brahms en Britten. Ze speelt Couperin met haar leraar William Pleeth.

Hilary and Jackie; filmmuziek o.l.v. Barrington Pheloung, plus het celloconcert van Elgar. Sony.

Pleeth, Rostropovich, Menuhin, Perlman, Zukerman, Julian Lloyd Webber. Dat waren de cellisten en violisten die eerder dit jaar in een open brief aan de Times protest aantekenden, toen Hilary and Jackie in première ging in Londen. Naar hun mening geeft de film een vals beeld van Du Pré. De 'verwende egoïste die anderen naar haar hand zet' was niet 'de Jacqueline die wij kenden' - was het commentaar van de zes.

Jammer dat hun brief uitdraaide op een constatering die wel waar was, maar weinig terzake deed ('Jacqueline possessed a wonderful joy in making music and a unique ability to bring that joy to her audience'). Het ging de maker van de film, Anand Tucker, niet om het neerhalen van Jackies muzikaliteit, maar om de verhouding van twee zusters, de bijzondere Jackie en de gewone Hilary. In de Britse dagbladen ontbrandde een nationale discussie.

Stormen van verontwaardiging stegen ook al op, toen drie jaar geleden het boek verscheen van zus Hilary en broer Piers: A genius in the family. Dat Hilary een boekje open deed over de depressies van zusje, en ook nog interessant deed over de verhouding die ze ooit gedoogd zou hebben tussen Jackielief en haar eigen man Kiffer, kwam de oudere zus op bittere kritiek te staan.

Je kunt je afvragen waar de Engelsen zich over opwinden. Mij heeft het boek weinig gedaan, behalve dat het mijn sympathie voor de kennelijk niet uit hout en paardenhaar opgebouwde mens Jacqueline du Pré heeft vergroot. Het enige bezwaar is dat de brave Hilary de herinneringen aan haar slachtofferschap uitkwebbelt in een armoedige Margriet-stijl waar de zoetsappigheid vanaf druipt.

Zo is het ook niet de opgeblazen ménage à trois die in de film de figuur-Du Pré corrumpeert. Dat doen de vette, naar grote volumes opgeblazen new age-klanken (met en zonder cello) van de geheel van smaak gespeende Barrington Pheloung. Diens enige verdienste is dat zijn werk (op een speciale filmmuziek-cd van Sony) gekoppeld is aan dezelfde exemplarische Elgar-opname die Sony ook apart uitbrengt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.