Peter Burger spoort politici aan om de onzin die ze op twitter verspreiden te corrigeren

Loes Reijmer werpt in deze rubriek een blik op onlinecultuur

Het zinnetje verschijnt geregeld op Twitter. 'Ik zou het rechtzetten', staat er dan als afsluiting van een tweet. Steeds vind ik het een fijn zinnetje. Eenvoudig en overtuigend, maar gespeend van de drammerigheid die het medium zo eigen is. De aansporing komt van Peter Burger, docent en onderzoeker aan de Universiteit Leiden. Hij is deskundige op het gebied van nepnieuws, desinformatie en folkloristische verhalen. Burger factcheckt zich de dag door en komt derhalve nogal eens onzin tegen. En als die halve en hele onwaarheden op Twitter worden verspreid door politici, dan spoort hij hen aan om de fouten te corrigeren.

Deze week was het twee keer raak. Een Belgische jonge vrouw werd door een groep jongens in elkaar geslagen nadat zij het opnam voor een homoseksuele vriend. 'Islamisering heeft 'n prijs', twitterde PVV-Kamerlid Harm Beertema. 'En zelfbewuste vrouwen en homo's betalen meer dan de doorsnee opengrenzen-politicus van D66/ GL/ SP/ CDA/ PvdA/ VVD'. Alleen: de jongens bleken in dit geval van het roomblanke slag te zijn. Nadat het Kamerlid daarop door Burger werd geattendeerd corrigeerde hij de tweet. 'Net zo walgelijk. Net zo afkeurenswaardig', reageerde Beertema - en wist de grote vijand er alsnog met de haren bij te slepen. 'Feit blijft dat emancipatie op decennia achterstand is gesteld door de islam.'

Ander schokkend nieuws uit België: de burgemeester van Moeskroen werd dood gevonden op een begraafplaats, de keel doorgesneden. 'Dit heeft niks, ik herhaal niks, met de islam te maken', twitterde het anti-islamaccount Percolator. Een ironisch standaardzinnetje waarmee reagurend Nederland de draak steekt met wereldvreemde, sussende woorden na aanslagen door extremistische moslims. Uiteindelijk bleek de dader een doorgedraaide autochtoon, maar toen had PVV-Kamerlid Raymond de Roon de boodschap al geretweet.

Als representant van die vermaledijde partijkartelsteunende mainstreammedia hoop je soms stiekem dat een probleem zich voordoet over het hele politieke spectrum. Dat scheelt verwijten van partijdigheid. Burger zegt alle politici kritisch te volgen, maar bijna alleen PVV'ers blijken in de fout te gaan. En vorige week Thierry Baudet, toen hij een hoax retweette over een moskee in Houston die de deuren gesloten zou houden voor slachtoffers van orkaan Harvey.

'Elke politicus heeft een bepaald perspectief, iedereen doet aan framing', zegt Burger telefonisch. 'Maar dit gaat veel verder: het is een kwaadwillige verdraaiing van de werkelijkheid.' Dat doen niet die politici zelf, haast hij zich te zeggen, maar de media die zij retweeten. 'Ze wantrouwen traditionele media als de NOS, NRC en de Volkskrant en wenden zich tot alternatieven: amateuristische sites, Russische kanalen of regelrechte haatpropaganda. Het is jammer dat ze die niet net zo kritisch benaderen.'

Politici voorzien dit soort berichten wel van legitimiteit. In extreme gevallen betreft het beelden van vecht- of lynchpartijen. De daders zouden dan moslims of vluchtelingen zijn, terwijl het oude video's zijn met een heel andere achtergrond. 'Levensgevaarlijk', zegt Burger. 'Door dit soort verhalen zijn in het verleden pogroms begonnen.'

Wat mij vooral verbaast: als hij politici aanspreekt op hun fouten komt het zelden tot een correctie, Beertema was een uitzondering. Hier en daar wordt een tweet stilletjes verwijderd, soms volgt er niet meer dan 'bij dezen'. Zo blijven volgers in de waan dat een bericht wel klopte. 'Er is weinig corrigerend vermogen binnen eigen kring', concludeert Burger, dus doet hij het maar.

Ik mail PVV-Kamerlid De Roon met de vraag waarom hij de retweet niet verwijderde nadat was gebleken dat de Belgische burgemeester niet werd vermoord door een moslim. De Roon is zich van geen kwaad bewust. De tweet klopte toch, in letterlijke zin? Door te wijzen op context - anti-islamaccount, het ironische standaardzinnetje - zou ik me 'op glad ijs' begeven. Plots nam mijn ontzag voor PVV-Kamerleden flink toe. Blijkbaar moeten zij niet alleen de problemen met de islam benoemen, maar ook pro-actief aangeven wanneer de islam er niks mee te maken heeft. Wat een dagtaak.