Komedie

Phileine zegt sorry

De verraderlijke lichtheid van Phileine

Dolverliefd fietsen Phileine en haar vriend Max in Phileine zegt sorry over een Utrechtse gracht. Zij beukt tevreden op de trappers, terwijl hij op de bagagedrager zit.

Die taakverdeling is het grote verschil met dezelfde scène in Turks Fruit, waar regisseur Robert Jan Westdijk naar verwijst. In 1973 stuurde Rutger Hauer nog.

In de tussenliggende dertig jaar heeft de seksuele revolutie de eindfase bereikt. Als Phileine 'keiharde, ranzige seks' wil, dan scheurt ze gewoon Max' broek open - of hij wil of niet. Romantiek? Dat is een foto op het nachtkastje van de eerste keer met de grote liefde: een pijpscène op een plee, stomdronken natuurlijk.

Phileine zegt sorry is een romantische komedie voor de hedendaagse tiener. Voor deze doelgroep heeft seksualiteit geen geheimen. Zij groeiden op met harde porno op de televisie, net zoals het voor deze kids normaal is om in de brievenrubriek van de Break Out de vraag te stellen of zaad nu wel of niet kan worden doorgeslikt. Seks is een spel. Pief-paf-poef.

Ronald Gipharts heldin Phileine is geen meisje waarmee een een gemiddelde bioscoopbezoeker zich zomaar identificeert. Phileine houdt niet van mensen, heeft cynisme tot haar tweede natuur gemaakt, en komt pas goed op gang als het over onderwerpen gaat als 'harde pikken' en 'kutpijpen'.

De jonge vrouw is een product van deze tijd. Ze is overvoerd met informatie, en daarom geneigd aan alles een draai te geven - al is het maar om het leven draaglijk te houden.

Regisseur en scenarioschrijver Westdijk is trouw gebleven aan Ronald Gipharts roman uit 1996, al laat de filmversie ruimte voor meer sympathie. Hoofdrolspeelster Kim van Kooten geeft de verbaal om zich heen meppende Phileine een verraderlijke lichtheid mee: deze dwarsligger, existentialisme-light in hoogsteigen persoon, scheldt op alles en iedereen, omdat ze vooral een hekel aan zichzelf heeft.

De aantrekkelijke kant van de liefdeskomedie is de allure waarmee Westdijk en cameraman Bert Pot de wereld van Phileine tot leven wekken. Een vrijpartij ziet eruit als een prachtige, stomende choreografie met belangrijke bijrollen voor stortbuien en elkaar liefkozende tandenborstels. Phileine's groteske woede wordt zichtbaar gemaakt wanneer zij dwars door het dak heen, als een raket, de kosmos inschiet. Zij is dan superwoman en gillende keukenmeid ineen.

Tegenover de visuele bravoure staat de onverhulde ambitie om vooral de doelgroep te behagen. Phileine zegt sorry is gemaakt voor het BNN- en TMF-publiek. Om dat doel te bereiken, levert regisseur Westdijk veel in. Zijn eigen scenario biedt geen ruimte voor ontroering of tederheid.

Phileine's zoektocht naar de zin van het leven schiet in brokken voorbij, voortgestuwd door grove grappen en ironische kwinkslagen. Meer dan eens stapt Phileine uit haar rol en richt ze zich rechtstreeks tot de kijker.

De keuze voor dit vervreemdingseffect maakt duidelijk dat Westdijk met zijn derde speelfilm niet op identificatie of katharsis uit is. De komedie neemt, net als hoofdpersoon Phileine, afstand van de werkelijkheid. Westdijks regie lijkt gestoeld op de vraag wat realisme - in de Nederlandse film een overschatte stijl - voorstelt als het dagelijkse leven gespeend is van evidente waarheden?

In die zin is Phileine een eigenwijze publieksfilm, die aantoont dat een breed publiek en eigenzinnigheid best samen kunnen gaan. Gevolg is wel dat na afloop de vraag rijst wat Westdijks vakmanschap oplevert als hij zijn vizier verlegt van schelmenverhalen (Siberia) en puberproblemen (Phileine) naar zaken die er echt toe doen.

Maar dat is in de wereld van de hedendaagse film waarschijnlijk een hele ouderwetse opmerking.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden