Profiel

Pete Docter, drijvende kracht achter Pixar

Regisseur Pete Docter wilde zijn tienerdochter beter leren kennen. Het resulteerde in de nieuwe Pixar-animatiehit Inside Out.

Pete Docter. Beeld AFP

Wie de kopstukken van Pixar als een tikje nerdy wil wegzetten, hoeft niet al te veel moeite te doen. John Lasseter bezit een duizendtal hawaïshirts met uiteenlopende prints; de opdruk moet corresponderen met de bezigheid van de dag, aldus zijn modefilosofie. En in het landhuis van de studiobaas en huidig Disneytopman tuffen groot formaat modeltreintjes door de vertrekken.

Zijn protegé Pete Docter, op zijn 21ste binnengehaald bij de toen nog onbekende animatiestudio, liet een paar jaar geleden op een lap grond nabij San Francisco een 18 meter hoge namaakeik plaatsen, die middels een loopbrug verbonden is met zijn hoofdwoning. In de boomtakken zijn drie royale cottages gebouwd, met slaapvertrekken en huiskamer. Het soort huis waarvan de 46-jarige regisseur (Monsters Inc., Up) en co-scenarist (Toy Story, Wall-E) droomde als kind in Minnesota. Dus waarom zou hij het níet laten bouwen?

Persoonlijk

Het is het enige excentrieke detail uit het leven van Docter, een vriendelijke en cynismevrije slungel, vader van twee, die zich verplaatst in een Smart-autootje. Devoot christen, maar tegen elke prekerigheid in zijn werk.

Lasseter prent de kroonprinsen van de Pixarstudio (onder meer Ratatouille- en Finding Nemo-regisseurs Brad Bird en Andrew Stanton) graag in altijd iets persoonlijks in hun animatiefilms te stoppen. Maar employé Docter zocht het tot nog toe het dichtst bij huis.

Zo modelleerde hij het figuurtje Buzz Lightyear uit Toy Story (1995) deels naar zichzelf. Buzz is een koene astronaut, maar tegelijk ten diepste onzeker. Precies zoals de introverte Docter, die zich op school vaak afvroeg waarom hij er niet bijhoorde; alsof hij zich begaf in een vreemde wereld. En Sulley uit Monsters Inc. (2001) mag dan professioneel angstaanjager zijn, het harige turquoise monster worstelt met het besef dat zijn baan - kinderen bang maken - niet te combineren is met zijn zorgplicht als (surrogaat)vader. Docter bedacht die emotionele kern van Monsters Inc. toen hij, na tot diep in de nacht te hebben gewerkt, van zijn echtgebote het verwijt kreeg de eerste lach van hun kind te hebben gemist.

Ook het met een Oscar bekroonde Up (2009), over een oude man die met zijn huis aan een tros ballonnen naar Venezuela zweeft, koppelt Docter in interviews graag aan zijn eigen leven. Die ballonvlucht kwam voort uit het succes van Monsters Inc., toen iedereen ineens iets wilde van Docter, die zich daarop het liefst onder zijn bureau verstopte - het betrof een wensfantasie.

Maar nooit eerder putte een Pixarmedewerker zo direct uit zijn gezinsleven als bij de nieuwe, vijftiende speelfilm van de studio. Docter zag zijn dochtertje Elie omstreeks haar 11de levensjaar plots veranderen van een uitbundig kind in een stil meisje, met ondoordringbaar gemoed. En vroeg zich af: wat gaat er in haar om?

Inside Out: vijf sterren

Volkskrantrecensent Bor Beekman is laaiend enthousiast over de nieuwste animatiefilm van Pixar. "Inside Out verdient een Oscarnominatie voor beste film en is in vorm en inhoud de origineelste Pixarfilm'.

Lees hier de recensie over Inside Out.

Pete Docter op het filmfestival van Cannes. Beeld afp

Vijf kleurrijke wezentjes

Het bioscoopantwoord Inside Out (BinnensteBuiten) komt in de vorm van vijf kleurrijke wezentjes: de gepersonifieerde emoties blijdschap, angst, woede, walging en verdriet, die beurtelings het controlepaneel bedienen in het hoofd van Riley, het hoofdpersoontje in Inside Out. Een meisje dat omwille van haar vaders werk verkast van Minnesota naar San Francisco en daar niet kan aarden. De film is een zomerhit in de Amerikaanse bioscopen.

Bij de presentatie refereerden Docter en Lasseter aan de wetenschappelijke bodem onder Inside Out: er werd vooraf uitvoerig overlegd met neurologen en psychologen. Die laatste groep beaamde wat Docter al vermoedde: geen wezen op aarde is zich zo bewust van minieme sociale codes en tekens als een pril tienermeisje. En haar hoofdje wordt geregeerd door diverse van elkaar te onderscheiden kernemoties - al waren de deskundigen er niet over uit hoeveel precies, iets tussen de vijf en vijfentwintig. Te druk voor een animatiefilm, dus beperkten de filmmakers zich tot de voornaamste en makkelijkst te visualiseren soorten. De emotie leedvermaak deed ook nog even mee, omdat er zoveel leuke scènes bij vielen te verzinnen, maar viel uiteindelijk toch van de tekentafel.

Pete Docter (tweede van links) samen met acteurs en medewerkers van de film Inside Out tijdens de première van de animatiefilm in de Verenigde Staten. Beeld afp
Beeld Pixar

Vergelijken met een animatiefiguur

In profilerende artikelen wordt Docter - beweeglijke wenkbrauwen, smal gezicht, uitstaande oren - dikwijls vergeleken met een animatiefiguur. Een makkelijke prooi voor karikaturisten én klasgenootjes: met zijn lange ledematen en stramme motoriek blonk Docter als kind niet uit in sport.

Het opmerkelijkste aan de animatiecarrière is Docters gebrek aan puur tekentalent. 'Er is altijd zo'n jongen in de klas die gaat zitten tekenen en dat je denkt: wow, dat paard, die draak, kijk!', sprak Docter in maart tijdens een publiek interview in Toronto. 'Maar dat was ik dus niet. Ik wilde die jongen zijn. Maar ik kon niet tekenen. Ik worstel met tekenen, mijn hele leven al.'

Wie zijn studentenfilmpjes aan CalArts vergelijkt met die van doorgebroken Pixarcollega's of van oud-student Tim Burton, die er eveneens studeerde, ziet wat Docter bedoelt. Zijn werk moest het hebben van beweging en emotie, niet van bijzondere illustraties. Ook opvallend: Next Door, het drieënhalve minuut lange filmpje over een chagrijnige oude man en een in haar fantasiewereld levend meisje, waarmee hij in afstudeerjaar 1990 een studenten-Oscar won, is duidelijk een voorstudie van zowel Up als Inside Out.

Video: studentenfilm Pete Docter

Wetenschappelijk onderzoek

Eenmaal gestrikt door Pixar hield hij zich almaar minder bezig met fysiek tekenen; het schetsen werd overgenomen door begaafdere collega's, het monnikenwerk door computers. Docter richtte zich op andere zaken: hoe die figuurtjes meer leven in te blazen?

De inzet van wetenschappelijk onderzoek is daarbij niet nieuw voor Pixar: al bij het maken van de eerste speelfilm (Toy Story) gebruikte de studio recente studies naar verfijnde gezichtsuitdrukkingen. Docter ziet zogenoemde micro-expressies als een van de hoofdredenen achter het succes van de studio. Van clownvis tot pratend speelgoed: de mimiek van al die Pixar-schepsels benadert die van de mens.

Tegelijk voert Inside Out ook langs binnenwerelden waar de wetenschap nog weinig vlaggen plantte: diep in de psyche van Riley bevinden zich pretparkachtige persoonlijkheidseilanden, een Hollywoodachtige droomfabriek, het abstracte denkvermogen en het onderbewuste. Om de opslag van herinneringen te visualiseren stuurde de regisseur artdirectors naar een kippeneierenverwerkingsfabriek: in de film rollen verse kinderindrukken als knikkers voorbij. Ook Docters eigen imaginaire vriendje uit zijn jeugd kreeg een rol: als Bing Bong, de roze olifant van suikerspin, die diep in Rileys binnenste ronddoolt en weer een rol van betekenis wil spelen in haar leven.

'En waarom is-ie eigenlijk van suikerspin, Pete?', polste Lasseter bij de perspresentatie van Inside Out te Cannes.

'Ik hou gewoon van suikerspin', verklaarde Docter. 'Dat is alles.'

Zijn dochter Elie zag Inside Out en mompelde slechts één zin bij het verlaten van de zaal: 'Hum, goeie film, pap.'

Al bij het maken van Toy Story (foto) gebruikte Pixar recente studies naar verfijnde gezichtsuitdrukkingen. Beeld Pixar

Gevoel en ratio gaan prima samen

Paul Ekman, psychologieprofessor aan de Universiteit van Californie, schreef onlangs een artikel voor The New York Times over zijn betrokkenheid als adviseur bij de nieuwste Pixarfilm. Hij prees de genuanceerde verbeelding van de werking van het geheugen in Inside Out: dat herinneringen aan een ver verleden ook in het nu nog gekleurd kunnen worden door emoties, hoe herinneringen nooit vastliggen, maar veranderlijk zijn. Ook was de professor content dat de film de functionele kanten van neerslachtigheid erkent: soms somber zijn is een normale, functionele emotie, die niet meteen medicatie behoeft. Nog iets: Pixar plaatst de emoties níet tegenover de rede, maar benadrukt juist de samenwerking tussen gevoel en ratio. Grote vraag: hoeveel pikken kinderen ervan op? Volgens de studio, waar men een testvertoning hield voor kinderen van medewerkers, had het Pixarkroost in elk geval geen enkele moeite met de moeilijkheidsgraad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden