ColumnDe week in boeken

Philip Roth is niet de laatste geweest die Kafka een naleven gunde

Het laatste voorwoord van Philip Roth verklaart waarom hij vorig jaar vol bewondering was voor Nicole Krauss.

Schrijver Philip Roth, op de achtergrond Franz Kafka.Beeld Getty Images

Enkele uren nadat bekend werd dat Philip Roth was overleden, in de vroege ochtend van 24 mei, kondigde zijn Nederlandse uitgever De Bezige Bij de verschijning aan van zijn verzamelde non-fictie. De pardoes postume Roth ligt inmiddels in de winkel, Waarom schrijven?, een bundeling van essays en interviews uit de jaren 1960-2013, ingeleid door de maestro zelf.

Dat voorwoord kenden we nog niet, en is het bescheiden bewijs dat de schrijver die in 2012 had gemeld de pen neer te leggen, zich daar gelukkig niet aan heeft gehouden, want het is uit 2017. Instructief is zijn opmerking dat het stuk waar de bundel mee begint, een ‘hybride essay-verhaal’ over Franz Kafka, een eerste proeve was ‘van een benadering die ik in uitgebreidere vorm weer zou toepassen in The Ghost Writer (1979) en The Plot Against America (2004): het verzinnen van de geschiedenis zoals die niet werkelijk is gebeurd’.

Dat is waar ook! In ‘Ik wilde steeds dat u mijn hongeren bewonderde’, het bedoelde stuk uit 1973, vertelt Roth ineens dat Franz Kafka, de in 1924 in een Oostenrijks sanatorium gestorven Tsjechische auteur, in 1942 in Amerika werkte als leraar Hebreeuws, en de aanbiddelijke 9-jarige Philip Roth in zijn klas had. De arme Kafka woonde op een kamertje in het huis van een oudere Joodse dame in Newark. Nodig die man uit om te komen eten, zei Philips moeder meteen toen ze dat hoorde. Veel later, als hij al studeert, zal Roth lezen dat dr. Kafka op zijn 70ste is gestorven, zonder een boek na te laten.

En Roth is niet de laatste geweest die Kafka een naleven gunde. Vorig jaar riep Roth dat hij de roman Forest dark (Donker woud) van zijn jonge collega Nicole Krauss voortreffelijk vond. ‘Ik ben vol bewondering.’ Met voldoening moet hij hebben gezien dat Franz Kafka bij Krauss in 1924 naar Palestina is gegaan, om heel tevreden voort te leven tot 1956, als de tuinman Ansjl Peleg.

 De verbeelding trekt zich niets aan van de dood. Met die conclusie valt goed verder te leven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden