PLATEN: JAZZ

gooit de boel..

FRANK VAN HERK

Bandleider Braam

plezierig overhoop

Bentje Braam: Playing the Second Coolbook. Trio BraamDeJoodeVatcher: Monk Materials. BVHaast CD9810/11.

Als je een nieuwe cd van Michiel Braam opzet, weet je in elk geval dat je opgewekte en energieke muziek zult horen. En dat er flink wat verrassingen zullen komen, want de pianist en componist zit vol ideeën, en gaat op een aangenaam oneerbiedige wijze om met de oudere jazzstijlen die zijn belangstelling hebben gewekt.

Op deze twee, in één doosje verschenen cd's is het niet anders. Coolbook is een vervolg op een project uit Braams conservatoriumtijd, toen hij voor het 'Koeltrio' het eerste 'Koelboek' schreef: twintig stukken in de geest van Lennie Tristano, waarbij de relatie tussen melodie en akkoorden bijna mathematisch strikt was. Hoe sterk Braam sindsdien is blijkt uit deze tweede reeks, waarin Braams Brits-Nederlandse kwintet geen schemaatjes invult maar de opbouw van de nummers vrolijk overhoop gooit als de pet daarnaar staat.

Ook andere invloeden op Braams muzikale wereld mogen meedoen: de uitgelaten swingende stomps van Fletcher Henderson, een Ellington-achtige ballad waar een smachtende altsax overheen glijdt, een nummertje modaliteit à la Kind of Blue, dit alles verre van stijlvast gereconstrueerd maar van alle kanten bekeken en vervormd door een eigentijdse bril.

Ook op de tweede cd wordt historisch materiaal tegelijk in z'n waarde gelaten en naar de eigen behoeften omgebogen. Samen met bassist Wilbert de Joode en slagwerker Michael Vatcher ontleedt de pianist zeventien, merendeels obscure Monk-composities, waarna met de afzonderlijke onderdelen wordt gestoeid, terwijl de luisteraar meegeniet: van de schoonheid van de oorspronkelijke stukken, in een ander licht nog even groot; van de humor, de vitaliteit en het plezier van de ontdekking in de improvisaties.

The Voice Is The Matter. Ramboy 12 (distributie BVHaast).

De groep The Voice Is The Matter, rond altsaxofonist-klarinettist Michael Moore en zangeres Jodi Gilbert, verzoent extremen op een manier die natuurlijk overkomt, zodat de muziek ondanks de grote variatie in de ingrediënten toch één persoonlijkheid heeft. Abstractie naast verleidelijke deuntjes, moderne vrijheden naast oeroude balladen uit de Appalachen, volksmuziek uit Macedonië naast de verfijningen van twintigste-eeuwse compositie (Poulenc) en improvisatie. Jodi Gilbert streelt soms de melodie, acteert teksten en 'soleert' in woordloze klankexperimenten. Ernst Glerum op bas, Alexei Levin op piano en accordeon en opnieuw Vatcher geven ondersteuning, maar het gaat om de binnen- en buitenwereld van Moore en Gilbert, hun brede en onalledaagse smaak en de beheersing van hun eigen toon.

Willem Breuker: Psalm 122. BVHaast CD 9803.

Willem Breuker Kollektief & Loes Luca: Kurt Weill. BVHaast CD 9808.

Willem Breuker is niet de eerste naam die je te binnen schiet als het gaat om moderne psalmbewerkingen. Toch heeft hij er een gemaakt, en uitgevoerd met het Koor Nieuwe Muziek, de Trytten Strings, een draaiorgel en cantor-spreker Peter Halpern. In de nieuwe teksten van Karel Deurloo, in een wat banale spreektaal, gaat het niet zozeer om het christelijk geloof alswel om Jeruzalem als symbool van bevrijding, onafhankelijkheid en 'het messiaanse avontuur gerechtigheid'. De oudtestamentische wederwaardigheden van het jodendom staan centraal.

Niet in de compositie, echter, die weinig Hebreeuwse elementen bevat. Breuker blijft grotendeels zichzelf, met zijn marsen, fanfares, tango's en (stijl)citaten (Horace Silvers The Preacher komt even langs). Zijn compositie sluit goed aan bij de zwaarwichtige thema's: zwier, lichtvoetigheid en sensueel genot speelden toch nooit zo'n grote rol in zijn nogal calvinistisch getinte werk. Het mooiste stuk is dan ook Shir Lamaalot, van Gowseiow, waarin Halpern eindelijk kan laten horen hoe gevoelvol hij kan zingen.

Het Kollektief is op zijn best als het Kurt Weill uitvoert, een componist die de meeste van Breukers stijlkenmerken in zich verenigde, maar daarnaast ook nog een gave had voor pakkende, expressieve songs. Oude versies van Weill-stukken, alle eerder verschenen op BVHaast-lp's, zijn nu verzameld op een cd en aangevuld met recente uitvoeringen, zoals de score voor het toneelstuk Marie Galante, voor het eerst in zijn geheel op de plaat gezet. My Ship, met fluit- en tenorsaxsolo's van Alex Coke, is een van de fraaiste opnamen van het Kollektief die ik ken.

Frank van Herk

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden