Pianist Leo Cuypers (1947-2017) was de charmante gangmaker van de Nederlandse jazz

'Pietje Creatief' was befaamd om zijn demonische pianospel

'Ik ben een voetnoot in de muziek', zei hij ooit over zichzelf, om daar meteen aan toe te voegen: 'Maar wel een leuke'. Pianist Leo Cuypers was in de jaren zeventig een onbetwiste gangmaker van de Nederlandse jazz en geïmproviseerde muziek. Hij was befaamd om zijn afwisselend demonische en charmante pianospel, en om zijn geestige bijdragen aan het muziektheater, een talent dat hem de bijnaam 'Pietje Creatief' bezorgde (al heette hij ook, om zijn hoffelijke taalgebruik, 'Jonker Leo').

Leo Cuypers tijdens een concert in het BIM Huis op 1 november 1994 Beeld getty

Leo Cuypers groeide op in een muzikaal gezin waarin Bach, Schönberg en Bartók vanzelfsprekend waren. Hij raakte verslingerd aan de jazz van Lennie Tristano en Horace Silver, brak zijn conservatoriumopleiding af en maakte in 1969 een overrompelend solodebuut op het Loosdrecht Jazzconcours.

Cuypers' naam was op slag gevestigd. Hij trad toe tot het Theo Loevendie Consort en werd de eigengereide tegenspeler van de niet minder eigengereide saxofonist Willem Breuker, voor wie hij de naam van diens platenfirma BVHaast bedacht (omdat bij Breuker alles snel moest).

Met Breuker maakte hij een sterke duo-lp (Live at Shaffy, 1974), met een legendarisch driehoekig hoesontwerp van Ger van Elk. In 1977 beleefde hij met het Breukers Kollektief een memorabele eerste tournee door de Verenigde Staten. En met leden van het Kollektief behaalde Cuypers datzelfde jaar zijn grootste succes: de Zeeland Suite, uitgevoerd in de openlucht op Zeeuwse stranden.

Zijn afkeer van vastgeroeste opvattingen demonstreerde Cuypers in een Bimhuis-concert met Louis van Dijk, de klavierleeuw die zich doorgaans in heel andere kringen bewoog. Even verrassend was in 1974 de Johnny Rep Suite, opgedragen aan de Ajax-spits, waarin Cuypers een onmogelijk geacht saxtrio op het podium bracht: Piet Noordijk, Willem Breuker en Hans Dulfer.

Door gezondheidsproblemen, gecombineerd met onmatig drankgebruik, verdween Leo Cuypers eind jaren negentig van de podia. In een van zijn laatste interviews zei hij: 'Ik vertegenwoordig geen enkele school, er is niemand die mij nadoet en mijn muziek zal nooit een model worden.'

Maar vergeten werd hij niet. J. Bernlef wijdde een gedicht aan Freule Pinard, een van Cuypers' diabolische salonmuziekjes: 'een beeldschone meid / op een schoen en een slof'. En in 2015 bracht pianist Jeroen van Vliet hem een muzikaal saluut met de Zeeland Suite Revisited.

Dinsdag overleed Leo Cuypers thuis in Maastricht, 69 jaar oud. Zoals hij het zelf formuleerde: hij had 'een enkeltje vergetelheid' besteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.